Ο υπουργός Εξωτερικών τάχθηκε υπέρ της συνέχισης του διαλόγου με την Άγκυρα, ξεκαθαρίζοντας ότι σήμερα δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ουσιαστική διαπραγμάτευση – Τι είπε για Κυπριακό, ΟΗΕ και Απόδημο Ελληνισμό
Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να συζητήσει ζητήματα που αφορούν την κυριαρχία της έστειλε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, επιμένοντας παράλληλα στην ανάγκη να διατηρηθούν ανοικτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα.
Σε συνέντευξή του στον «Εθνικό Κήρυκα», ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας επανέλαβε ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης αποτελεί τη μοναδική ελληνοτουρκική διαφορά που, κατά την ελληνική θέση, μπορεί να παραπεμφθεί σε διεθνή δικαιοδοσία.
Αντίθετα, οι τουρκικές αξιώσεις περί «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο και αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών χαρακτηρίστηκαν από τον υπουργό «αυθαίρετες και ανυπόστατες», με τον ίδιο να τονίζει ότι δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
«Καμία έκπτωση σε κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα»
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η Αθήνα επιδιώκει τη σταθερότητα, την ειρήνη και τις σχέσεις καλής γειτονίας στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς όμως να είναι διατεθειμένη να κάνει οποιαδήποτε υποχώρηση σε ζητήματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων.
«Η θέση της Ελλάδας είναι απολύτως σαφής και διαχρονική. Η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης είναι η μία και μόνη διαφορά μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας που μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας», ανέφερε.
Όπως διευκρίνισε, η ελληνική θέση στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μεταβάλλεται ανάλογα με τις πολιτικές ή γεωπολιτικές συγκυρίες.
Η συγκεκριμένη διατύπωση δεν σημαίνει ότι Αθήνα και Άγκυρα δεν έχουν άλλες πολιτικές διαφωνίες. Αποτυπώνει τη θέση της Ελλάδας ότι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών είναι το μοναδικό ζήτημα που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο νομικής επίλυσης, ενδεχομένως μέσω του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, εφόσον προηγηθεί συμφωνία των δύο χωρών για το ακριβές περιεχόμενο της παραπομπής.
Υπέρ της συνέχισης του διαλόγου με την Άγκυρα
Παρά τη σκλήρυνση της τουρκικής ρητορικής, ο υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι ο διάλογος πρέπει να συνεχιστεί. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν οι αναγκαίες προϋποθέσεις για να αρχίσει ουσιαστική συζήτηση σχετικά με την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
«Πιστεύω ότι ο διάλογος με την Τουρκία θα πρέπει να συνεχιστεί. Σήμερα δεν συντρέχουν ακόμη οι προϋποθέσεις για να αρχίσει ουσιαστική συζήτηση για την οριοθέτηση», σημείωσε.
Κατά τον Γιώργο Γεραπετρίτη, το τελευταίο διάστημα παρατηρείται όξυνση από τουρκικής πλευράς, η οποία συνδέεται και με πρωτοβουλίες της Αθήνας για την προάσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων και συμφερόντων.
Ο υπουργός συνέδεσε τη διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας με την ενίσχυση των στρατηγικών συνεργασιών της, την αμυντική της θωράκιση, την οικονομική ανάκαμψη και την αναβάθμιση του διεθνούς της ρόλου.
Σταθερή προτεραιότητα το Κυπριακό
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο υπουργός Εξωτερικών στο Κυπριακό, το οποίο χαρακτήρισε σταθερή εθνική προτεραιότητα.
Στόχος της ελληνικής διπλωματίας, όπως εξήγησε, είναι να διατηρηθεί η κινητικότητα υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για ουσιαστική επανεκκίνηση των συνομιλιών, εντός του συμφωνημένου πλαισίου του ΟΗΕ.
Το Κυπριακό θα βρίσκεται, σύμφωνα με τον υπουργό, ψηλά στην ατζέντα των επαφών της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Νέα Υόρκη, μαζί με τους πολέμους στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Αθήνα θα επιδιώξει να προβάλλει ως βασικές προτεραιότητες την αποκλιμάκωση, την προστασία των αμάχων και την επιστροφή στη διπλωματία.
Η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας
Η Ελλάδα αναλαμβάνει τον Οκτώβριο του 2026, για δεύτερη φορά κατά τη διετή θητεία της ως μη μόνιμο μέλος, την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το χρονοδιάγραμμα επιβεβαιώνεται από το επίσημο πρόγραμμα του Συμβουλίου Ασφαλείας, σύμφωνα με το οποίο η προεδρία ασκείται εκ περιτροπής για έναν μήνα από κάθε μέλος.
