Η διακοπή του αγωγού East–West απειλεί έως και 4 εκατ. βαρέλια εξαγωγών ημερησίως – Ακυρώνονται φορτία προς ευρωπαϊκά διυλιστήρια και αυξάνονται οι φόβοι για νέες ανατιμήσεις στα καύσιμα
Η πετρελαϊκή κρίση της Σαουδικής Αραβίας μετατρέπεται πλέον σε άμεσο πρόβλημα για την Ευρώπη, καθώς η διακοπή λειτουργίας του κρίσιμου αγωγού East–West περιορίζει τις εξαγωγές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και αναγκάζει τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια να αναζητούν ακριβότερες εναλλακτικές προμήθειες.
Οι επιθέσεις της 10ης Σεπτεμβρίου έπληξαν τον αγωγό σε περισσότερα από ένα σημεία, προκαλώντας ζημιές τουλάχιστον σε έναν σταθμό άντλησης. Το Ριάντ διέκοψε προληπτικά τη λειτουργία του συστήματος, χωρίς να έχει ανακοινώσει σαφές χρονοδιάγραμμα πλήρους αποκατάστασης.
Ο αγωγός, γνωστός και ως Petroline, έχει μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων και μεταφέρει πετρέλαιο από τις ανατολικές παραγωγικές περιοχές της Σαουδικής Αραβίας στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας. Η δυναμικότητά του φτάνει περίπου τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως και αποτελεί τη βασική εναλλακτική οδό εξαγωγής που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.
Κίνδυνος απώλειας έως 4 εκατ. βαρελιών ημερησίως
Η Kpler εκτιμά ότι πριν από την τελευταία επίθεση ο αγωγός μετέφερε περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διατήρηση των σαουδαραβικών εξαγωγών εν μέσω των σοβαρών περιορισμών στη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο.
Εάν η διακοπή παραταθεί, η Σαουδική Αραβία μπορεί να χάσει εξαγωγική δυνατότητα της τάξης των 3,5 έως 4 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Η ποσότητα αντιστοιχεί περίπου στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, αν και μέρος των φορτίων μπορεί να εξακολουθήσει να εξάγεται από τους ανατολικούς τερματικούς σταθμούς.
Το άμεσο πρόβλημα για το Ριάντ είναι τα διαθέσιμα αποθέματα στο Γιανμπού. Οι ποσότητες που είχαν συγκεντρωθεί στο λιμάνι μπορούν να καλύψουν τις εξαγωγές μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα, εάν δεν αποκατασταθεί η τροφοδοσία μέσω του αγωγού.
Η Saudi Aramco έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει το διεθνές δίκτυο αποθηκευτικών εγκαταστάσεών της. Ωστόσο, η διατήρηση των εξαγωγών από την Ερυθρά Θάλασσα προϋποθέτει ότι νέο αργό θα συνεχίσει να φτάνει στο Γιανμπού.
Ακυρώσεις φορτίων προς την Ευρώπη
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην ευρωπαϊκή αγορά. Η Saudi Aramco ενημέρωσε πελάτες ότι ορισμένα φορτία με προγραμματισμένη φόρτωση στα τέλη Σεπτεμβρίου ακυρώνονται ή μετατίθενται, ενώ οι φορτώσεις από το Γιανμπού έχουν ανασταλεί.
Τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια φέρεται να έχουν δεχθεί ειδοποιήσεις για καθυστερήσεις ή ακυρώσεις φορτίων, σε ορισμένες περιπτώσεις έως τον Νοέμβριο.
Η πολωνική Orlen, η οποία καλύπτει περίπου το 40% των αναγκών της με σαουδαραβικό πετρέλαιο, προχώρησε στην αγορά 16 πρόσθετων φορτίων από τη Νορβηγία, τη Βρετανία, την Αλγερία, το Καζακστάν, το Αζερμπαϊτζάν και την αμερικανική ήπειρο, προκειμένου να διασφαλίσει την τροφοδοσία των διυλιστηρίων της.
Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία επιχειρεί να αυξήσει τις φορτώσεις από τον Περσικό Κόλπο και να χρησιμοποιήσει μεταφορτώσεις ανοικτά του λιμανιού Σοχάρ στο Ομάν. Οι λύσεις αυτές, όμως, δεν μπορούν εύκολα να αντικαταστήσουν πλήρως τη δυναμικότητα του East–West.
Η Ευρώπη θα πληρώσει ακριβότερα τις εναλλακτικές
Τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια μπορούν να αναζητήσουν πετρέλαιο στη Βόρεια Θάλασσα, στις ΗΠΑ, στο Καζακστάν, στην Αλγερία, στη Γουιάνα, στη Βραζιλία και στη Δυτική Αφρική.
