Ο νέος γύρος συζητήσεων που έχει ήδη εξαγγελθεί ότι θα πραγματοποιηθεί στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν κομίζει νέες ελπίδες για την αποδοχή, από κοινού, σχεδίου για την κατάπαυση των εχθροπραξιών και το άνοιγμα στη ναυσιπλοΐα των Στενών του Ορμούζ.
- του Αφεντούλη Λαγγίδη, διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου
Ήδη από το ξεκίνημα των πολεμικών επιχειρήσεων έχουν ακουσθεί και γραφεί γνώμες και αναλύσεις, που ξεφεύγουν από το επίπεδο της παρακολούθησης στη βάση της εξέλιξης των επιχειρήσεων αλλά και των διαπραγματεύσεων και τείνουν να παρουσιάσουν μια εικόνα του Διεθνούς Συστήματος, ήδη ριζικά μεταβληθείσα, ανάλογα φυσικά με τις ιδεολογικές καταβολές και προτιμήσεις των εκφραστών τους.
Ακόμη κι αν εκτιμηθούν ως αξιέπαινες προσπάθειες μιας προ-όρασης του μέλλοντος, στο σύνολό τους πάσχουν εγγενώς, εφόσον, πρώτον, δεν έχουν μια σαφή και αρκετά λεπτομερή εικόνα των οφελών και ζημιών που έχει ήδη αποκομίσει και υποστεί η κάθε πλευρά και, δεύτερον, όπως προσφυώς έχει ειπωθεί, το παρόν έχει ταυτόχρονα ψήγματα του παρελθόντος αλλά και του μέλλοντος.
Με άλλα λόγια, αυτό που εμφανίζεται ως απόλυτα καινοφανές, στην πραγματικότητα φέρει τις καταβολές ενός ιστορικά γεμάτου και βεβαρημένου παρελθόντος, που ιδίως στην περίπτωση της Μέσης Ανατολής και του Ιράν πιο συγκεκριμένα, αν και δεν επαναλαμβάνεται και στην παραμικρή λεπτομέρεια, εντούτοις ανακαλεί στη μνήμη και γεγονότα και καταστάσεις με ιστορικό βάθος πολλών δεκαετιών.
Οι κοινωνίες, δυτικές ή μη, μεταβάλλονται και καμία δεν παραμένει στατική, ακόμη κι αν ο ρυθμός μεταβολής διαφέρει ανά περίπτωση ή ακόμη παλινδρομεί μεταξύ του σήμερα και του ιστορικού βάθους.
Παρόμοιες παραδοχές, αν και πολλές φορές εμφανίζονται ως ιστορικοί αναστοχασμοί έως και περιττοί, εν τούτοις λειτουργούν ως αναστολείς «νοητικών αλμάτων» που μπερδεύουν την προσωπική φιλοδοξία ή την ιδεολογική αγκύλωση με την πραγματικότητα.
Το διεθνές σύστημα αλλάζει, αλλά το πώς ακριβώς, ή ακόμη περισσότερο, τι αποτελέσματα θα παρουσιάσουν αυτές οι αλλαγές, ορατές ή αδιόρατες, είναι μάλλον πρόωρο να εκφρασθεί.
Τούτων λεχθέντων, η Ιστορία βρίθει παραδειγμάτων συγκρούσεων που, ενώ φαινομενικά έχουν περάσει οριστικά στο παρελθόν, εντούτοις, ευκαιρίας και συγκυρίας δοθείσης, επανακάμπτουν κάποιες φορές δριμύτερες, όπως ένα ηφαίστειο που εκτιμάται ότι είναι σβησμένο, ενώ στην πραγματικότητα βρισκόταν σε λήθαργο.
Ξεφεύγοντας ακόμη περισσότερο από το έως και φιλοσοφικό επίπεδο και αγγίζοντας τις συγκρούσεις που προκαλούν οι διαδράσεις Ιράν – Δύσης (βλέπε ΗΠΑ – Ισραήλ) αυτό που θα πρέπει να προσέξουμε ΔΕΝ είναι αν μετά την όποια δυνητική συμφωνία στο Ισλαμαμπάντ ή αλλαχού θα πάψει να υφίσταται η εκατέρωθεν βαθιά δυσπιστία και καχυποψία, αλλά αν η όποια αυτή καταληκτική συμφωνία θα αντιμετωπίσει κάποιες τουλάχιστον από τις πτυχές της αντιπαράθεσης.
Διεφάνη, ήδη από την τρίτη κιόλας εβδομάδα των πολεμικών επιχειρήσεων, ότι η «αλλαγή καθεστώτος» στο Ιράν, με εξωτερική πίεση τουλάχιστον, βρίσκεται στο επίπεδο του φαντασιακού.
Αυτά που θα καθορίσουν πολύ περισσότερο το μέλλον είναι, αφενός, το τι θα επέλθει στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και, αφετέρου, τι αντίστοιχα θα συμβεί στη συμπεριφορά της χώρας έναντι δυνάμεων στο εξωτερικό που αποκαλούνται «άξονας της αντίστασης» ή Proxies στην αγγλική. Αν, επί παραδείγματι, συνεχισθεί έστω με μειωμένο ρυθμό η ποικιλότροπη ενίσχυση αυτών των δυνάμεων και κατά συνέπεια η υπαρξιακή εχθρότητα προς το Ισραήλ, δεν θα αργήσει η στιγμή όπου το «συσσωρευμένο δυναμικό» θα εκτονωθεί εκ νέου με απρόβλεπτες ακόμη συνέπειες.
Τηρουμένων των αναλογιών, περίπου τα ίδια ισχύουν και για το πρόγραμμα πυρηνικοποίησης, καθόσον συνεχίζει να παραμένει ελκυστικό ως η μόνη λύση για την πλήρη χειραφέτηση μιας χώρας.
Επιστρέφοντας στον τίτλο του παρόντος σημειώματος, στις διεθνείς σχέσεις μια «παγωμένη διαμάχη» ή λανθάνουσα σύγκρουση είναι μια κατάσταση στην οποία έχει τερματιστεί μια σοβούσα ένοπλη σύγκρουση, πλην όμως όχι ως αποτέλεσμα μιας επίσημης ειρηνευτικής συνθήκης που θα ικανοποιεί τα αντιμαχόμενα μέρη.
Ας ελπίσουμε πως αυτό ΔΕΝ θα επαληθευθεί και στην περίπτωση του Ιράν.
