Μια πρακτική γνώριμη από την ανθρώπινη ευεξία χρησιμοποιείται πλέον από κτηνιάτρους σε ζώα κάθε μεγέθους
Η εικόνα ενός πιγκουίνου με μικροσκοπικές βελόνες στην πλάτη μοιάζει περισσότερο με υλικό για ένα αρκετά παράξενο TikTok παρά με επίσκεψη στον κτηνίατρο. Για την Πίκο, όμως, μια ηλικιωμένη αφρικανική πιγκουίνο στο Ενυδρείο της Νέας Αγγλίας στη Βοστώνη, ήταν μέρος της φροντίδας της.
Η Πίκο αντιμετώπιζε προβλήματα στη σπονδυλική στήλη και στις αρθρώσεις και έκανε συνεδρίες βελονισμού διάρκειας περίπου 15 λεπτών. Περίπου δώδεκα πολύ λεπτές βελόνες τοποθετούνταν σε διαφορετικά σημεία του σώματός της, από την πλάτη μέχρι τα πόδια.
Και παρότι η διαδικασία ακούγεται μάλλον αγχωτική για έναν πιγκουίνο, οι φροντιστές της περιέγραφαν μια αρκετά διαφορετική εικόνα. Η Πίκο παρέμενε ήρεμη κατά τη διάρκεια των συνεδριών και κάποιες φορές περιποιούνταν με το ράμφος της τους ανθρώπους που τη φρόντιζαν.
Πέθανε στις αρχές του 2025 σε ηλικία 31 ετών, έχοντας ζήσει πολύ περισσότερο από το συνηθισμένο προσδόκιμο ζωής των αφρικανικών πιγκουίνων στη φύση, το οποίο κυμαίνεται περίπου από 10 έως 15 χρόνια.
Από τους πιγκουίνους στα λιοντάρια
Η Πίκο αποτελεί μία μόνο περίπτωση μιας πρακτικής που τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται συχνότερα στην κτηνιατρική. Βελονισμός έχει χρησιμοποιηθεί σε σκύλους, άλογα, λάμα, σαύρες, εξωτικά θηλαστικά, ακόμη και λιοντάρια.
Στον ζωολογικό κήπο Fife της Σκωτίας, η Ebony, ένα 12χρονο ring-tailed coati, συγγενικό με το ρακούν, άρχισε να εμφανίζει προβλήματα αρθρίτιδας. Κουτσάινε, κινούνταν λιγότερο και είχε χάσει μέρος του ενδιαφέροντός της για το φαγητό.
Η φαρμακευτική αγωγή της συνεχίστηκε, ενώ στην αντιμετώπιση προστέθηκε και ο βελονισμός έπειτα από πρόταση κτηνιάτρων του Royal School of Veterinary Studies του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου. Οι φροντιστές της ανέφεραν στη συνέχεια αλλαγές στην κινητικότητα, τη διάθεση και την όρεξή της.
Εδώ βρίσκεται και μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες στην αξιολόγηση του πόνου στα ζώα. Ένας σκύλος ή ένας πιγκουίνος δεν μπορεί να περιγράψει αν πονά λιγότερο μετά από μια θεραπεία. Οι κτηνίατροι βασίζονται σε ενδείξεις συμπεριφοράς, όπως το περπάτημα, η όρεξη, η απομόνωση, οι αντιδράσεις στο άγγιγμα και οι αλλαγές στις εκφράσεις του σώματος ή του προσώπου.
Ο βελονισμός ως συμπληρωματική θεραπεία
Οι κτηνίατροι που εφαρμόζουν τη μέθοδο τη χρησιμοποιούν παράλληλα με τη συμβατική κτηνιατρική φροντίδα. Οι περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να ενταχθεί περιλαμβάνουν χρόνιο πόνο, αρθρίτιδα, προβλήματα της σπονδυλικής στήλης και κινητικές δυσκολίες.
