Στα 15 δισ. ευρώ η ευρωπαϊκή αγορά – Οι διακινητές αλλάζουν συνεχώς τακτική και οι ευρωπαϊκές αρχές δυσκολεύονται να τους ακολουθήσουν
Μια ολοένα πιο επικίνδυνη πραγματικότητα αντιμετωπίζει η Ευρώπη, καθώς η αγορά κοκαΐνης διογκώνεται, τα καρτέλ προσαρμόζουν διαρκώς τις μεθόδους τους και οι ευρωπαϊκές αρχές δυσκολεύονται να ανακόψουν τη ροή ενός ναρκωτικού που γίνεται φθηνότερο, ισχυρότερο και πιο εύκολα προσβάσιμο.
Μεγάλη έρευνα των Financial Times αποτυπώνει τις διαστάσεις του προβλήματος, από τον Ατλαντικό έως τα μεγάλα ευρωπαϊκά λιμάνια, και αναδεικνύει έναν άνισο «πόλεμο προσαρμογής», στον οποίο οι εγκληματικές οργανώσεις φαίνεται να κινούνται ταχύτερα από τις αρχές.
Χαρακτηριστική είναι η εικόνα από τη νοτιοανατολική Ιρλανδία. Αξιωματικοί παρακολουθούν τεράστιες θαλάσσιες εκτάσεις του Ατλαντικού, αναζητώντας ύποπτες κινήσεις σε δορυφορικές εικόνες. Η Ιρλανδία καλείται να επιτηρεί περίπου ένα εκατομμύριο τετραγωνικά χιλιόμετρα θάλασσας, διαθέτοντας συνήθως μόλις δύο ή τρία επιχειρησιακά πλοία.
Η αποστολή μοιάζει, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει Ιρλανδός διοικητής στους FT, με «αναζήτηση βελόνας στα άχυρα».
Φθηνότερη και ισχυρότερη η κοκαΐνη
Το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες ή τη νυχτερινή διασκέδαση.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για τα Ναρκωτικά, η μέση τιμή της κοκαΐνης στην ευρωπαϊκή αγορά μειώθηκε κατά 18% την περίοδο 2014-2024, ενώ την ίδια στιγμή η καθαρότητά της αυξήθηκε κατά 44%.
Η εξέλιξη αυτή έχει καταστήσει το ναρκωτικό πιο προσιτό σε ευρύτερα τμήματα του πληθυσμού, ενώ αξιωματούχοι του ΟΗΕ προειδοποιούν ότι η χρήση του επεκτείνεται σε διαφορετικές ηλικιακές και κοινωνικές ομάδες, αυξάνοντας τους κινδύνους εξάρτησης.
Την ίδια ώρα, η παραγωγή κοκαΐνης στη Λατινική Αμερική έχει τετραπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία. Ο ΟΗΕ προειδοποιεί μάλιστα ότι η παγκόσμια προσφορά ενδέχεται σύντομα να ξεπεράσει τη ζήτηση, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Τα καρτέλ αλλάζουν συνεχώς διαδρομές
Οι μεγάλες κατασχέσεις σε λιμάνια όπως η Αμβέρσα και το Ρότερνταμ έχουν αναγκάσει τις εγκληματικές οργανώσεις να αναπροσαρμόσουν τη στρατηγική τους.
Οι διακινητές δεν βασίζονται πλέον αποκλειστικά στα εμπορευματοκιβώτια. Χρησιμοποιούν μητρικά και μικρότερα σκάφη, πραγματοποιούν μεταφορτώσεις στη μέση του Ατλαντικού και αξιοποιούν ταχύπλοα και ημιβυθιζόμενα σκάφη.
Το αποτέλεσμα είναι ένας διαρκής αγώνας προσαρμογής: κάθε φορά που οι αρχές ενισχύουν τους ελέγχους σε μια διαδρομή, τα καρτέλ αναζητούν νέες οδούς και νέες μεθόδους.
Αγορά 15 δισ. ευρώ
Η ευρωπαϊκή αγορά κοκαΐνης εκτιμάται πλέον σε περίπου 15 δισ. ευρώ, σύμφωνα με πρώην επικεφαλής του Maritime Analysis and Operations Centre-Narcotics.
Τα μεγαλύτερα κέρδη δεν καταλήγουν απαραίτητα στους παραγωγούς, αλλά σε εκείνους που οργανώνουν και διαχειρίζονται τη μεταφορά προς την Ευρώπη. Τα τεράστια περιθώρια κέρδους εξηγούν γιατί οι εγκληματικές οργανώσεις εξακολουθούν να επενδύουν σε νέες και ολοένα πιο σύνθετες μεθόδους διακίνησης.
Στο διεθνές δίκτυο συμμετέχουν οργανώσεις από τη Βραζιλία και το Μεξικό, αλλά και ευρωπαϊκά, μεταξύ των οποίων βαλκανικά, εγκληματικά κυκλώματα.
Οι επιτυχίες των αρχών δεν αρκούν
Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες έχουν καταγράψει σημαντικές επιτυχίες. Η αποκρυπτογράφηση της εφαρμογής Sky ECC, για παράδειγμα, οδήγησε σε εκατοντάδες συλλήψεις, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί επιχειρήσεις κατά κορυφαίων διακινητών και έχουν εκδοθεί σημαντικοί υπόδικοι από χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ωστόσο, η Europol αναγνωρίζει ότι οι εγκληματικές οργανώσεις αλλάζουν συνεχώς τόσο τα μέσα επικοινωνίας όσο και τις μεθόδους μεταφοράς, επιχειρώντας να παραμείνουν ένα βήμα μπροστά από τις αρχές.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα: η Ευρώπη μπορεί να κατασχέτει περισσότερα φορτία και να εξαρθρώνει περισσότερα κυκλώματα, όμως η συνολική αγορά εξακολουθεί να αναπτύσσεται.
«Δυστυχώς, χάνουμε»
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η ευρωπαϊκή στρατηγική εξακολουθεί να επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στην καταπολέμηση της προσφοράς, ενώ η αντιμετώπιση της ζήτησης και της εξάρτησης παραμένει κρίσιμος αλλά δύσκολος στόχος.
Όσο η ζήτηση παραμένει υψηλή και τα κέρδη τεράστια, τα καρτέλ έχουν ισχυρό κίνητρο να αναπληρώνουν τις ποσότητες που κατάσχονται και να βρίσκουν νέες διαδρομές.
Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός πολέμου στον οποίο η Ευρώπη ενισχύει τις δυνάμεις της, αλλά οι αντίπαλοί της μετακινούν συνεχώς το μέτωπο.
Και η πιο χαρακτηριστική παραδοχή έρχεται από πρώην ανώτατο διοικητή του ιρλανδικού ναυτικού, ο οποίος περιγράφει με λίγες λέξεις τη σημερινή κατάσταση: «Δυστυχώς, χάνουμε».
