Οι βασικές αιτίες του πρόωρου καταρράκτη, τα συμπτώματα που συχνά περνούν απαρατήρητα και πότε χρειάζεται έλεγχος από οφθαλμίατρο
Ο καταρράκτης είναι μια πάθηση που συνδέεται συνήθως με την τρίτη ηλικία, μπορεί όμως να εμφανιστεί και σε πολύ νεότερα άτομα, ακόμη και σε ηλικίες 20 ή 30 ετών.
Ο λεγόμενος πρόωρος ή πρώιμης έναρξης καταρράκτης αφορά τη θόλωση του φυσικού φακού του ματιού, με αποτέλεσμα η όραση να γίνεται σταδιακά λιγότερο καθαρή. Σε αντίθεση με τον γεροντικό καταρράκτη, που συνδέεται κυρίως με τη φυσιολογική γήρανση, στους νεότερους ανθρώπους συνήθως υπάρχει κάποιος υποκείμενος παράγοντας.
Μεταξύ των συχνότερων αιτιών περιλαμβάνονται οι τραυματισμοί του ματιού, ο σακχαρώδης διαβήτης και η μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών.
Γιατί μπορεί να καθυστερήσει η διάγνωση
Ένα από τα προβλήματα με τον πρόωρο καταρράκτη είναι ότι τα πρώτα συμπτώματα μπορεί εύκολα να αποδοθούν σε άλλες αιτίες.
Η θολή όραση, η ενόχληση από τα έντονα φώτα και η δυσκολία στη νυχτερινή όραση μπορεί να θεωρηθούν αποτέλεσμα επιδείνωσης της μυωπίας ή άλλου διαθλαστικού σφάλματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, συγκεκριμένοι τύποι καταρράκτη μπορούν πράγματι να προκαλέσουν μυωπική μετατόπιση.
Τα συμπτώματα μπορεί επίσης να αποδοθούν στην πολύωρη χρήση υπολογιστών και κινητών, στην ξηροφθαλμία ή στην κόπωση.
Ωστόσο, η χρήση ψηφιακών οθονών ή το λεγόμενο «μπλε φως» δεν έχει συσχετιστεί επιστημονικά με την ανάπτυξη καταρράκτη. Οι οθόνες μπορούν να προκαλέσουν κόπωση των ματιών και να επιδεινώσουν την ξηροφθαλμία, αλλά δεν προκαλούν θόλωση του φυσικού φακού του ματιού.
Ποια συμπτώματα πρέπει να μας κινητοποιήσουν
Υπάρχουν ορισμένες αλλαγές στην όραση που δεν θα πρέπει να αποδίδονται απλώς στην κούραση.
Για παράδειγμα, όταν τα φώτα των αυτοκινήτων γίνονται ασυνήθιστα εκτυφλωτικά, τα χρώματα φαίνονται λιγότερο έντονα ή η εικόνα παραμένει θολή ακόμη και με τα σωστά διορθωτικά γυαλιά, χρειάζεται οφθαλμολογικός έλεγχος.
Στα πιθανά συμπτώματα του πρόωρου καταρράκτη περιλαμβάνονται επίσης:
-
θάμβωση από τον ήλιο ή τα φώτα των οχημάτων,
-
δυσκολία στη νυχτερινή όραση,
-
συχνές αλλαγές στη συνταγή των γυαλιών,
-
ανάγκη για περισσότερο φωτισμό κατά την ανάγνωση,
-
δυσκολία στην αντίληψη λεπτομερειών στις ψηφιακές οθόνες,
-
μονόφθαλμη διπλωπία,
-
θολή όραση που δεν διορθώνεται επαρκώς με γυαλιά ή φακούς επαφής.
Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή αρχίζουν να επηρεάζουν την οδήγηση, την εργασία, την ανάγνωση ή άλλες καθημερινές δραστηριότητες, απαιτείται αξιολόγηση από οφθαλμίατρο.
Τι προκαλεί καταρράκτη σε νεότερη ηλικία
Σύμφωνα με τον δρ. Αναστάσιο-Ι. Κανελλόπουλο, MD, χειρουργό-οφθαλμίατρο και καθηγητή Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, ο πρόωρος καταρράκτης μπορεί να εμφανιστεί στο ένα ή και στα δύο μάτια και να εξελιχθεί με διαφορετική ταχύτητα, ανάλογα με την αιτία.
Μία από τις συχνότερες μορφές στους νέους είναι ο τραυματικός καταρράκτης, ο οποίος μπορεί να προκύψει μετά από τραυματισμό του ματιού.
Παράλληλα, ο σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καταρράκτη σε νεότερη ηλικία. Η παρατεταμένα αυξημένη γλυκόζη στο αίμα μπορεί να οδηγήσει σε μεταβολές στον κρυσταλλοειδή φακό και να επηρεάσει τη διαφάνειά του.
Μία ακόμη αιτία είναι η μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών. Τα συγκεκριμένα φάρμακα μπορούν, ανάλογα με τον τρόπο χορήγησης και τη διάρκεια χρήσης, να συνδέονται με την ανάπτυξη οπίσθιου υποκαψικού καταρράκτη.
Τα κορτικοστεροειδή μπορεί να χορηγούνται σε μορφή δισκίων, κολλυρίων, ενέσεων, εισπνεόμενων φαρμάκων ή ακόμη και δερματικών σκευασμάτων, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται στην περιοχή γύρω από τα μάτια.
Όπως επισημαίνει ο κ. Κανελλόπουλος, όσοι λαμβάνουν τέτοια φάρμακα δεν θα πρέπει να τα διακόπτουν χωρίς προηγουμένως να συμβουλευτούν τον γιατρό που τα έχει συνταγογραφήσει.
Πώς αντιμετωπίζεται
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και τον βαθμό στον οποίο ο καταρράκτης επηρεάζει την όραση και την καθημερινότητα του ασθενούς.
Σε ορισμένες περιπτώσεις αρκεί η παρακολούθηση, ενώ προσωρινή βελτίωση της όρασης μπορεί να επιτευχθεί με αλλαγή της συνταγής των γυαλιών ή με φακούς επαφής.
Η οριστική αντιμετώπιση, όταν ο καταρράκτης προκαλεί σημαντική απώλεια όρασης, είναι η χειρουργική αφαίρεση του θολωμένου φυσικού φακού με φακοθρυψία και η αντικατάστασή του με ενδοφακό.
Η επιλογή του κατάλληλου ενδοφακού απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στους νεότερους ασθενείς, καθώς οι ανάγκες τους και οι απαιτήσεις από την όρασή τους μπορεί να διαφέρουν σημαντικά.
Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και ο οφθαλμολογικός έλεγχος μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη διάγνωση και στην επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης. Επομένως, επίμονες ή ανεξήγητες αλλαγές στην όραση δεν θα πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην κόπωση, στις οθόνες ή στην αλλαγή των βαθμών των γυαλιών.
