Η αντιπαράθεση εξελίσσεται ενώ η εύθραυστη εκεχειρία με τις Ηνωμένες Πολιτείες δοκιμάζεται από τη νέα κλιμάκωση στην περιοχή
Έντονες εσωτερικές αναταράξεις καταγράφονται στο Ιράν, καθώς οι σκληροπυρηνικές δυνάμεις του καθεστώτος στρέφονται ανοιχτά κατά της πολιτικής ηγεσίας, κατηγορώντας την ότι επιχειρεί ένα «βελούδινο πραξικόπημα» εις βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με το CNN, οι εσωτερικές αντιθέσεις εκδηλώθηκαν ακόμη και κατά τη διάρκεια της κηδείας του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στην Τεχεράνη. Την ώρα που ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν συνόδευε το φέρετρο, μέρος του πλήθους δεν απέδιδε φόρο τιμής στον εκλιπόντα, αλλά φώναζε συνθήματα εναντίον του, χαρακτηρίζοντάς τον «ενδοτικό».
Ανάλογη υποδοχή επιφύλαξαν οι συγκεντρωμένοι και στον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, βασικό διαπραγματευτή της συμφωνίας εκεχειρίας με την κυβέρνηση Τραμπ και της μερικής άρσης των κυρώσεων. Ο Αραγτσί αποδοκιμάστηκε έντονα, δέχθηκε επίθεση με πέτρες και αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την τελετή.
Κατηγορίες περί «προδοσίας»
Οι επιθέσεις εναντίον κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών αντανακλούν την άποψη που κερδίζει έδαφος στους πιο ακραίους κύκλους του καθεστώτος: ότι όσοι προχώρησαν σε συμφωνία με την Ουάσιγκτον εγκαταλείπουν τις αρχές της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979.
Οι σκληροπυρηνικοί υποστηρίζουν ότι, αντί να απαντήσουν δυναμικά στον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι «παραδόθηκαν» στις αμερικανικές πιέσεις, παραβιάζοντας –όπως ισχυρίζονται– τις κατευθύνσεις του νέου ανώτατου ηγέτη, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.
Ωστόσο, ο διάδοχος του εκλιπόντος ηγέτη παραμένει ουσιαστικά εκτός δημόσιας παρουσίας, γεγονός που έχει ενισχύσει τις εικασίες για το ποιος ασκεί πραγματικά την εξουσία.
Λίγες ημέρες πριν από την κηδεία, ο ακραίος βουλευτής Μαχμούντ Ναμπαβιάν έκανε λόγο μέσω του Χ για επικείμενο «πραξικόπημα», ενώ στη συνέχεια κάλεσε τους υποστηρικτές του καθεστώτος να «υψώσουν τη σημαία της εκδίκησης» απέναντι σε όσους επιχειρούν, όπως είπε, να αλλοιώσουν το σύστημα από μέσα.
Στο στόχαστρο Πεζεσκιάν, Γκαλιμπάφ και Αραγτσί
Με τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ να παραμένει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ο πρόεδρος Πεζεσκιάν, ο πρόεδρος της Βουλής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έχουν αναδειχθεί στα πιο προβεβλημένα πρόσωπα της νέας ηγεσίας.
Ο αναλυτής Αράς Αζίζι, ειδικός σε θέματα Ιράν, εκτιμά ότι η απουσία του νέου ανώτατου ηγέτη έχει επιτρέψει στον Γκαλιμπάφ και στους συμμάχους του να ενισχύσουν την πολιτική τους επιρροή.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι υπερσκληροπυρηνικοί κατηγορούν πλέον τόσο τον Γκαλιμπάφ όσο και τον Πεζεσκιάν ότι επιχειρούν να περιορίσουν τον ρόλο του Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ενώ παράλληλα καταγγέλλουν προσπάθεια ενίσχυσης του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας εις βάρος του θεσμού του ανώτατου ηγέτη και του κοινοβουλίου.
