Ποια ζώα είναι τα πιο επικίνδυνα;
Οι ερευνητές προειδοποιούν πως το επόμενο παγκόσμιο ξέσπασμα ιογενούς νόσου ενδέχεται να προκληθεί από κατοικίδια όπως οι γάτες ή οι σκύλοι, βασιζόμενοι σε ευρήματα που προέκυψαν από τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης. Με τη βοήθεια ενός προηγμένου συστήματος μηχανικής μάθησης, επιστήμονες κατέγραψαν πιθανά είδη ζώων που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ενδιάμεσοι ξενιστές για μελλοντικούς παθογόνους παράγοντες, καθώς και τις περιοχές στις οποίες θα μπορούσε να ξεκινήσει μια νέα επιδημία.
Η ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον ανέλυσε τη γενετική ταυτότητα διαφόρων ιών, τα χαρακτηριστικά πιθανών φορέων καθώς και τις γεωγραφικές ζώνες κινδύνου, προσπαθώντας να εντοπίσει ποια σημεία του πλανήτη είναι πιο ευάλωτα σε ένα νέο κύμα μόλυνσης.
Η επίκουρη καθηγήτρια Stephanie Seifert από τη Σχολή Παγκόσμιας Υγείας Paul G. Allen του WSU δήλωσε: «Σχεδόν τα τρία τέταρτα των αναδυόμενων ιών που μολύνουν τον άνθρωπο προέρχονται από ζώα». Και συμπλήρωσε: «Εάν μπορούμε να προβλέψουμε καλύτερα ποια είδη αποτελούν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, μπορούμε να λάβουμε προληπτικά μέτρα για την πρόληψη πανδημιών».
Τα αποτελέσματα του μοντέλου υποδεικνύουν πως η Νοτιοανατολική Ασία, η περιοχή του Αμαζονίου και χώρες στην ισημερινή Αφρική αποτελούν πιθανές εστίες εξάπλωσης ιών όπως η ευλογιά και η mpox. Ο προσδιορισμός αυτός δεν σχετίζεται μόνο με τη μεγάλη συγκέντρωση ειδών που ενδέχεται να λειτουργήσουν ως φορείς, αλλά και με το γεγονός ότι σε πολλές από αυτές τις περιοχές υπάρχουν χαμηλά ποσοστά ανοσίας στον ιό της ευλογιάς.
Το εργαλείο εντόπισε είδη όπως τα κουνάβια, οι νυφίτσες, οι βίδρες, τα τρωκτικά και τα ρακούν ως πιθανές δεξαμενές μετάδοσης του mpox. Εντυπωσιακή ήταν και η αναφορά σε κατοικίδια όπως οι γάτες και τα κυνόζωα, τα οποία καταγράφηκαν ως πιθανοί φορείς ιογενών παθογόνων που ενδέχεται να προκαλέσουν μελλοντική υγειονομική κρίση.
Αντιθέτως, οι αρουραίοι δεν συμπεριλήφθηκαν στους εν δυνάμει ξενιστές, καθώς φαίνεται να παρουσιάζουν αντίσταση στη μόλυνση από τον ιό mpox, σύμφωνα με προηγούμενα πειράματα στο εργαστήριο.
Η Katie Tseng, βασική συντάκτρια της μελέτης, εξήγησε πως, παρότι η έρευνά τους επικεντρώθηκε στους ιούς της ευλογιάς, το ίδιο μοντέλο μπορεί να προσαρμοστεί για τη μελέτη και άλλων παθογόνων.
Η Pilar Fernandez, επιδημιολόγος και μέλος της ερευνητικής ομάδας, υπογράμμισε ότι η καινοτομία της προσέγγισής τους έγκειται στο γεγονός ότι ενσωματώνει και τις ιδιότητες των ίδιων των ιών, σε αντίθεση με παλαιότερα εργαλεία που εστίαζαν μόνο στα χαρακτηριστικά των ζώων-ξενιστών. «Το μοντέλο μας βελτιώνει την ακρίβεια των προβλέψεων για τους ξενιστές και παρέχει μια σαφέστερη εικόνα για το πώς οι ιοί μπορούν να εξαπλωθούν σε διάφορα είδη», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Αν και μέχρι σήμερα οι ιοί της ευλογιάς συνδέονταν κυρίως με μικρής έκτασης τοπικά ξεσπάσματα, η παγκόσμια διάδοση της mpox το 2022 ανέδειξε την ανάγκη εγρήγορσης και πρόβλεψης μελλοντικών κινδύνων.
Η Stephanie Seifert επισημαίνει τη δυσκολία εύρεσης της προέλευσης των ιών σε τόσο πλούσια σε βιοποικιλότητα περιοχές όπως η Κεντρική Αφρική: «Αν ψάχνετε για τη δεξαμενή του ιού mpox στην Κεντρική Αφρική, αυτό είναι ένα από τα πιο βιοποικίλα μέρη στη Γη, οπότε από πού ξεκινάτε;».
Και καταλήγει: «Εάν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτά τα μοντέλα μηχανικής μάθησης για να μας βοηθήσουν να δώσουμε προτεραιότητα στις προσπάθειες δειγματοληψίας, τότε αυτό θα είναι πραγματικά επωφελές για τον εντοπισμό του από πού προέρχονται αυτοί οι ιοί και για την κατανόηση των κινδύνων που εγκυμονούν».
