Μέχρι πρόσφατα, ο φόβος ήταν απλός: «η τεχνητή νοημοσύνη θα μας πάρει τις δουλειές». Είχε κάτι σχεδόν κινηματογραφικό. Ρομπότ, οθόνες, ψυχρές φωνές, άνθρωποι που κοιτούν το βιογραφικό τους σαν αποχαιρετιστήριο γράμμα. Στην πράξη, όμως, το πιο ύπουλο πρόβλημα μπορεί να μην είναι ότι το ΑΙ θα πάρει τη δουλειά ενός έμπειρου εργαζομένου. Είναι ότι θα πάρει από έναν νέο την πρώτη του ευκαιρία να γίνει έμπειρος.
- του Γιώργου Ν. Καραμανλή – Πτυχιούχος δημοσιογραφίας και επικοινωνίας και διευθυντής Επικοινωνίας του Political Media Group
Τα entry-level επαγγέλματα ήταν πάντα η είσοδος. Όχι καλοπληρωμένη, όχι λαμπερή, όχι απαραίτητα συναρπαστική, αλλά είσοδος. Εκεί όπου ο νέος έκανε λάθη, μάθαινε, ρωτούσε, ξαναέγραφε, παρατηρούσε, κουβαλούσε καφέδες -δυστυχώς-, αλλά σιγά σιγά αποκτούσε αυτό που καμία σχολή δεν δίνει πλήρως: επαγγελματική τριβή. Τώρα, πολλές από αυτές τις πρώτες, άχαρες, αλλά εκπαιδευτικές εργασίες γίνονται αυτοματοποιημένες. Η περίληψη, η αναζήτηση, το πρώτο draft, η βασική ανάλυση, η ταξινόμηση, το απλό σχέδιο, η αρχική έρευνα. Δηλαδή ακριβώς εκείνα από τα οποία μάθαινε κάποιος να ξεκινά.
Κι έτσι δημιουργείται το παράδοξο της νέας αγοράς: ζητείται νέος, αλλά όχι αρχάριος. Ζητείται φρέσκο μυαλό, αλλά με εμπειρία. Ζητείται άνθρωπος στην αρχή της καριέρας του, αρκεί να συμπεριφέρεται σαν να βρίσκεται ήδη στη μέση της. Το βιογραφικό του εικοσιτριάχρονου πρέπει πλέον να έχει πτυχίο, μεταπτυχιακό, πρακτική, projects, γλώσσες, ψηφιακές δεξιότητες, ψυχραιμία, δημιουργικότητα και μια μυστηριώδη «εξοικείωση με εργαλεία ΑΙ», η οποία συνήθως σημαίνει: κάνε περισσότερα, πιο γρήγορα, με λιγότερη καθοδήγηση.
Το ΑΙ δεν είναι εχθρός. Μπορεί να γίνει εργαλείο, επιτάχυνση, βοηθός, ακόμη και ευκαιρία. Αλλά ένα εργαλείο δεν είναι ουδέτερο όταν μπαίνει σε μια αγορά ήδη άνιση. Αν οι εταιρείες χρησιμοποιήσουν το ΑΙ για να εκπαιδεύουν καλύτερα τους νέους, έχει καλώς. Αν το χρησιμοποιήσουν για να μην τους προσλαμβάνουν καθόλου, τότε δεν μιλάμε για πρόοδο. Μιλάμε για μια πόρτα που κλείνει πριν καν προλάβεις να χτυπήσεις.
Για τη Gen Z, το άγχος δεν είναι θεωρητικό. Είναι πολύ πρακτικό: πώς θα αποκτήσω εμπειρία, αν η θέση που θα μου την έδινε δεν υπάρχει πια; Πώς θα μάθω να σκέφτομαι επαγγελματικά, αν το πρώτο στάδιο της σκέψης το κάνει μια μηχανή; Πώς θα μπω στην αγορά, όταν η αγορά θέλει να μπω ήδη έτοιμος;
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο τεχνολογικό. Είναι βαθιά κοινωνικό. Γιατί μια κοινωνία που κόβει τα πρώτα σκαλοπάτια και μετά απορεί γιατί οι νέοι δεν ανεβαίνουν, δεν είναι καινοτόμα. Είναι απλώς κοντόφθαλμη, με γρήγορο λογισμικό.
