Νέα μελέτη του Γερμανικού Κέντρου Αεροδιαστημικής δείχνει ότι ο μικρότερος πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος έχει χάσει έως και 11,6 χιλιόμετρα από την ακτίνα του – Τι αποκαλύπτει η BepiColombo
Ο Ερμής δεν είναι μόνο ο μικρότερος πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος. Είναι ένας πλανήτης που, εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια, συνεχίζει να «μαζεύεται» καθώς το εσωτερικό του ψύχεται.
Μάλιστα, νέα επιστημονική μελέτη υποδεικνύει ότι η συρρίκνωσή του ενδέχεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερη από ό,τι εκτιμούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.
Ερευνητές του Γερμανικού Κέντρου Αεροδιαστημικής (DLR) υπολόγισαν ότι η ακτίνα του Ερμή έχει μειωθεί κατά περίπου 11,6 χιλιόμετρα, γεγονός που αντιστοιχεί σε μείωση της διαμέτρου του κατά περίπου 23 χιλιόμετρα. Η νέα εκτίμηση είναι έως και 30% μεγαλύτερη από προηγούμενους υπολογισμούς.
Και όλα αυτά σε έναν πλανήτη με διάμετρο περίπου 4.900 χιλιομέτρων.
Ένας πλανήτης που συρρικνώνεται καθώς ψύχεται
Ο Ερμής σχηματίστηκε πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια και, όπως και οι υπόλοιποι βραχώδεις πλανήτες, ξεκίνησε την ιστορία του ως ένας εξαιρετικά θερμός κόσμος.
Με το πέρασμα του χρόνου, το εσωτερικό του άρχισε να ψύχεται. Καθώς το υλικό στο εσωτερικό του συστέλλεται, μειώνεται σταδιακά και ο συνολικός όγκος του πλανήτη.
Η διαδικασία αυτή αφήνει έντονα σημάδια στην επιφάνεια. Ο εξωτερικός φλοιός του Ερμή αναγκάζεται να προσαρμοστεί στον μικρότερο όγκο, δημιουργώντας τεράστιες γεωλογικές δομές, όπως ρήγματα, κορυφογραμμές και απότομους γκρεμούς.
Ορισμένοι από αυτούς τους σχηματισμούς φτάνουν σε ύψος περίπου 1,6 χιλιομέτρου και εκτείνονται σε μήκος εκατοντάδων χιλιομέτρων.
Για να περιγράψουν τη διαδικασία, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν μια χαρακτηριστική παρομοίωση: ο Ερμής μοιάζει με ένα σταφύλι που χάνει σταδιακά την υγρασία του και μετατρέπεται σε σταφίδα.
Οι κρατήρες μπορεί να «κρύβουν» τις ρυτίδες του πλανήτη
Η μελέτη της συρρίκνωσης του Ερμή, ωστόσο, έχει μία σημαντική δυσκολία. Η επιφάνειά του έχει υποστεί αμέτρητες προσκρούσεις αστεροειδών και κομητών επί δισεκατομμύρια χρόνια.
Οι συγκρούσεις αυτές έχουν δημιουργήσει τεράστιους κρατήρες και έχουν καλύψει μεγάλες εκτάσεις με υλικά που εκτοξεύθηκαν κατά τις προσκρούσεις. Ως αποτέλεσμα, αρκετές από τις γεωλογικές δομές που προκλήθηκαν από τη συρρίκνωση ενδέχεται σήμερα να μην είναι πλέον ορατές.
Αυτό ακριβώς επιχείρησε να εξετάσει η ερευνητική ομάδα του Gaku Nishiyama, αξιοποιώντας δεδομένα από την αποστολή MESSENGER της NASA.
Οι επιστήμονες δημιούργησαν έναν παγκόσμιο χάρτη της τραχύτητας της επιφάνειας του Ερμή και εντόπισαν ένα αξιοσημείωτο μοτίβο: στις πιο ανώμαλες περιοχές υπήρχαν λιγότερα εμφανή σημάδια συρρίκνωσης από όσα αναμένονταν.
Η πιθανότερη εξήγηση ήταν ότι πολλές από τις χαρακτηριστικές «ρυτίδες» του πλανήτη είχαν καλυφθεί από υλικά που προέκυψαν από τις μεγάλες προσκρούσεις.
Όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν και αυτές τις πιθανώς κρυμμένες γεωλογικές δομές, η εκτίμηση για τη συνολική συρρίκνωση του Ερμή αυξήθηκε σημαντικά.
Τι αποκαλύπτει η συρρίκνωση για το εσωτερικό του
Το πόσο έχει συρρικνωθεί ο Ερμής δεν αποτελεί απλώς μια γεωλογική λεπτομέρεια. Μπορεί να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για το τι συμβαίνει βαθιά στο εσωτερικό του πλανήτη.
Ο Ερμής είναι ο δεύτερος πιο πυκνός πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος, μετά τη Γη, γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον ιδιαίτερα μεγάλο μεταλλικό πυρήνα του σε σχέση με το συνολικό μέγεθός του.
Όπως εξηγεί ο Nishiyama, μεγαλύτερη συρρίκνωση θα μπορούσε να σημαίνει ότι ο Ερμής διαθέτει μεγαλύτερο μεταλλικό πυρήνα, μικρότερη ποσότητα ελαφρών στοιχείων, όπως το πυρίτιο, στον πυρήνα του ή ότι ξεκίνησε την ιστορία του με υψηλότερη θερμοκρασία.
Με άλλα λόγια, οι «ρυτίδες» στην επιφάνεια του πλανήτη μπορεί να αποτελούν ένα παράθυρο προς το εσωτερικό του.
Τα δεδομένα για τη συρρίκνωση μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση του πάχους του φλοιού, της τεκτονικής δραστηριότητας και της ηφαιστειακής ιστορίας του Ερμή, αλλά και των μηχανισμών που συνδέονται με τη δημιουργία του μαγνητικού του πεδίου.
Η BepiColombo αναμένεται να δώσει νέες απαντήσεις
Το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο στην εξερεύνηση του Ερμή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Η ευρωπαϊκή-ιαπωνική αποστολή BepiColombo ταξιδεύει εδώ και σχεδόν οκτώ χρόνια και αναμένεται να θέσει τα δύο διαστημικά της σκάφη σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη στα τέλη του 2026.
Η αποστολή αναμένεται να προσφέρει τις πιο ολοκληρωμένες μέχρι σήμερα παγκόσμιες μετρήσεις της τοπογραφίας του Ερμή, επιτρέποντας στους επιστήμονες να μελετήσουν με πρωτοφανή λεπτομέρεια τους κρατήρες, τους γκρεμούς και τις χαρακτηριστικές γεωλογικές «ρυτίδες» του.
Παράλληλα, τα επιστημονικά όργανα της BepiColombo θα εξετάσουν τη βαρύτητα, το πάχος του φλοιού, την εσωτερική δομή, καθώς και τη χημική και ορυκτολογική σύσταση της επιφάνειας.
Τα νέα δεδομένα αναμένεται να βοηθήσουν τους επιστήμονες να συμπληρώσουν τα κενά στην ιστορία του Ερμή και να κατανοήσουν καλύτερα πώς ένας από τους πιο ακραίους κόσμους του Ηλιακού Συστήματος εξελίχθηκε μέσα σε 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Και όπως χαρακτηριστικά σημείωσε ο Nishiyama, η ερευνητική ομάδα είναι ιδιαίτερα ενθουσιασμένη για όσα μπορεί να αποκαλύψουν οι νέες παρατηρήσεις.