Η αντικατάσταση των σαουδαραβικών ποσοτήτων, όμως, συνοδεύεται από σημαντικό κόστος. Οι ασιατικές χώρες αναζητούν τις ίδιες εναλλακτικές πηγές, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία.
Η Ευρώπη κινδυνεύει έτσι να επιβαρυνθεί διπλά: τόσο από τις υψηλότερες τιμές του αργού όσο και από την αύξηση του κόστους μεταφοράς. Τα φορτία από το Γιανμπού βρίσκονταν σε ιδιαίτερα βολική θέση για τα ευρωπαϊκά και μεσογειακά διυλιστήρια, ενώ η μεταφορά πετρελαίου από την αμερικανική ήπειρο ή τη Δυτική Αφρική απαιτεί μεγαλύτερες διαδρομές και ακριβότερα ναύλα.
Οι τιμές των άμεσα διαθέσιμων φυσικών φορτίων στην Ευρώπη ξεπέρασαν ήδη τα 130 δολάρια το βαρέλι. Το Brent έκλεισε την Τρίτη στα 108,75 δολάρια, καταγράφοντας ημερήσια άνοδο 2,9%, ενώ το αμερικανικό WTI ενισχύθηκε κατά 4,38%, στα 105,83 δολάρια.
Το μέτωπο της Υεμένης και ο φόβος νέων επιθέσεων
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά την πιθανή επέκταση των συγκρούσεων πιο κοντά στις ίδιες τις εγκαταστάσεις παραγωγής και επεξεργασίας πετρελαίου.
Οι Χούθι έχουν ενισχύσει την παρουσία τους κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας και ασκούν πίεση γύρω από τη Μαρίμπ, περιοχή με σημαντικά κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, στρατιωτικές βάσεις και κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Παράλληλα, η αυξημένη παρουσία τους στην περιοχή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ ενισχύει την επιρροή τους σε ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη.
Αγωγοί, λιμάνια, σταθμοί άντλησης και δεξαμενόπλοια έχουν ήδη βρεθεί στο στόχαστρο. Ενδεχόμενη επίθεση σε μεγάλες σαουδαραβικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας, όπως το Αμπκάικ, ή ακόμη και σε πετρελαϊκά πεδία θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ σοβαρότερο πλήγμα στην παγκόσμια προσφορά.
Πρόσθετος κίνδυνος από τη Λιβύη
Την ίδια στιγμή, η αστάθεια στη Λιβύη προσθέτει ακόμη έναν παράγοντα αβεβαιότητας για την Ευρώπη.
Η παραγωγή στα πεδία Hamada, Tahara και NC5 διακόπηκε προσωρινά έπειτα από κινητοποιήσεις μελών της Φρουράς Πετρελαϊκών Εγκαταστάσεων και το κλείσιμο του αγωγού Hamada–Zawiya.
Παρότι η παραγωγή επανήλθε, το περιστατικό ανέδειξε την ευάλωτη θέση της Ευρώπης, καθώς η Λιβύη αποτελεί έναν από τους πλησιέστερους δυνητικούς προμηθευτές σε μια περίοδο κατά την οποία τα διυλιστήρια αναζητούν υποκατάστατα για τα σαουδαραβικά βαρέλια.
Πότε θα φανεί η αύξηση στις αντλίες
Οι τιμές χονδρικής της βενζίνης και του ντίζελ αντιδρούν πολύ γρήγορα στις αναταράξεις της αγοράς αργού και προϊόντων διύλισης.
Εφόσον διατηρηθούν οι σημερινές πιέσεις, μέρος της αύξησης μπορεί να αρχίσει να μεταφέρεται στα ευρωπαϊκά πρατήρια μέσα στις επόμενες μία έως δύο εβδομάδες. Η εικόνα αναμένεται να γίνει σαφέστερη στα τέλη Σεπτεμβρίου και τον Οκτώβριο, όταν τα διυλιστήρια θα πρέπει να αντικαταστήσουν στην πράξη τα ακυρωμένα σαουδαραβικά φορτία με ακριβότερες προμήθειες από τον Ατλαντικό.
Για τους Ευρωπαίους καταναλωτές, επομένως, η κρίση δεν περιορίζεται στις διεθνείς αγορές. Απειλεί να περάσει σύντομα στο κόστος μεταφορών, στη θέρμανση, στις τιμές των προϊόντων και τελικά στις αντλίες των πρατηρίων.
