Από την επανεκκίνηση των ερευνών εξαρτώνται τα 25 εκατ. ευρώ της Λευκωσίας και η είσοδος της γαλλικής Meridiam
Σε καθοριστική φάση εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, καθώς η Αθήνα προετοιμάζεται για την επανεκκίνηση των θαλάσσιων ερευνών και την επιστροφή του ερευνητικού πλοίου στο Αιγαίο.
Πρώτο βήμα αποτελεί η έκδοση νέας NAVTEX, η οποία εξετάζεται να πραγματοποιηθεί μέσα στον Οκτώβριο, χωρίς να έχει οριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία. Η ουσιαστική δοκιμασία, ωστόσο, θα ξεκινήσει όταν το πλοίο επιστρέψει στην περιοχή και η ελληνική πλευρά κληθεί να διαχειριστεί ενδεχόμενη αντίδραση της Τουρκίας.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να προχωρήσουν οι εργασίες χωρίς αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, αποφεύγοντας παράλληλα μια νέα περίοδο έντασης στο Αιγαίο. Για τον λόγο αυτό βρίσκονται σε εξέλιξη διπλωματικές επαφές με την Άγκυρα και την Ουάσιγκτον.
Την ίδια στιγμή, η Λευκωσία αναμένει την επανεκκίνηση των ερευνών για να προχωρήσει στην εκταμίευση 25 εκατ. ευρώ, ενώ το γαλλικό ενδιαφέρον για συμμετοχή στο έργο προσθέτει μια ακόμη γεωπολιτική και επενδυτική παράμετρο.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε το ζήτημα ιδιαίτερα λεπτό, επισημαίνοντας ότι υπάρχει το κατάλληλο πλαίσιο ώστε το καλώδιο να προχωρήσει χωρίς οποιαδήποτε υποχώρηση στα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
Η κρίσιμη συνεννόηση με την Άγκυρα
Η προετοιμασία για την έκδοση της NAVTEX βρίσκεται σε εξέλιξη, με τον σχεδιασμό της Αθήνας να προβλέπει ότι θα προηγηθούν οι απαραίτητες διπλωματικές επαφές με την τουρκική πλευρά.
Η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι πρόκειται για ενημέρωση και όχι για αίτημα άδειας. Με αυτή τη στάση επιχειρεί να διατηρήσει ενεργούς τους διαύλους επικοινωνίας, χωρίς να αναγνωρίζει στην Τουρκία δικαίωμα έγκρισης ή παρεμπόδισης των ερευνών.
Το πλέον κρίσιμο στάδιο θα είναι η πραγματική έξοδος του ερευνητικού πλοίου. Η στάση που θα τηρήσει η Τουρκία, καθώς και το ενδεχόμενο παρουσίας τουρκικών πλοίων στην περιοχή, θα καθορίσουν εάν οι εργασίες μπορούν να επαναληφθούν χωρίς νέα ένταση.
Οι προηγούμενες έρευνες στην περιοχή της Κάσου είχαν περιοριστεί εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Η αναφορά του πρωθυπουργού στο συγκεκριμένο στοιχείο καταδεικνύει την προσοχή με την οποία σχεδιάζονται τα επόμενα επιχειρησιακά βήματα.
Ο ρόλος της Ουάσιγκτον
Σημαντική θεωρείται και η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες φαίνεται να προτιμούν τη διπλωματία παρασκηνίου αντί μιας δημόσιας τοποθέτησης απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.
Κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο απέφυγε να εκφράσει δημόσια μια κατηγορηματική θέση για το έργο. Χαρακτήρισε την υπόθεση ιδιαίτερα ευαίσθητη και παρέπεμψε στην ιδιωτική διπλωματία για τη διαχείριση ζητημάτων στα οποία εμπλέκονται περισσότερα κράτη.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να διατηρεί επικοινωνία τόσο με την Αθήνα όσο και με την Άγκυρα. Για την ελληνική πλευρά, το ζητούμενο είναι αν οι αμερικανικές παρεμβάσεις μπορούν να συμβάλουν στην επιστροφή του πλοίου και στην ομαλή συνέχιση των ερευνών.
Παράλληλα, η κυβέρνηση προβάλλει τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, υπογραμμίζοντας ότι το έργο υπερβαίνει το διμερές πλαίσιο Ελλάδας και Κύπρου. Στον ευρύτερο σχεδιασμό παραμένει και η προοπτική επέκτασής του προς το Ισραήλ.
Η Κύπρος αναμένει την επανεκκίνηση των ερευνών
Η έκδοση της NAVTEX και η επιστροφή του ερευνητικού πλοίου συνδέονται άμεσα με τις οικονομικές υποχρεώσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας απέναντι στο έργο.
Ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, έχει αναφέρει ότι μετά την έκδοση της NAVTEX θα κινηθούν οι διαδικασίες για την καταβολή 25 εκατ. ευρώ μέσα στο 2026.
Η εκταμίευση του ποσού παραμένει μία από τις βασικές εκκρεμότητες της ηλεκτρικής διασύνδεσης και έχει προκαλέσει τριβές μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας τους προηγούμενους μήνες. Η κυπριακή πλευρά αναμένει πλέον ένα σαφές επιχειρησιακό βήμα από την Ελλάδα, πριν ενεργοποιήσει τις δικές της χρηματοδοτικές δεσμεύσεις.
Η γαλλική παράμετρος
Η επανεκκίνηση των ερευνών αποτελεί επίσης προϋπόθεση για την πιθανή είσοδο της γαλλικής Meridiam στο έργο με ποσοστό 66%.
Ο γαλλικός όμιλος βρίσκεται σε επαφές με τον ΑΔΜΗΕ και τη Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου. Η ολοκλήρωση της συμφωνίας προϋποθέτει πρόοδο στις έρευνες του βυθού και μεγαλύτερη σαφήνεια γύρω από το χρονοδιάγραμμα του έργου.
Η παρουσία δύο μεγάλων γαλλικών εταιρειών ενισχύει τη διεθνή διάσταση της ηλεκτρικής διασύνδεσης και προσφέρει στην Αθήνα ένα επιπλέον διπλωματικό πλεονέκτημα.
Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς από την έκδοση της NAVTEX και την ασφαλή επιστροφή του πλοίου στο Αιγαίο θα εξαρτηθούν η χρηματοδότηση από την Κύπρο, η συμμετοχή της Meridiam και η συνολική πορεία του έργου.
