Ασυνήθιστα σημάδια φθοράς σε ανθρώπινα κατάλοιπα στο Σουλαουέσι συνδέθηκαν με την κατανάλωση καρπών betel, οδηγώντας τους ερευνητές σε μια εντυπωσιακή υπόθεση για την αρχαιότερη γνωστή χρήση ψυχοδραστικών ουσιών
Η σχέση του ανθρώπου με τις ψυχοδραστικές ουσίες ίσως πηγαίνει πολύ πιο πίσω στον χρόνο από όσο θεωρούσαμε μέχρι σήμερα. Νέα έρευνα στην Ινδονησία εντόπισε στοιχεία που υποδηλώνουν ότι κοινότητες κυνηγών και τροφοσυλλεκτών κατανάλωναν καρπούς betel ακόμη και πριν από 25.000 χρόνια.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Griffith της Αυστραλίας μελέτησαν σκελετικά κατάλοιπα από το νησί Σουλαουέσι και εντόπισαν ένα ασυνήθιστο μοτίβο φθοράς στα δόντια. Σύμφωνα με την ομάδα, τα σημάδια συνδέονται με το πιπίλισμα ολόκληρων καρπών betel.
Τα δόντια που αποκάλυψαν μια πανάρχαια συνήθεια
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, εξέτασε τα κατάλοιπα δύο πρώιμων κυνηγών και τροφοσυλλεκτών. Ο ένας χρονολογείται μεταξύ 25.000 και 16.000 ετών πριν, ενώ ο δεύτερος μεταξύ 7.600 και 6.300 ετών πριν.
Και στα δύο άτομα εντοπίστηκαν βαθιές, στρογγυλεμένες αυλακώσεις στα δόντια. Οι ερευνητές συνέδεσαν αυτό το χαρακτηριστικό μοτίβο με την παρατεταμένη επαφή με ολόκληρους καρπούς betel.
Ο καρπός του φοίνικα Areca catechu έχει ψυχοδραστική δράση και η κατανάλωσή του μπορεί να προκαλέσει ήπια ευφορία και αυξημένη εγρήγορση.
Πριν από τη γεωργία και το αλκοόλ
Η ανακάλυψη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή μεταφέρει πολύ πίσω στον χρόνο την πιθανή χρήση ψυχοδραστικών ουσιών από τον άνθρωπο.
Μέχρι σήμερα, μία από τις επικρατούσες εκτιμήσεις τοποθετούσε την εμφάνιση τέτοιων πρακτικών μετά την ανάπτυξη της γεωργίας, με την παραγωγή αλκοολούχων ποτών μέσω ζύμωσης πριν από περίπου 13.000 χρόνια.
Ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής Adam Brumm, εκτιμά ότι τα νέα ευρήματα ενδέχεται να αποτελούν το αρχαιότερο στοιχείο χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα. Πρόκειται πάντως για ερμηνεία των αρχαιολογικών ευρημάτων και όχι για άμεση απόδειξη κατανάλωσης με τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε σήμερα τη χρήση ναρκωτικών.
Το πείραμα που ενίσχυσε την υπόθεση
Για να εξετάσουν τη θεωρία τους, οι επιστήμονες τοποθέτησαν καρπούς betel σε τεχνητό σάλιο. Διαπίστωσαν ότι το πιπίλισμα άθικτων καρπών μπορούσε να απελευθερώσει ψυχοδραστικές ενώσεις, ενισχύοντας την εκτίμηση ότι η συγκεκριμένη πρακτική θα μπορούσε να έχει σχετική επίδραση στον οργανισμό.
Η επίδραση πιθανότατα ήταν ηπιότερη από εκείνη της σύγχρονης πρακτικής μάσησης του betel, όμως η χρήση φαίνεται πως ήταν αρκετά συστηματική ώστε να αφήσει έντονα σημάδια στα δόντια και να συνδέεται, σύμφωνα με τους ερευνητές, με σοβαρή περιοδοντική νόσο.