Γιατί η Βαρσοβία αφαιρεί από τον Ζελένσκι την ανώτατη τιμητική διάκριση της χώρας
Μια από τις σοβαρότερες πολιτικές κρίσεις στις σχέσεις Πολωνίας και Ουκρανίας από την έναρξη του πολέμου με τη Ρωσία βρίσκεται σε εξέλιξη, μετά την απόφαση του Πολωνού προέδρου Κάρολ Ναβρότσκι να αφαιρέσει από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι το παράσημο του Λευκού Αετού, την ανώτατη τιμητική διάκριση της Πολωνίας.
Η απόφαση έρχεται ως απάντηση στην επιλογή του Ουκρανού προέδρου να δώσει το όνομα της Ουκρανικής Εξεγερσιακής Στρατιάς (UPA) σε μονάδα των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στη Βαρσοβία.
Τι είναι η UPA και γιατί προκάλεσε τόσο μεγάλη οργή;
Η UPA αποτελεί μία από τις πιο αμφιλεγόμενες οργανώσεις της ευρωπαϊκής ιστορίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Για πολλούς Ουκρανούς εθνικιστές θεωρείται σύμβολο του αγώνα για ανεξαρτησία από τη Σοβιετική Ένωση και αντίστασης τόσο απέναντι στη Μόσχα όσο και στη ναζιστική Γερμανία.
Για τους Πολωνούς, όμως, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.
Η UPA συνδέεται άμεσα με τις σφαγές της Βολυνίας την περίοδο 1943-1945, κατά τις οποίες, σύμφωνα με τα πολωνικά ιστορικά στοιχεία, περίπου 100.000 Πολωνοί άμαχοι δολοφονήθηκαν από Ουκρανούς εθνικιστές σε μια από τις πιο αιματηρές εθνοτικές συγκρούσεις του πολέμου.
Το τραύμα αυτό παραμένει βαθιά χαραγμένο στη συλλογική μνήμη της Πολωνίας, ανεξαρτήτως πολιτικών παρατάξεων.
Γιατί αντέδρασε τώρα η Πολωνία;
Η απόφαση του Ζελένσκι να τιμήσει στρατιωτική μονάδα με το όνομα της UPA θεωρήθηκε από πολλούς Πολωνούς ως πρόκληση σε μια περίοδο κατά την οποία η Βαρσοβία έχει προσφέρει τεράστια στρατιωτική, οικονομική και ανθρωπιστική βοήθεια στην Ουκρανία.
Η κίνηση προκάλεσε αντιδράσεις σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα της χώρας.
Ακόμη και ο ιστορικός ηγέτης της Πολωνίας και νομπελίστας Ειρήνης, Λεχ Βαλέσα, είχε δηλώσει ότι δεν μπορεί να αποδεχθεί την εξύμνηση της UPA, παρά το γεγονός ότι συνεχίζει να στηρίζει τον ουκρανικό λαό απέναντι στη ρωσική εισβολή.
Δεν αλλάζει η στρατηγική συμμαχία
Παρά τη σκληρή κίνηση, ο πρόεδρος Ναβρότσκι ξεκαθάρισε ότι η απόφαση δεν στρέφεται κατά του ουκρανικού λαού ούτε σημαίνει αλλαγή της πολιτικής στήριξης προς το Κίεβο.
Η Πολωνία εξακολουθεί να θεωρεί την Ουκρανία βασικό ανάχωμα απέναντι στη ρωσική επιρροή στην Ανατολική Ευρώπη και παραμένει ένας από τους σημαντικότερους συμμάχους της.
Ωστόσο, η Βαρσοβία στέλνει σαφές μήνυμα ότι η ιστορική μνήμη και τα γεγονότα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εξακολουθούν να αποτελούν «κόκκινη γραμμή» για την πολωνική κοινωνία.
Η αντίδραση του Κιέβου
Η ουκρανική πλευρά χαρακτήρισε την απόφαση «στρατηγικό λάθος».
Ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα κατηγόρησε τη Βαρσοβία ότι επέλεξε την κλιμάκωση αντί του διαλόγου, υποστηρίζοντας ότι «κανένας ξένος πρόεδρος δεν μπορεί να υπαγορεύσει στους Ουκρανούς πώς θα ερμηνεύουν την ιστορία τους».
Από την πλευρά του, ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους, προειδοποιώντας ότι η δημόσια σύγκρουση μεταξύ Βαρσοβίας και Κιέβου εξυπηρετεί πρωτίστως τη Μόσχα.
Μια διαμάχη που ξεπερνά το παρόν
Η υπόθεση δείχνει ότι, παρά τη στενή συνεργασία που αναπτύχθηκε μετά τη ρωσική εισβολή του 2022, οι ιστορικές πληγές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εξακολουθούν να επηρεάζουν τις σχέσεις Πολωνίας και Ουκρανίας.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο: σε μια περίοδο που οι δύο χώρες έχουν κάθε λόγο να παραμένουν ενωμένες απέναντι στη Ρωσία, ένα ζήτημα που αφορά γεγονότα πριν από ογδόντα χρόνια κατάφερε να προκαλέσει τη μεγαλύτερη διπλωματική ένταση των τελευταίων ετών.