Η διαδικασία προσαρμόζεται φυσικά στο ίδιο το ζώο. Σε ορισμένα οι συνεδρίες φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ήρεμες, ενώ άλλα χρειάζονται χρόνο για να εξοικειωθούν. Οι κτηνίατροι μπορούν να ξεκινήσουν με λίγες βελόνες και να αυξήσουν σταδιακά τα σημεία εφαρμογής, ανάλογα με την αντίδραση του ζώου. Και κάπου εδώ μπαίνει ένας από τους πιο δοκιμασμένους συμμάχους κάθε κτηνιάτρου: οι λιχουδιές.
Υπάρχουν, βέβαια, ασθενείς στους οποίους τα πράγματα γίνονται λίγο πιο περίπλοκα.
Το 2014, ο Lucifer, ένα ασιατικό λιοντάρι στον ζωολογικό κήπο Paignton στο Ντέβον, έκανε βελονισμό μετά από χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση όγκου από το πόδι του. Καθώς το τραύμα δυσκολευόταν να επουλωθεί, η μέθοδος χρησιμοποιήθηκε με στόχο τη διαχείριση του πόνου και τη βελτίωση της αιμάτωσης στην περιοχή. Η συνεδρία, για ευνόητους λόγους, δεν πραγματοποιήθηκε με το λιοντάρι πλήρως ξύπνιο.
Και μετά ήρθε το pet wellness
Στην κτηνιατρική χρησιμοποιείται και ο ηλεκτροβελονισμός, κατά τον οποίο εφαρμόζεται ήπιο ηλεκτρικό ρεύμα μεταξύ των βελονών. Η μέθοδος έχει χρησιμοποιηθεί, μεταξύ άλλων, σε άλογα με προβλήματα στη μέση και τραυματισμούς στα πόδια, αλλά και σε περιπτώσεις headshaking, μιας διαταραχής που προκαλεί επαναλαμβανόμενες κινήσεις του κεφαλιού.
Το ενδιαφέρον για τέτοιες συμπληρωματικές θεραπείες έχει περάσει πλέον και στα κατοικίδια. Καθώς σκύλοι και γάτες αντιμετωπίζονται όλο και περισσότερο ως μέλη της οικογένειας, αλλάζουν παράλληλα και οι απαιτήσεις των ανθρώπων γύρω από την υγεία τους.
Η συζήτηση αφορά πλέον περισσότερο την πρόληψη, τη διαχείριση χρόνιων προβλημάτων και τη διατήρηση μιας καλής ποιότητας ζωής όσο το ζώο μεγαλώνει. Αυτή η μετατόπιση έχει φτάσει μέχρι την αγορά ασφάλισης κατοικιδίων, με ορισμένα προγράμματα να καλύπτουν συνεδρίες βελονισμού όταν υπάρχει σύσταση κτηνιάτρου και η θεραπεία πραγματοποιείται από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία.
Κάπως έτσι, η wellness κουλτούρα που εδώ και χρόνια έχει γεμίσει το ανθρώπινο Instagram με yoga retreats, μασάζ, συμπληρώματα και self-care routines αποκτά μια αρκετά απρόσμενη ζωική εκδοχή.
Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή. Οι ανάγκες ενός ζώου δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως προέκταση των ανθρώπινων wellness trends. Ο βελονισμός εξετάζεται κατά περίπτωση και με κτηνιατρική καθοδήγηση, με βάση την κατάσταση και τις ανάγκες κάθε ζώου.
Ίσως γι’ αυτό η φωτογραφία ενός πιγκουίνου με βελόνες στην πλάτη έχει περισσότερο ενδιαφέρον απ’ όσο δείχνει αρχικά. Πίσω από το παράξενο στιγμιότυπο βρίσκεται μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο φροντίζουμε τα ζώα όσο μεγαλώνουν. Ο πόνος, η κινητικότητα και η ποιότητα ζωής τους έχουν αποκτήσει μεγαλύτερο χώρο στην κτηνιατρική συζήτηση και, όπως φαίνεται, το pet wellness μόλις απέκτησε μερικούς πολύ απροσδόκητους ambassadors.