Το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τον νέο Νόμο 5182/2026 αυστηροποιεί τα μέτρα. Τα πρόστιμα θα πέσουν, τα οικόπεδα θα καθαριστούν. Τίθεται, όμως, το αμείλικτο ερώτημα: Θα σωθούν τα σπίτια;
- του Μιχαήλ Ε. Αυγουλέα, Αρχιπύραρχος εα, τ. διευθυντής ΔΑΕΕ, δικαστικός πραγματογνώμονας, σύμβουλος Πολιτικής Προστασίας
Έχοντας υπηρετήσει επί πολλά έτη στο Πυροσβεστικό Σώμα, από διαφορετικές επιχειρησιακές θέσεις και με μετρήσιμα επιχειρησιακά αποτελέσματα, διαπίστωσα ότι η έναρξη και η εξάπλωση μιας πυρκαγιάς είναι μια πολυπαραγοντική εξίσωση. Δεν αρκεί μόνο ένα καθαρό οικόπεδο. Ρόλο παίζουν το είδος της βλάστησης, τα εύφλεκτα υλικά, η ένταση και οι ριπές του ανέμου, η ταχύτητα απόκρισης των πυροσβεστικών δυνάμεων και κυρίως η ορθή επιχειρησιακή διαχείριση και η στρατηγική που θα ακολουθήσει ο επικεφαλής της πυρκαγιάς, βοηθούμενος από τους τομεάρχες αλλά και από το σύνολο των δυνάμεων στο θέατρο των επιχειρήσεων. Στόχος είναι να περιορίσει το μέτωπο ώστε, μετά τη δύση του ηλίου, να εισέλθουν με ασφάλεια τα πεζοπόρα τμήματα για την αποκάθαρση μεταξύ καμένου και άκαυτου. Έτσι, την επόμενη ημέρα, και συγκεκριμένα μετά τις 11.00, θα αποτραπεί το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης.
Η παγίδα της «χαμηλής βλάστησης»
Ένα οικόπεδο μπορεί να είναι «καθαρό» στα χαρτιά σήμερα, αλλά μια βροχή ή η υψηλή υγρασία μπορεί να οδηγήσουν στο να ξαναβγεί χαμηλή βλάστηση σε λίγες μέρες. Σημειώνεται ότι, ειδικά σε περιοχές όπως η Πελοπόννησος, η Κρήτη και τα νησιά μας, η χαμηλή βλάστηση έχει αποδειχθεί θανάσιμη παγίδα για πολλούς γενναίους συναδέλφους αξιωματικούς και πυροσβέστες στο παρελθόν.
Το πρακτικό αδιέξοδο και οι εργάτες γης
Το νομοθέτημα κινείται σε σωστή κατεύθυνση ως προς την πρόληψη, αλλά στην ελληνική πραγματικότητα υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα: δεν υπάρχουν εργάτες γης. Οι πολίτες θέλουν να συμμορφωθούν, αλλά συχνά αντιμετωπίζουν υπέρογκα ποσά «μαύρης εργασίας». Για τον λόγο αυτό, θα έπρεπε να δίνεται ένα ρεαλιστικό περιθώριο συμμόρφωσης (πχ, δέκα ημερών) στους πολίτες μετά τη διαπίστωση της παράβασης και πριν από την επιβολή του προστίμου, ώστε να έχουν τον χρόνο να βρουν συνεργεία. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ο νόμος προφανώς πρέπει να είναι αυστηρός. Στον αντίλογο ότι ο νόμος ορίζει ρητά καταληκτικές ημερομηνίες, η απάντηση είναι ότι το πλαίσιο πρέπει να παρέχει ευελιξία· στόχος δεν είναι η εισπρακτική εξόντωση, αλλά η καλλιέργεια κουλτούρας πολιτικής προστασίας.
Ο ρόλος του πυροσβέστη
Τα στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος είναι ήδη επιβαρυμένα με εξοντωτικά ωράρια και κόπωση. Δεν μπορούν να μετατραπούν και σε «ελεγκτές οικοπέδων». Οι έλεγχοι αυτοί θα έπρεπε να γίνονται αποκλειστικά από τα δασαρχεία ή τη δημοτική αστυνομία. Το Πυροσβεστικό Σώμα πρέπει να είναι δίπλα στον πολίτη ως προστάτης, όχι ως «τιμωρός». Ελλοχεύει, άλλωστε, ο κίνδυνος οι αρχές να εμπλακούν σε μικροπολιτικές διαφορές και εκδικητικές καταγγελίες μεταξύ γειτόνων.
Οικόπεδα αγνώστου ιδιοκτησίας και συνιδιοκτησίες
Παρά την εφαρμογή του Ν. 5182/2026, παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα πρακτικά ερωτήματα:
- Τι προβλέπεται στις περιπτώσεις ιδιοκτητών που κατοικούν μόνιμα στο εξωτερικό;
- Τι προβλέπεται για τις σχολάζουσες κληρονομιές και σε ποιον καταλογίζονται τα πρόστιμα;
- Σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας, τα πρόστιμα θα καταλογίζονται σε κάθε έναν ιδιοκτήτη αυτοτελώς ή κατά το ποσοστό του μεριδίου που του αναλογεί;
- Πώς θα διαχειριστούν οι δήμοι τα οικόπεδα αγνώστου ιδιοκτησίας;
Είναι δίκαιο ένα οικόπεδο, το οποίο δεν αποφέρει κανένα εισόδημα, να επιβαρύνεται ετήσια με ένα δυσβάσταχτο κόστος συντήρησης που λειτουργεί ουσιαστικά ως ένας νέος, έμμεσος φόρος επιπλέον του ΕΝΦΙΑ;
Η επιβολή εξοντωτικών διοικητικών προστίμων δεν παράγει ασφάλεια, παράγει μόνο φόβο. Επιπλέον, δημιουργούνται ζητήματα ασφάλειας δικαίου λόγω της συχνής εναλλαγής των σχετικών διατάξεων. Σε κάθε περίπτωση, προτρέπω τους πολίτες να καθαρίσουν τα οικόπεδά τους και να τηρήσουν τις προθεσμίες του νόμου.
