Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι η προκαταρκτική συμφωνία Ουάσινγκτον – Τεχεράνης έχει ήδη υπογραφεί ηλεκτρονικά, ενώ κρίσιμα ζητήματα για τα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένουν ανοιχτά.
Την υπογραφή της προκαταρκτικής συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό της πρόσφατης κρίσης ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, τονίζοντας ότι το σχετικό έγγραφο έχει ήδη επικυρωθεί από τις δύο πλευρές, ενόψει της επίσημης τελετής που αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στη Γενεύη.
Την ίδια ώρα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να δοθεί στη δημοσιότητα μέρος ή και το σύνολο του κειμένου πριν από την επίσημη υπογραφή, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τη διαφάνεια γύρω από τη συμφωνία.
Παρά τις ανακοινώσεις της Ουάσινγκτον, το πλήρες περιεχόμενο του εγγράφου παραμένει άγνωστο, ενώ εξακολουθούν να καταγράφονται διαφορετικές ερμηνείες σε κρίσιμα ζητήματα, όπως το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και οι δεσμεύσεις της Τεχεράνης αναφορικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Η ηλεκτρονική υπογραφή και οι δηλώσεις Τραμπ
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία υπογράφηκε ηλεκτρονικά από τον Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ.
Μιλώντας στο περιθώριο της συνόδου της G7, κατά τη συνάντησή του με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο Τραμπ δήλωσε πως η συμφωνία έχει ολοκληρωθεί και χαρακτήρισε το κείμενο «πολύ ισχυρό έγγραφο», εκφράζοντας την επιθυμία να δημοσιοποιηθεί σύντομα.
Βανς: «Οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν στις διαπραγματεύσεις»
Ο Τζέι Ντι Βανς επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους σχετικά με το περιεχόμενο της συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι το αρχικό μνημόνιο αποτελεί ένα γενικό πλαίσιο κατανόησης.
Όπως ανέφερε σε συνέντευξή του στο CNN, το κείμενο δεν ξεπερνά τη μιάμιση σελίδα και οι ουσιαστικές παράμετροι θα καθοριστούν κατά τη διάρκεια των τεχνικών διαπραγματεύσεων που πρόκειται να ξεκινήσουν άμεσα.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό αντιπρόεδρο, η συμφωνία περιλαμβάνει δέσμευση του Ιράν για προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας, καθώς και επαληθεύσιμες εγγυήσεις ότι η χώρα δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Τι προβλέπει το προκαταρκτικό πλαίσιο
Με βάση τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές μέχρι στιγμής, το πλαίσιο συμφωνίας προβλέπει τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού ιρανικών λιμένων, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την έναρξη νέου κύκλου διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Παράλληλα, η εκεχειρία μεταξύ των δύο πλευρών επεκτείνεται για ακόμη δύο μήνες, διάστημα κατά το οποίο θα επιδιωχθεί η επίτευξη μιας συνολικής και μόνιμης συμφωνίας.
Ωστόσο, αρκετά σημεία παραμένουν ασαφή. Η Τεχεράνη φέρεται να διατηρεί τη θέση της για την επιβολή ορισμένων τελών διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ, ενώ η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι η ναυσιπλοΐα θα αποκατασταθεί πλήρως και χωρίς περιορισμούς.
Παράλληλα, η άρση κυρώσεων και η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων θα εξαρτηθούν από την τήρηση των δεσμεύσεων που θα αναλάβει το Ιράν στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Επιφυλάξεις από την Τεχεράνη
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Καζέμ Γκαριμπαμπαντί επιβεβαίωσε τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αποδίδοντας την επίτευξη της συμφωνίας σε μακρές διαπραγματεύσεις με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ.
Την ίδια στιγμή, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η δυσπιστία απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει ισχυρή, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία ως ένα πρώτο βήμα αποκλιμάκωσης και όχι ως οριστική διευθέτηση των διαφορών.
Η αντίδραση του Νετανιάχου
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου σχολίασε για πρώτη φορά τη συμφωνία, παραδεχόμενος ότι υπάρχουν διαφωνίες με τον Ντόναλντ Τραμπ σε ορισμένα ζητήματα, αλλά επανέλαβε ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.
Παράλληλα, τόνισε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στις ζώνες ασφαλείας σε Λίβανο, Συρία και Γάζα για όσο χρονικό διάστημα κριθεί αναγκαίο.
Παρά την πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, οι συγκρούσεις στον νότιο Λίβανο συνεχίστηκαν και τη Δευτέρα, με αναφορές για ισραηλινά πλήγματα και επιθέσεις της Χεζμπολάχ εναντίον ισραηλινών θέσεων.
Διεθνής στήριξη
Θετικά υποδέχθηκαν τη συμφωνία αρκετοί διεθνείς ηγέτες, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα αποτελέσει αφετηρία για ευρύτερη σταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή.
Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν χαιρέτισε την εξέλιξη, ενώ οι ηγέτες της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας επανέλαβαν ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής άρσης κυρώσεων εφόσον υπάρξουν σαφείς και επαληθεύσιμες δεσμεύσεις από την Τεχεράνη.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε τη συμφωνία «εξαιρετικά σημαντικό βήμα» για τον τερματισμό της σύγκρουσης, τη σταθερότητα στην περιοχή και την ομαλή λειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
