Τουρκικά ΜΜΕ επαναφέρουν σενάρια σύγκρουσης και τη συζήτηση για τα 12 ναυτικά μίλια, ενώ Αθήνα και Άγκυρα προετοιμάζονται για μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής πίεσης
Νέα ένταση καταγράφεται στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με αφορμή χάρτη που παρουσιάστηκε στο τουρκικό φιλοκυβερνητικό δίκτυο A Haber και εμφανίζει ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου ως περιοχές που θα μπορούσαν να τεθούν υπό τουρκικό έλεγχο σε περίπτωση σύγκρουσης.
Στο ίδιο πλαίσιο, σύμφωνα με δημοσίευμα της «Political», ο στρατιωτικός αναλυτής και αναπληρωτής καθηγητής Κεμάλ Ολτσάρ δήλωσε ότι ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια θα αποτελούσε «αιτία πολέμου».
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά τις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη από τη ΔΕΘ, όπου ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, επικαλούμενος το Διεθνές Δίκαιο.
Επιστρέφει η ρητορική του casus belli
Η αναφορά στα 12 ναυτικά μίλια επανέφερε στο προσκήνιο το casus belli, την απόφαση δηλαδή της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995 που θεωρεί ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο αιτία πολέμου.
Παρόμοιοι χάρτες και τοποθετήσεις έχουν εμφανιστεί επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια στον τουρκικό δημόσιο διάλογο, με ελληνικά νησιά από το Βορειοανατολικό Αιγαίο έως τα Δωδεκάνησα να εντάσσονται σε σενάρια που αμφισβητούν ελληνικές θέσεις και κυριαρχικά δικαιώματα.
Η Αθήνα απορρίπτει σταθερά τις συγκεκριμένες αμφισβητήσεις, υποστηρίζοντας ότι οι θέσεις της βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο και στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Άγκυρα εξετάζει σενάρια κρίσης και πολέμου
Το κλίμα επιβαρύνεται και από πληροφορίες που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας σχετικά με τον σχεδιασμό του τουρκικού υπουργείου Άμυνας.
Σύμφωνα με έγγραφο που δημοσιοποίησε το Nordic Monitor και φέρεται να έχει υπογραφεί από τον υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, οι τουρκικές υπηρεσίες εξετάζουν σε συντονισμό διαφορετικά σενάρια που αφορούν την ευρύτερη περιοχή, από περιόδους έντασης και κρίσης έως και ενδεχόμενη πολεμική σύγκρουση.
Στο ίδιο έγγραφο γίνεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, αναφορά στη στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ και στις εξελίξεις που η Άγκυρα θεωρεί ότι επηρεάζουν τα συμφέροντα και την ασφάλειά της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Το αφήγημα της «περικύκλωσης»
Η ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα από την Άγκυρα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την άμυνα και τα ενεργειακά σχέδια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στον τουρκικό δημόσιο λόγο επανέρχεται έτσι συχνά το αφήγημα μιας γεωπολιτικής «περικύκλωσης», με την Τουρκία να θεωρεί ότι περιθωριοποιείται από νέες περιφερειακές συνεργασίες.
Το Αιγαίο παραμένει άλλωστε εδώ και δεκαετίες πεδίο διαφωνιών μεταξύ των δύο χωρών, με ζητήματα όπως τα χωρικά ύδατα, η υφαλοκρηπίδα, η ΑΟΖ, ο εναέριος χώρος και το καθεστώς ορισμένων νησίδων να βρίσκονται σταθερά στην ατζέντα.
Drones, μαχητικά και νέα ένταση στο Αιγαίο
Το 2026 η ένταση έχει επανέλθει περισσότερο στο προσκήνιο, με την Αθήνα να καταγράφει περιστατικά πτήσεων τουρκικών drones και μαχητικών στο Αιγαίο.
Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, έχουν σημειωθεί παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφηκαν και εμπλοκές μεταξύ ελληνικών και τουρκικών αεροσκαφών.
Σημείο τριβής έχουν αποτελέσει επίσης οι τουρκικές αποφάσεις για θαλάσσια πάρκα σε περιοχές όπου υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις Αθήνας και Άγκυρας ως προς τη δικαιοδοσία.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» παραμένει στο επίκεντρο
Στο φόντο όλων αυτών βρίσκεται το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο αποτυπώνει την τουρκική προσέγγιση για τις θαλάσσιες ζώνες σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Μαύρη Θάλασσα.
Η Άγκυρα αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα αποδίδει στα νησιά δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, ενώ η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι οι θέσεις της συμβαδίζουν με το ισχύον Διεθνές Δίκαιο.
Μέσα στον Οκτώβριο ενδέχεται να υπάρξουν νέες εξελίξεις γύρω από σχετικές τουρκικές πρωτοβουλίες, ενώ η Αθήνα αναμένεται να συνεχίσει τα επόμενα βήματα που προβλέπονται στον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό.
Το υποθαλάσσιο καλώδιο ως επόμενο μεγάλο τεστ
Το επόμενο κρίσιμο σημείο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αναμένεται να είναι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ, εκτίμησε ότι οι διαδικασίες για την επανεκκίνηση των εργασιών πόντισης του υποθαλάσσιου καλωδίου θα κινηθούν μέσα στους επόμενους μήνες.
Η επανέναρξη των εργασιών θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η Τουρκία έχει κατά το παρελθόν εκφράσει αντιρρήσεις για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.
Το ερώτημα πλέον είναι κατά πόσο οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα θα μπορέσουν να περιορίσουν την ένταση, σε μια περίοδο όπου οι διαφωνίες για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο επανέρχονται με αυξημένη ένταση.