Θυμάσαι πώς ήταν να σου έρχεται περίοδος στο σχολείο; Εκείνο το ξαφνικό σφίξιμο στο στομάχι, το άγχος να κρύψεις τη σερβιέτα στο μανίκι καθώς περπατάς στο διάδρομο για την τουαλέτα, και ο μόνιμος, παραλυτικός φόβος: «Μήπως λερώθηκα; Μήπως φαίνεται;».
Για γενιές και γενιές γυναικών, η έμμηνος ρύση —μια απόλυτα φυσιολογική βιολογική διαδικασία που αφορά κάθε μήνα 1,8 δισεκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια στον κόσμο— ήταν το μεγάλο μυστικό. Κάτι που έπρεπε να κρυφτεί, να συζητηθεί ψιθυριστά, σαν να πρόκειται για κάποιου είδους ελάττωμα.
Fast forward στο σήμερα. Θα περίμενε κανείς ότι το 2026 τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά. Κι όμως, μια ματιά στα πρόσφατα στοιχεία της δημοσκοπικής έρευνας της MARC (2026) είναι αρκετή για να μας προσγειώσει στην πραγματικότητα. Τα ταμπού είναι ακόμα εδώ, η σιωπή αναπαράγεται (το 51,6% των κοριτσιών συζητά για την περίοδο μόνο μεταξύ γυναικών), και το 29,3% των κοριτσιών εξακολουθεί να δέχεται ειρωνικά σχόλια ή πειράγματα από αγόρια στο σχολείο.
Αλλά η πιο σκληρή αλήθεια κρύβεται αλλού: σχεδόν 1 στα 4 κορίτσια (24,4%) δηλώνει ότι δυσκολεύεται να καλύψει το κόστος για τα προϊόντα περιόδου. Στην Ελλάδα του σήμερα, το λεγόμενο “Period Poverty” (η φτώχεια της περιόδου) στερεί από έφηβα κορίτσια την αξιοπρέπειά τους.
Ευτυχώς, κάτι αρχίζει να αλλάζει. Και αλλάζει εκεί ακριβώς που πρέπει: στο σχολείο.
Μια πρωτοβουλία που σπάει τη σιωπή
Το Υπουργείο Υγείας, σε μια σπουδαία συνεργασία με τη UNICEF, κάνει ένα βήμα που μας γεμίζει ανακούφιση και ελπίδα για τη νέα γενιά. Το Πρόγραμμα Υγείας & Υγιεινής Περιόδου, με τον τόσο εύστοχο τίτλο «ΡΙΣΠΕΚΤ στο Σώμα σου», έρχεται να βάλει τέλος στις ντροπές και τους αποκλεισμούς.
Δεν πρόκειται για μια απλή, τυπική ενημέρωση. Είναι ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θέλει να διαμορφώσει ένα σχολικό περιβάλλον όπου κάθε κορίτσι θα νιώθει ασφαλές και υποστηριζόμενο.
Και το καλύτερο; Τα ίδια τα παιδιά το ζητάνε: το 90,3% των κοριτσιών και το 86% των αγοριών θεωρούν απαραίτητη αυτή την ενημέρωση, ενώ το 63,9% των κοριτσιών τονίζει ότι πρέπει να ξεκινάει ήδη από το Δημοτικό. Τα παιδιά θέλουν να ξέρουν. Θέλουν να καταλάβουν.
Από τη θεωρία στην πράξη: Πώς το «ΡΙΣΠΕΚΤ» μπαίνει στα σχολεία
Το πρόγραμμα είναι δομημένο έτσι ώστε να μην αφήνει κανέναν απέξω. Κινείται σε τρεις άξονες (υγεία, ευαισθητοποίηση, πρόσβαση) και υλοποιείται μέσα από πολύ συγκεκριμένες και ουσιαστικές δράσεις:
Δωρεάν προϊόντα περιόδου: Το 91,8% των κοριτσιών ζητά δωρεάν σερβιέτες στα σχολεία, και το πρόγραμμα το κάνει πράξη, διανέμοντας δωρεάν προϊόντα σε όλα τα κορίτσια που συμμετέχουν στις ενημερώσεις.
Βιωματικές συναντήσεις: Δια ζώσης ενημερώσεις για μαθητές και μαθήτριες Ε΄ & ΣΤ΄ Δημοτικού και Γυμνασίου σε όλη την Ελλάδα. Γιατί η ενημέρωση αφορά και τα αγόρια, αν θέλουμε να σταματήσουν τα ειρωνικά σχόλια στις τάξεις.
Σύμμαχοι οι γονείς και οι δάσκαλοι: Ειδικές συναντήσεις για γονείς και εκπαιδευτικούς, ώστε να μάθουμε κι εμείς οι μεγαλύτεροι πώς να ανοίγουμε αυτόν τον διάλογο στο σπίτι χωρίς αμηχανία.
Κανένα κορίτσι απομονωμένο: Μέσω σύγχρονης εξ αποστάσεως επιμόρφωσης, το πρόγραμμα φτάνει σε εκπαιδευτικούς, νοσηλευτές και ψυχολόγους σε απομακρυσμένες, νησιωτικές και ορεινές περιοχές, καθώς και σε Σχολεία Ειδικής Αγωγής (ΣΜΕΑΕ).
Ένας ψηφιακός κόσμος γνώσης: Μια σύγχρονη πλατφόρμα γεμάτη δωρεάν e-books, βίντεο και διαδραστικές δραστηριότητες, προσαρμοσμένα για κάθε ηλικία.
Γιατί μας αφορά όλες και όλους
Κοιτάζοντας πίσω, πόσο διαφορετική θα ήταν η εφηβεία μας αν υπήρχε τότε ένα πρόγραμμα σαν το «ΡΙΣΠΕΚΤ στο Σώμα σου». Πόση λιγότερη ντροπή θα είχαμε νιώσει, πόσα λιγότερα ψέματα θα είχαμε πει για να λείψουμε από τη γυμναστική, πόσο πιο περήφανες θα ήμασταν για το σώμα μας;
Το πρόγραμμα του Υπουργείου Υγείας και της UNICEF είναι μια νίκη για τη δημόσια υγεία, αλλά κυρίως είναι μια νίκη για την ισότητα. Γιατί το να μπορεί ένα έφηβο κορίτσι να διαχειρίζεται την περίοδό του με άνεση, καθαριότητα και αυτοπεποίθηση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι βασικό ανθρώπινο δικαίωμα. Και ήρθε η ώρα να του δείξουμε τον σεβασμό που του πρέπει.
Το Πρότυπο Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων (Δαμάρεως 68, Παγκράτι, 116 33) λειτουργεί 09.00 με 21.00, Δευτέρα έως Παρασκευή και διαθέτει τηλεφωνική γραμμή επικοινωνίας στο 2107462290 και 2107462281, καθώς και ηλεκτρονική διεύθυνση kaan@eginitio.uoa.gr, paidikaipsihikiigeia.gov.gr
Το Πρόγραμμα Αντιμετώπισης του Αυτοτραυματισμού στους Νέους, υλοποιείται από το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0, με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση – NextGenerationEU.