Η ελληνική θητεία ως μη μόνιμου μέλους ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2027 τη θέση της θα καταλάβει η Πορτογαλία.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε ότι η Αθήνα θα προσπαθήσει να αξιοποιήσει την προεδρία της για την ενίσχυση της διαβούλευσης, την ειρηνική επίλυση των διαφορών και τη διαμόρφωση ευρύτερων συναινέσεων μέσα στο Συμβούλιο.
Η Ελλάδα επιδιώκει να λειτουργήσει ως «γέφυρα» μεταξύ χωρών και πολιτικών ομάδων με διαφορετικές προσεγγίσεις, αξιοποιώντας τους ανοικτούς διαύλους που διατηρεί με κράτη της Δύσης, του αραβικού κόσμου και του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου.
Η ελληνική προεδρία συμπίπτει και με κρίσιμη περίοδο της διαδικασίας επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, γεγονός που ενισχύει το διπλωματικό βάρος της.
Υπέρ της μόνιμης συμμετοχής της Ινδίας
Ο υπουργός Εξωτερικών τάχθηκε υπέρ της μεταρρύθμισης του Συμβουλίου Ασφαλείας, υποστηρίζοντας ότι η σημερινή σύνθεσή του εξακολουθεί να αντανακλά τους συσχετισμούς ισχύος που διαμορφώθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και όχι τις πραγματικότητες του 21ου αιώνα.
Η Ελλάδα υποστηρίζει τη διεύρυνση τόσο των μόνιμων όσο και των μη μόνιμων θέσεων, με μεγαλύτερη εκπροσώπηση της Αφρικής, της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης τάχθηκε ρητά υπέρ της απόκτησης μόνιμης έδρας από την Ινδία, επικαλούμενος το δημογραφικό, οικονομικό και γεωπολιτικό της βάρος.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στην καταχρηστική χρήση του δικαιώματος αρνησικυρίας από τα πέντε μόνιμα μέλη. Όπως είπε, το βέτο πρέπει να χρησιμοποιείται με μέτρο και κατ’ εξαίρεση, ιδιαίτερα όταν το Συμβούλιο Ασφαλείας εξετάζει εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και υποθέσεις μαζικών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η στρατηγική για τον Απόδημο Ελληνισμό
Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στη σχέση της Ελλάδας με την Ομογένεια και ιδιαίτερα με τις νεότερες γενιές Ελλήνων του εξωτερικού.
Ο υπουργός αναφέρθηκε στο Στρατηγικό Σχέδιο για τον Απόδημο Ελληνισμό 2024-2027, το οποίο περιλαμβάνει την ψηφιοποίηση των προξενικών υπηρεσιών, την ενίσχυση της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης και τη δημιουργία δικτύων νέων ομογενών.
Όπως υποστήριξε, πολλές προξενικές διαδικασίες μπορούν πλέον να ολοκληρώνονται ταχύτερα ή εξ αποστάσεως, ενώ στόχος είναι η περαιτέρω αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για την εξυπηρέτηση των Ελλήνων της Διασποράς.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην επαφή των νεότερων γενεών με την ελληνική γλώσσα, την ιστορία και τον πολιτισμό. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναγνώρισε ότι ένας ομογενής τρίτης ή τέταρτης γενιάς δεν έχει κατ’ ανάγκην την ίδια σχέση με την Ελλάδα που είχαν οι γονείς ή οι παππούδες του.
Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, η σύνδεση με τη χώρα δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην καταγωγή και στη συναισθηματική μνήμη, αλλά πρέπει να ενισχύεται μέσα από προγράμματα ανταλλαγών, εκπαίδευσης, φιλοξενίας και επαγγελματικής συνεργασίας.
Επιστολική ψήφος και πολιτική συμμετοχή
Ο υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε επίσης στην ψήφο των Ελλήνων του εξωτερικού, υποστηρίζοντας ότι η άρση των περιορισμών αποκατέστησε μια θεσμική εκκρεμότητα πολλών ετών.
Παράλληλα, σημείωσε ότι οι πρωτοβουλίες για την επέκταση της επιστολικής ψήφου στις εθνικές εκλογές και την ενίσχυση της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης του Απόδημου Ελληνισμού κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η ισότιμη συμμετοχή των αποδήμων δεν εξαντλείται στην άσκηση του εκλογικού δικαιώματος. Προϋποθέτει σταθερούς διαύλους επικοινωνίας, ώστε οι ανάγκες και οι απόψεις τους να λαμβάνονται υπόψη από την ελληνική Πολιτεία.
Το ευρύτερο μήνυμα του υπουργού είναι ότι η Ελλάδα επιδιώκει να αξιοποιήσει περισσότερο το ανθρώπινο κεφάλαιο της Διασποράς στην επιστήμη, στην επιχειρηματικότητα, στην τεχνολογία, στον πολιτισμό και στη διεθνή δημόσια ζωή, μετατρέποντας τη σχέση με την Ομογένεια από έναν κυρίως συναισθηματικό δεσμό σε μια ενεργή και θεσμικά οργανωμένη συνεργασία.
