Το Minitel έφερε στα σπίτια online υπηρεσίες, chats και ηλεκτρονικές συναλλαγές χρόνια πριν το διαδίκτυο γίνει παγκόσμια συνήθεια
Σήμερα η πρόσβαση στο διαδίκτυο θεωρείται αυτονόητη. Ένα κινητό τηλέφωνο αρκεί για να πραγματοποιήσεις συναλλαγές, να κλείσεις εισιτήρια, να μιλήσεις με ανθρώπους στην άλλη άκρη του κόσμου ή να βρεις οποιαδήποτε πληροφορία μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Στις αρχές όμως της δεκαετίας του ’80, όλα αυτά έμοιαζαν σχεδόν επιστημονική φαντασία.
Ενώ σε πολλές χώρες οι προσωπικοί υπολογιστές παρέμεναν είδος πολυτελείας, η Γαλλία παρουσίαζε το Minitel: μια συσκευή που έφερε τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες μέσα στα σπίτια εκατομμυρίων ανθρώπων πολύ πριν το διαδίκτυο γίνει παγκόσμιο φαινόμενο.
Ήταν ένα σύστημα που έμοιαζε με τον προάγγελο του Web. Μικρή οθόνη, πληκτρολόγιο, σύνδεση μέσω τηλεφωνικής γραμμής και πρόσβαση σε μια σειρά από ψηφιακές υπηρεσίες.
Η γαλλική ψηφιακή επανάσταση πριν από την εποχή του Google
Το Minitel παρουσιάστηκε το 1982 ως μέρος ενός φιλόδοξου σχεδίου τεχνολογικού εκσυγχρονισμού της Γαλλίας επί προεδρίας Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν.
Η συσκευή διανεμήθηκε δωρεάν σε γαλλικά νοικοκυριά από την κρατική France Télécom, με στόχο να δημιουργηθεί ένα εθνικό δίκτυο ηλεκτρονικών υπηρεσιών.
Στην αρχή η χρήση του ήταν αρκετά απλή. Το Minitel λειτουργούσε κυρίως σαν ένας ηλεκτρονικός τηλεφωνικός κατάλογος, ένας ψηφιακός «Χρυσός Οδηγός», όπου οι χρήστες μπορούσαν να αναζητούν αριθμούς τηλεφώνων και διευθύνσεις.
Η εξάπλωσή του όμως ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’90, το σύστημα είχε εκατομμύρια χρήστες και αποτελούσε καθημερινό εργαλείο για πολλά γαλλικά νοικοκυριά.
Τι μπορούσε να κάνει το Minitel
Για τα δεδομένα της εποχής, οι δυνατότητές του ήταν εντυπωσιακές.
Οι χρήστες μπορούσαν να:
- κάνουν τραπεζικές συναλλαγές από το σπίτι,
- κλείνουν εισιτήρια για ταξίδια και εκδηλώσεις,
- ενημερώνονται για ειδήσεις και δημόσιες υπηρεσίες,
- λαμβάνουν αποτελέσματα εξετάσεων,
- έχουν πρόσβαση σε εκπαιδευτικό υλικό,
- επικοινωνούν με άλλους χρήστες.
Σήμερα αυτές οι λειτουργίες μοιάζουν αυτονόητες. Τη δεκαετία του ’80 όμως αποτελούσαν μια εντελώς νέα εμπειρία.
Το Minitel έδωσε στους Γάλλους την πρώτη μαζική επαφή με την ιδέα μιας κοινωνίας όπου η πληροφορία μετακινείται ηλεκτρονικά και άμεσα.
Το Minitel Rose και οι πρώτες online γνωριμίες
Η πιο διάσημη —και κάπως απρόσμενη— πλευρά του Minitel ήρθε τη δεκαετία του ’90.
Με την υπηρεσία Minitel Rose, οι χρήστες μπορούσαν να συνομιλούν online, να κάνουν γνωριμίες και να συμμετέχουν σε ηλεκτρονικά chatrooms.
Η υπηρεσία θυμίζει αρκετά τις πρώτες γραμμές γνωριμιών μέσω τηλεφώνου που γνώρισαν άνθηση σε άλλες χώρες, όπως οι ελληνικές γραμμές 090.
Οι χρήστες πλήρωναν για τον χρόνο σύνδεσης και πολλές επιχειρήσεις εκμεταλλεύτηκαν το νέο ψηφιακό περιβάλλον για διαφημίσεις και εμπορική δικτύωση.
Με έναν τρόπο, το Minitel αποτέλεσε έναν πρόδρομο των σημερινών εφαρμογών γνωριμιών και των online κοινοτήτων.
Το σύστημα που προηγήθηκε του διαδικτύου αλλά δεν κατάφερε να το ξεπεράσει
Παρά την τεράστια επιτυχία του, το Minitel είχε έναν μεγάλο αντίπαλο: το World Wide Web.
Η εμφάνιση του διαδικτύου στις αρχές της δεκαετίας του ’90 άλλαξε τους κανόνες. Το Web ήταν ανοιχτό, παγκόσμιο και βασιζόταν σε μια διαφορετική φιλοσοφία σύνδεσης και ανταλλαγής πληροφοριών.
Το Minitel παρέμενε ένα κλειστό γαλλικό δίκτυο, περιορισμένο από την τεχνολογία του και από τα όρια της τηλεφωνικής υποδομής.
Για αρκετά χρόνια όμως συνέχισε να λειτουργεί, ακόμη και όταν το ίντερνετ είχε ήδη αρχίσει να κατακτά τον κόσμο.
Η France Télécom τερμάτισε οριστικά τη λειτουργία του το 2012, έπειτα από περίπου τρεις δεκαετίες παρουσίας.
Η ξεχασμένη ιστορία του διαδικτύου πριν από το διαδίκτυο
Το Minitel σήμερα μοιάζει με τεχνολογικό απολίθωμα μιας άλλης εποχής. Κρύβει όμως μια σημαντική ιστορία: δείχνει ότι η ιδέα της ψηφιακής σύνδεσης ανθρώπων και υπηρεσιών υπήρχε πολύ πριν εμφανιστούν οι ιστοσελίδες, τα smartphones και οι εφαρμογές.
Για εκατομμύρια Γάλλους, το πρώτο «σερφάρισμα» δεν έγινε σε έναν browser. Έγινε μέσα από μια γκρι συσκευή με μικρή οθόνη και πληκτρολόγιο, που για την εποχή της έμοιαζε με παράθυρο προς το μέλλον.