Θα οδηγήσει τη Σερβία σε εκλογές η γυναίκα-σύμβολο κατά της διαφθοράς και της ατιμωρησίας;
Έχοντας χάσει τον μοναχογιό της Στέφαν στη φονική κατάρρευση του στεγάστρου στον σταθμό του Νόβι Σαντ, η Ντιάνα Χρκα έχει αναδειχθεί σε μάνα σύμβολο της σιδηροδρομικής τραγωδίας που εξακολουθεί να συγκλονίζει τη Σερβία.
Είναι από τους ελάχιστους συγγενείς των θυμάτων που μιλούν δημοσίως και ζητούν δικαιοσύνη, πρωτοστατώντας στις διαμαρτυρίες που δεν κοπάζουν, αν και έχει περάσει ένας χρόνος από την εφιαλτική εκείνη βραδιά. Από την περασμένη Κυριακή, έχει ξεκινήσει απεργία πείνας μπροστά από τη Βουλή της Σερβίας μέχρι να βρεθούν οι ένοχοι, όσο χρόνο -όπως λέει- και αν αυτό απαιτήσει.
Ο χρόνος για εκείνη κατέρρευσε την 1η Νοεμβρίου του περασμένου έτους, όταν ο 27χρονος γιος της καταπλακώθηκε από τόνους σκυροδέματος χάνοντας τη ζωή του, στην κατάρρευση του καινούργιου στεγάστρου του σιδηροδρομικού σταθμού της πόλης Νόβι Σαντ.
Στο δυστύχημα σκοτώθηκαν συνολικά 16 άνθρωποι και η τραγωδία πυροδότησε αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες σε όλη τη χώρα, που συνεχίζονται ακόμα και σήμερα. Η χαροκαμένη μητέρα έχει γίνει το σύμβολο της διαμαρτυρίας κατά της κυβέρνησης του προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς, την οποία ο λαός κατηγορεί για διαφθορά στον κατασκευαστικό τομέα και όχι μόνο.
Η 47χρονη μητέρα ζητά να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι για τον θάνατο του γιου της και των άλλων θυμάτων, αλλά και για τα δεκάδες άτομα που έχουν συλληφθεί ή έχουν χάσει τις δουλειές τους στην κυβερνητική καταστολή των διαμαρτυριών.
Κατηγορούμενοι στα… χαρτιά
Οι εισαγγελείς έχουν απαγγείλει κατηγορίες σε 13 άτομα για την κατάρρευση, κυρίως μηχανικούς και ορισμένους κυβερνητικούς αξιωματούχους. Ωστόσο, δεν έχει οριστεί ημερομηνία δίκης και πολλοί Σέρβοι αμφιβάλλουν ότι η διαδικασία θα αποκαλύψει πλήρως τη διαφθορά που πιστεύουν ότι κρύβεται πίσω από την παραβίαση των κανόνων ασφαλείας και κατασκευής.
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν ως φοιτητικές και στη συνέχεια επεκτάθηκαν παίρνοντας διαστάσεις εξέγερσης, κατεβάζοντας στους δρόμους εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες. Μέσα σε ένα τόσο τεταμένο κλίμα, δεν άργησε να εμφανιστεί η βία. Η κυβέρνηση του Βούτσιτς, που απείλησε ακόμη και να κατεβάσει στον στρατό, κατηγόρησε τους διαδηλωτές για διασυνδέσεις με ξένα συμφέροντα, χωρίς να προσκομίσει αποδείξεις.
Ευρωπαίοι και γενικότερα δυτικοί ζήτησαν από όλες τις πλευρές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση, ενώ υπογράμμισαν την ανάγκη σεβασμού των δικαιωμάτων έκφρασης. Ωστόσο, μην έχοντας παρέμβει ενεργά, προκάλεσαν απογοήτευση στους αντιπάλους του προέδρου στη Σερβία, ενώ και ο Βούτσιτς, καθώς και ο στενός του σύμμαχος Βλαντίμιρ Πούτιν, κατηγορούν τη Δύση ότι ενισχύει τις διαμαρτυρίες.
Η κατάσταση είναι κάτι παραπάνω από εύφλεκτη. Οι «έμπιστοι», όπως αποκαλούνται οι τυφλοί υποστηρικτές του προέδρου, δεν διστάζουν να απευθύνονται με ύβρεις και χυδαίες εκφράσεις στην Ντίανα Χρκα. Από την άλλη πλευρά, οι συγκεντρωθέντες υποστηρικτές της, φωνάζουν «δολοφόνοι, δολοφόνοι» ενώ ακούγονται και συνθήματα κατά του Βούτσιτς.
Υποχώρηση ή ελιγμός;
Το αίτημα για κάλπες αντηχεί σε όλες τις διαδηλώσεις, αλλά – όπως σημειώνουν αναλυτές- αν ο Βούτσιτς προκηρύξει εκλογές πριν από την καθορισμένη προθεσμία του 2027, θα είναι σαν να ρίχνει λευκή πετσέτα, όταν η δημοτικότητα του κόμματός του είναι πιο χαμηλή από ποτέ. Ωστόσο δεν μπορεί και να κλείνει τα αυτιά. Ο Σέρβος πρόεδρος υποσχέθηκε ότι οι εκλογές θα γίνουν προτού εκπνεύσει η θητεία της σημερινής Βουλής, αλλά πρόσθεσε ότι η τελική απόφαση θα ληφθεί από τα αρμόδια θεσμικά όργανα.
Ο ίδιος κάνοντας λόγο για «στιγμή εθνικής ενότητας» επιδόθηκε σε έναν διπλωματικό ελιγμό, αφού επανέλαβε την πρόθεσή του να αρχίσει διάλογο για να «επέλθει η ηρεμία στη
χώρα», ενώ παραδέχθηκε για πρώτη φορά ότι έκανε λάθη στον χειρισμό των φοιτητικών κινητοποιήσεων και ζήτησε συγγνώμη.
Κάποιοι βέβαια χαρακτηρίζουν την δέσμευσή του για πρόωρες κάλπες όχι ως υποχώρηση, αλλά ως ένα ακόμη προϊόν ωμού πολιτικού σχεδιασμού, εκτιμώντας πως, για παράδειγμα, επειδή την άνοιξη του 2027 η Σερβία θα φιλοξενήσει την έκθεση «World Expo», ο Βούτσιτς δεν θα ήθελε αυτή να σημαδευθεί από μαζικές κινητοποιήσεις και επεισόδια.