Η εκεχειρία δοκιμάζεται
Η τελετή αποχαιρετισμού του Αλί Χαμενεΐ, αντί να προβάλει εικόνα εθνικής ενότητας, εξελίχθηκε σε επίδειξη ισχύος των πιο αδιάλλακτων υποστηρικτών του καθεστώτος, οι οποίοι ζητούν νέα σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και απορρίπτουν κάθε συμφωνία με την Ουάσιγκτον.
Την ίδια ώρα, οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ επιβαρύνουν περαιτέρω το κλίμα. Οι επιθέσεις των Φρουρών της Επανάστασης κατά πλοίων στην περιοχή και η στρατιωτική απάντηση των ΗΠΑ έχουν θέσει την εκεχειρία σε σοβαρή δοκιμασία, με τους σκληροπυρηνικούς να ζητούν πλέον την πλήρη εγκατάλειψή της.
Απειλές ακόμη και κατά του προέδρου
Οι επιθέσεις κατά της πολιτικής ηγεσίας δεν περιορίζονται στη ρητορική. Ο θρησκευτικός τραγουδιστής Μοχαμάντ Αλί Μπακσί, ο οποίος διατηρεί στενούς δεσμούς με συντηρητικούς κύκλους, εξαπέλυσε δημόσια απειλή κατά του προέδρου Πεζεσκιάν, προειδοποιώντας ότι αν δεν εφαρμοστούν οι εντολές του ανώτατου ηγέτη, «θα φέρουμε την κόλαση πάνω σας».
Παρά τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσαν οι δηλώσεις του, το CNN αναφέρει ότι μέχρι στιγμής δεν έχει κινηθεί καμία νομική διαδικασία εναντίον του.
Οι «υπερεπαναστάτες» και η μάχη επιρροής
Στην πρωτοπορία των πιέσεων βρίσκονται οι υποστηρικτές του Μετώπου Αντοχής (Jebhe-ye Paydari), μιας παράταξης που θεωρεί τον εαυτό της θεματοφύλακα των αξιών της Ισλαμικής Επανάστασης και αντιμετωπίζει κάθε προσέγγιση με τη Δύση ως απειλή για την επιβίωση του καθεστώτος.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η πολιτική ηγεσία επιχειρεί σταδιακά να περιορίσει την επιρροή τους. Όπως σημειώνει ο Χαμιντρεζά Αζίζι από το Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας, ο Γκαλιμπάφ φαίνεται να απομακρύνει τα πιο ακραία στοιχεία, τα οποία πλέον προκαλούν σοβαρό πολιτικό κόστος καθώς η εσωτερική αστάθεια εντείνεται.
Παρά τις συγκρούσεις, κοινός στρατηγικός στόχος
Παρά τις βαθιές εσωτερικές διαφωνίες, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να συγκλίνει σε έναν βασικό στόχο: τον τερματισμό της σύγκρουσης με όρους που θα επιτρέψουν την άρση των κυρώσεων, διατηρώντας παράλληλα τον στρατηγικό έλεγχο της Τεχεράνης στα Στενά του Ορμούζ.
Την ίδια στιγμή, η παρατεταμένη απουσία του νέου ανώτατου ηγέτη από τη δημόσια σκηνή, η αυξανόμενη επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης και η ενίσχυση της ρητορικής των σκληροπυρηνικών δημιουργούν ένα ιδιαίτερα αβέβαιο πολιτικό σκηνικό.
Χαρακτηριστική του κλίματος είναι η δήλωση του πρώην υπουργού Εξωτερικών και σκληροπυρηνικού πολιτικού Μανουσέχρ Μοτακί, ο οποίος πρότεινε ακόμη και την αιχμαλώτιση Αμερικανών στρατιωτών από αμερικανική βάση στην περιοχή ως μέσο πίεσης προς την Ουάσιγκτον.
Θεωρώ ότι αυτή η εκδοχή είναι πιο «σφιχτή», πιο δημοσιογραφική και πιο κατάλληλη για ενημερωτικό ιστότοπο, διατηρώντας παράλληλα όλα τα ουσιώδη στοιχεία του ρεπορτάζ.
