Το κλείσιμο του Ορμούζ αλλάζει τον παγκόσμιο χάρτη: Η Σαουδική Αραβία στήνει «γέφυρα» εμπορίου μέσα στην έρημο
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν δεν προκάλεσε μόνο σοκ στις αγορές ενέργειας, αλλά φαίνεται πως επιταχύνει και μια ιστορική ανατροπή στους εμπορικούς δρόμους της Μέσης Ανατολής.
Μέσα στο χάος που δημιούργησε η κρίση, η Σαουδική Αραβία επιχειρεί να μετατραπεί στον απόλυτο κόμβο logistics της περιοχής, ενεργοποιώντας τεράστια χερσαία δίκτυα μεταφοράς που παρακάμπτουν πλήρως το Ορμούζ.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της The Wall Street Journal, μεγάλα κομβόι φορτηγών και σιδηροδρομικές μεταφορές διασχίζουν πλέον την αραβική έρημο, δημιουργώντας έναν νέο εμπορικό «διάδρομο ασφαλείας» για την παγκόσμια οικονομία.
Η έρημος γίνεται η νέα αρτηρία του εμπορίου
Με τις θαλάσσιες μεταφορές στον Περσικό Κόλπο να βρίσκονται υπό τεράστια πίεση, το Ριάντ ενεργοποίησε πέντε νέους χερσαίους εμπορευματικούς διαδρόμους.
Οι διαδρομές αυτές συνδέουν:
- τα λιμάνια του Κόλπου
- το κέντρο και τον βορρά της Σαουδικής Αραβίας
- τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας
- αλλά και τα βόρεια σύνορα προς την Ιορδανία και τη Μέση Ανατολή
Το νέο σύστημα βασίζεται σε συνδυασμό φορτηγών, τρένων και λιμανιών, σε μια γιγαντιαία επιχείρηση που θυμίζει, σύμφωνα με αναλυτές, «επανεκκίνηση των ιστορικών δρόμων του εμπορίου».
Το «σαουδαραβικό θαύμα logistics»
Η ταχύτητα με την οποία στήθηκε το νέο δίκτυο έχει προκαλέσει εντύπωση στις διεθνείς αγορές.
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της σαουδαραβικής εταιρείας Ma’aden, η οποία μέσα σε λίγες εβδομάδες αύξησε τον στόλο μεταφορών της από 600 σε 3.500 φορτηγά.
Τα φορτηγά μεταφέρουν προϊόντα από τις ακτές του Κόλπου προς τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας, βοηθώντας στη διατήρηση της ροής λιπασμάτων και βασικών πρώτων υλών προς τις διεθνείς αγορές.
Αναλυτές μιλούν ήδη για «σαουδαραβικό θαύμα logistics», καθώς η χώρα εκμεταλλεύεται την κρίση για να ενισχύσει τον γεωπολιτικό και οικονομικό της ρόλο.
Αναβιώνουν οι παλιοί εμπορικοί δρόμοι
Η κρίση φαίνεται να επιταχύνει και παλαιότερα σχέδια διασύνδεσης της περιοχής.
Η Σαουδική Αραβία εξετάζει πλέον σοβαρά νέα σιδηροδρομική σύνδεση με την Τουρκία μέσω Ιορδανία και Συρία, σε ένα σχέδιο που θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον χάρτη μεταφορών μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.
Για πολλούς, πρόκειται ουσιαστικά για μια σύγχρονη εκδοχή των παλιών καραβανιών που διέσχιζαν τη Μέση Ανατολή αιώνες πριν.
Η μάχη για την ενέργεια
Κομβικό ρόλο παίζει και ο αγωγός Ανατολής-Δύσης («Petroline»), που επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία να εξάγει πετρέλαιο μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας εντελώς τα Στενά του Ορμούζ. Ο αγωγός έχει μήκος σχεδόν 1200 χιλιόμετρα.
Την ίδια στιγμή, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ενισχύουν τις εξαγωγές μέσω του λιμανιού της Φουτζέιρα, ενώ προωθούνται νέα έργα για σιδηροδρομικές γραμμές και επέκταση λιμενικών εγκαταστάσεων.
Νέος παγκόσμιος εμπορικός χάρτης
Η κρίση φαίνεται ήδη να αλλάζει τις διαδρομές του παγκόσμιου εμπορίου.
Μεγάλες ναυτιλιακές και μεταφορικές εταιρείες, όπως η MSC και η Maersk, μεταφέρουν πλέον φορτία μέσω χερσαίων δικτύων.
Τρόφιμα από τη Βρετανία φτάνουν στα Εμιράτα μέσω Ευρώπης, Αιγύπτου και Σαουδικής Αραβίας, ενώ αυτοκίνητα μεταφέρονται με τρένα μέσα στον Κόλπο για να αποφευχθούν τα προβλήματα στις θαλάσσιες οδούς.
Μέσα σε λίγους μήνες, η κρίση στο Ορμούζ φαίνεται πως μετατρέπεται σε αφορμή για τη δημιουργία ενός εντελώς νέου εμπορικού μοντέλου στη Μέση Ανατολή — με τη Σαουδική Αραβία να επιχειρεί να γίνει η «καρδιά» της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας στο πλαίσιο του φιλόδοξου σχεδίου «Saudi Vision 2030».
