Για πρώτη φορά στον κόσμο μεταφέρθηκε από το ένα μάτι στο άλλο της ίδιας ασθενούς η ωχρά κηλίδα, μαζί με το πρόσθιο τμήμα του οφθαλμού – Η 67χρονη ήταν τυφλή για περισσότερα από πέντε χρόνια
Ένα σημαντικό ορόσημο στη χειρουργική οφθαλμολογία καταγράφηκε στην Ιταλία, όπου για πρώτη φορά στον κόσμο πραγματοποιήθηκε επιτυχώς αυτομεταμόσχευση από το ένα μάτι στο άλλο, η οποία περιλάμβανε και τη μεταφορά της ωχράς κηλίδας, του κεντρικού τμήματος του αμφιβληστροειδούς.
Η πρωτοποριακή επέμβαση πραγματοποιήθηκε στο νοσοκομείο Molinette του Τορίνο από την ομάδα της Πανεπιστημιακής Οφθαλμολογικής Κλινικής, υπό τον καθηγητή Μικέλε Ρεϊμπάλντι. Ασθενής ήταν η 67χρονη Έλενα, η οποία είχε χάσει πλήρως την όρασή της για περισσότερα από πέντε χρόνια.
Από δύο προβληματικά μάτια σε ένα που βλέπει
Η γυναίκα είχε χάσει την όρασή της έπειτα από σοβαρό τροχαίο ατύχημα, το οποίο προκάλεσε ανεπανόρθωτη βλάβη στο οπτικό νεύρο του αριστερού ματιού. Παρότι οι βασικές δομές του ματιού παρέμεναν υγιείς, το κατεστραμμένο οπτικό νεύρο δεν μπορούσε πλέον να μεταφέρει τα οπτικά ερεθίσματα στον εγκέφαλο.
Το δεξί μάτι αντιμετώπιζε διαφορετικά προβλήματα. Έπασχε ήδη από σοβαρή πάθηση της ωχράς κηλίδας και είχε υποστεί επιπλέον βλάβες στον αμφιβληστροειδή και στον κερατοειδή, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αποκατασταθεί με μια συμβατική μεταμόσχευση κερατοειδούς.
Οι Ιταλοί χειρουργοί αξιοποίησαν έτσι υγιείς, αλλά πλέον μη λειτουργικούς ιστούς από το αριστερό μάτι και τους μετέφεραν στο δεξί.
Η μεταμόσχευση πραγματοποιήθηκε ως ενιαίο ανατομικό τμήμα και περιλάμβανε τον κερατοειδή, τον σκληρό χιτώνα, τον επιπεφυκότα και, για πρώτη φορά, την κεντρική περιοχή του αμφιβληστροειδούς, δηλαδή την ωχρά κηλίδα.
Η επέμβαση διήρκεσε σχεδόν έξι ώρες και χαρακτηρίστηκε ιδιαίτερα σύνθετη.
Η όραση άρχισε να επιστρέφει
Τα πρώτα αποτελέσματα θεωρούνται ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Η Έλενα άρχισε αρχικά να αντιλαμβάνεται το φως και στη συνέχεια σχήματα σε μαύρο και άσπρο. Σταδιακά άρχισε να διακρίνει και χρώματα, γεγονός που δείχνει ότι ο μεταμοσχευμένος ιστός παρουσιάζει λειτουργική ανταπόκριση.
«Περιμένουμε τώρα να δούμε σε ποιο βαθμό ο μεταμοσχευμένος αμφιβληστροειδής θα μπορέσει να λειτουργήσει, αλλά τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά», ανέφερε ο καθηγητής Ρεϊμπάλντι.
Η στιγμή που η ασθενής άνοιξε ξανά τα μάτια της μετά την επέμβαση ήταν ιδιαίτερα συγκινητική, καθώς κατάφερε να αναγνωρίσει τον γιο της, αλλά και τον σκύλο-οδηγό της, που τη συνόδευε τα χρόνια της τυφλότητας.
Παγκόσμια πρωτιά, αλλά με επιφυλάξεις
Το επίτευγμα χαρακτηρίζεται παγκόσμια πρωτιά, καθώς μέχρι σήμερα δεν είχε πραγματοποιηθεί μεταφορά της κεντρικής περιοχής του αμφιβληστροειδούς από το ένα μάτι στο άλλο.
Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι είναι ακόμη νωρίς για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της τεχνικής και κυρίως για το αν μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλους ασθενείς.
Ο καθηγητής Μισέλ Πακ, επικεφαλής της Οφθαλμολογικής Κλινικής του Εθνικού Νοσοκομείου Quinze-Vingts στο Παρίσι και ειδικός στις παθήσεις του αμφιβληστροειδούς, χαρακτήρισε την επέμβαση παγκόσμια πρωτιά, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι χωρίς δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες δεν μπορεί ακόμη να αξιολογηθεί αντικειμενικά η νέα τεχνική ή η δυνατότητα ευρύτερης εφαρμογής της.
Το επίτευγμα στο Τορίνο ανοίγει, πάντως, έναν νέο δρόμο για την οφθαλμολογική χειρουργική και δημιουργεί προσδοκίες για μελλοντικές θεραπείες σε ασθενείς με σοβαρές και μέχρι σήμερα μη αναστρέψιμες βλάβες της όρασης.
