Παρότι ο φετινός χειμώνας χαρακτηρίστηκε από αυξημένες βροχοπτώσεις που ενίσχυσαν σημαντικά τα υδάτινα αποθέματα της χώρας, τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα δείχνουν πως το πρόβλημα της ξηρασίας όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί, αλλά σε ορισμένες περιοχές παραμένει ιδιαίτερα έντονο.
Σύμφωνα με την πρόσφατη ανάλυση του Meteo για τις συνθήκες ξηρασίας στην Ελλάδα έως τις 10 Μαΐου 2026, μεγάλο μέρος της επικράτειας εμφανίζει πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος για τα δεδομένα της εποχής. Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη, καθώς συγκεκριμένες περιοχές συνεχίζουν να καταγράφουν ανησυχητικά επίπεδα υδατικής πίεσης.
Οι περιοχές που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πρόβλημα
Τα στοιχεία δείχνουν ότι στη δυτική Ελλάδα καταγράφεται σταδιακή μείωση της εδαφικής υγρασίας, με αρκετές περιοχές να εμφανίζουν συνθήκες από ήπια έως και σημαντική ξηρασία.
Ακόμη πιο επιβαρυμένη παραμένει η κατάσταση στην ανατολική Κρήτη, όπου, παρά τις πρόσφατες βροχοπτώσεις, οι δείκτες εξακολουθούν να κατατάσσουν την περιοχή σε επίπεδα σημαντικής ξηρασίας.
Η διατήρηση αυτών των συνθηκών προκαλεί προβληματισμό τόσο για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων όσο και για τις επιπτώσεις στη γεωργία και τις καλλιέργειες ενόψει της θερινής περιόδου.
Πώς μετριέται η ξηρασία
Η ανάλυση του Meteo βασίζεται στον δείκτη εδαφικής υγρασίας SSMI (Soil Saturation Moisture Index), ο οποίος υπολογίζει κατά πόσο η υγρασία του εδάφους αποκλίνει από τα φυσιολογικά επίπεδα της περιόδου αναφοράς 1991-2020.
Για την εξαγωγή των αποτελεσμάτων αξιοποιούνται δεδομένα της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus, ενώ η μέτρηση γίνεται σε δύο διαφορετικά στρώματα του υπεδάφους:
- το επιφανειακό στρώμα βάθους 7-28 εκατοστών,
- και το βαθύτερο στρώμα 28-100 εκατοστών.
Το επιφανειακό στρώμα επηρεάζεται άμεσα από τις καιρικές συνθήκες των τελευταίων ημερών ή εβδομάδων, ενώ το βαθύτερο στρώμα αντανακλά τις μεταβολές μεγαλύτερου χρονικού διαστήματος και παρουσιάζει μεγαλύτερη «αντοχή» στις καιρικές εναλλαγές.
Τι σημαίνουν οι δείκτες ξηρασίας
Όταν ο δείκτης SSMI εμφανίζεται σημαντικά αρνητικός, οι συνθήκες κατατάσσονται σε πέντε επίπεδα ξηρασίας:
- Ήπια ξηρασία
- Μέτρια ξηρασία
- Σημαντική ξηρασία
- Έντονη ξηρασία
- Ακραία ξηρασία
Αντίθετα, όταν ο δείκτης είναι θετικός, αυτό σημαίνει πως υπάρχει πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος σε σχέση με τα φυσιολογικά επίπεδα της εποχής.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το μεγαλύτερο μέρος της χώρας διατηρεί θετικό ισοζύγιο υγρασίας, χωρίς ωστόσο να έχουν σημειωθεί ουσιαστικές μεταβολές σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.
Γιατί η εδαφική υγρασία είναι τόσο σημαντική
Η υγρασία στα βαθύτερα στρώματα του εδάφους αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ανάπτυξη και την απόδοση των καλλιεργειών, καθώς επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα των φυτών να αντλούν νερό κατά τους θερμούς μήνες.
Παράλληλα, αποτυπώνει τη συνολική επίδραση των βροχοπτώσεων, της εξατμισοδιαπνοής και της απορρόφησης νερού στο έδαφος σε βάθος χρόνου.
Όταν τα επίπεδα υγρασίας υποχωρούν σημαντικά κάτω από τα φυσιολογικά όρια, οι καλλιέργειες υφίστανται παρατεταμένο υδατικό στρες, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τόσο την παραγωγικότητα όσο και την ποιότητα της αγροτικής παραγωγής.
Ένα προσωρινό «διάλειμμα» και όχι οριστική λύση
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι έντονες βροχοπτώσεις του χειμώνα έδωσαν μεν σημαντική ανάσα στους ταμιευτήρες, τα φράγματα και τα αποθέματα νερού της χώρας, όμως δεν αρκούν για να εξαλειφθούν οι επιπτώσεις μιας μακράς περιόδου μειωμένων βροχοπτώσεων και αυξημένων θερμοκρασιών.
Η κλιματική αλλαγή, η αυξανόμενη κατανάλωση νερού και οι πιέσεις στον πρωτογενή τομέα καθιστούν πλέον τη διαχείριση των υδάτινων πόρων ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα των επόμενων ετών για την Ελλάδα.
Και μπορεί ο φετινός χειμώνας να έδωσε μια προσωρινή ανάσα, όμως τα στοιχεία δείχνουν πως η μάχη απέναντι στην ξηρασία κάθε άλλο παρά έχει τελειώσει.