Η κρίση στη Μέση Ανατολή εκτόξευσε τις τιμές – Εκτακτα μέτρα από τις Βρυξέλλες
Σε έκτακτα μέτρα στήριξης των Ευρωπαίων αγροτών προχωρά η Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να αντισταθμίσει το αυξημένο κόστος παραγωγής που προκάλεσε η ενεργειακή κρίση και η αναταραχή στη Μέση Ανατολή, με άμεσο αντίκτυπο στις τιμές των λιπασμάτων.
Το Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της ΕΕ ενέκρινε οριστικά νέο Κανονισμό, ο οποίος προβλέπει οικονομικές ενισχύσεις, αυξημένες προκαταβολές επιδοτήσεων και μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη, με στόχο να προστατευθεί η αγροτική παραγωγή και να διασφαλιστεί η επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης.
Έκτακτη ενίσχυση για το κόστος των λιπασμάτων
Η παρέμβαση κρίθηκε αναγκαία μετά τη σημαντική άνοδο στις διεθνείς τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου και λιπασμάτων, που προκλήθηκε από την κρίση στα Στενά του Ορμούζ και τις αναταράξεις στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Οι Βρυξέλλες επισημαίνουν ότι το κόστος των λιπασμάτων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δαπάνες των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και προειδοποιούν πως η παρατεταμένη ακρίβεια θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων και της αγροτικής παραγωγής.
Τι προβλέπει ο νέος Κανονισμός
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο τροποποιεί βασικές διατάξεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και εισάγει ένα προσωρινό πρόγραμμα έκτακτης στήριξης μέσω του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ).
Οι βασικές προβλέψεις περιλαμβάνουν:
- Ενίσχυση έως και 50% του επιπλέον κόστους αγοράς λιπασμάτων που προέκυψε από την 1η Μαρτίου 2026.
- Το ποσοστό μπορεί να φτάσει έως το 80% για αγρότες που εφαρμόζουν πρακτικές περιορισμού της χρήσης χημικών λιπασμάτων.
- Οι ενισχύσεις θα μπορούν να καταβάλλονται ως σταθερό ποσό ανά εκτάριο.
- Η ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση μπορεί να καλύψει έως το 65% της δαπάνης, ενώ τα κράτη-μέλη έχουν τη δυνατότητα να προσθέσουν εθνική χρηματοδότηση έως και 200% του κοινοτικού ποσού.
- Οι πληρωμές θα πρέπει να ολοκληρωθούν έως τις 30 Ιουνίου 2027.
Περισσότερη ρευστότητα στους παραγωγούς
Παράλληλα, η ΕΕ αυξάνει το ανώτατο ποσοστό προκαταβολής των άμεσων αγροτικών ενισχύσεων από 70% σε 75% για το 2026.
Επιπλέον, τα κράτη-μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να καταβάλλουν τις προκαταβολές νωρίτερα από το συνηθισμένο, ακόμη και πριν από τις 16 Οκτωβρίου, ώστε να ενισχυθεί η ρευστότητα των παραγωγών κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου.
Περιθώριο ανακατανομής κονδυλίων για την Ελλάδα
Ο νέος Κανονισμός επιτρέπει επίσης στα κράτη-μέλη να αναπροσαρμόσουν τα κονδύλια των άμεσων ενισχύσεων για το 2027.
Για την Ελλάδα προβλέπεται δυνατότητα αύξησης των διαθέσιμων πόρων έως περίπου 139,2 εκατ. ευρώ, ενώ το ανώτατο περιθώριο μείωσης ανέρχεται σε περίπου 472,9 εκατ. ευρώ, ανάλογα με τις επιλογές που θα γίνουν στο πλαίσιο της εφαρμογής της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Κίνητρα για πιο «πράσινη» γεωργία
Η οικονομική ενίσχυση συνοδεύεται και από περιβαλλοντικές προϋποθέσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέει τα μέτρα με την προώθηση πιο αποδοτικής χρήσης των λιπασμάτων και την αξιοποίηση βιολογικών εναλλακτικών, ενώ διευκρινίζει ότι οι νέες ενισχύσεις δεν επιτρέπεται να οδηγήσουν σε υπέρβαση των ορίων χρήσης λιπασμάτων που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα νιτρικά.
Παράλληλα, οι δικαιούχοι θα έχουν πρόσβαση σε συμβουλευτικές υπηρεσίες και ενημέρωση για βιώσιμες γεωργικές πρακτικές.
Ταχύτατη έγκριση λόγω της κρίσης
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρουσιάστηκε στις 12 Ιουνίου, ως μέρος του πακέτου μέτρων για τις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή στις αγροτικές αγορές.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον σχετικό Κανονισμό στις 7 Ιουλίου, ενώ το Συμβούλιο Υπουργών ολοκλήρωσε τη διαδικασία τη Δευτέρα, σε ιδιαίτερα σύντομο χρονικό διάστημα για τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Ο προεδρεύων του Συμβουλίου και υπουργός Γεωργίας της Ιρλανδίας, Μάρτιν Χέιντον, δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αντιδρά «γρήγορα και αποφασιστικά» όταν οι διεθνείς κρίσεις απειλούν την αγροτική παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια, υπογραμμίζοντας ότι τα νέα μέτρα θα προσφέρουν την απαραίτητη οικονομική ανάσα στους παραγωγούς πριν από τη νέα καλλιεργητική περίοδο.
