Οι αραβικές παρατάξεις και οι υπερορθόδοξοι στο επίκεντρο των διεργασιών – Το Λικούντ αποκλείει εναλλαγή πρωθυπουργών – Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου διαθέτουν συνολικά 67 έδρες, αλλά παραμένουν διχασμένοι για τη συγκρότηση κυβέρνησης
Σε εντατικές διαβουλεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης βρίσκεται το Ισραήλ μετά τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, με τον πρόεδρο Ισαάκ Χέρτσογκ να καλεί τα κόμματα να εγκαταλείψουν τις άκαμπτες προεκλογικές θέσεις και να αναζητήσουν λύση που θα αποτρέψει νέα προσφυγή στις κάλπες.
Την ίδια ώρα, η αντιπολίτευση διερευνά τις δυνατότητες συγκρότησης κυβέρνησης με κεντρικό πρόσωπο τον πρώην αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων Γκάντι Άιζενκοτ, ενώ το Λικούντ απορρίπτει συμφωνία εναλλαγής στην πρωθυπουργία.
Το αποτέλεσμα αφήνει 53 έδρες στο στρατόπεδο Νετανιάχου, 48 στα κόμματα της αντιπολίτευσης υπό εβραϊκή ηγεσία και 19 στις αραβικές παρατάξεις Κοινή Λίστα και Ράαμ. Η αριθμητική υπεροχή των αντιπάλων του απερχόμενου κυβερνητικού σχήματος δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε κοινή κυβερνητική πρόταση.
Χέρτσογκ: Να κατέβουν από τα «ψηλά δέντρα»
Ο Ισραηλινός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου θα παραλάβει τα επίσημα αποτελέσματα και στη συνέχεια θα αρχίσει διαβουλεύσεις με τις κοινοβουλευτικές παρατάξεις για την ανάθεση εντολής σχηματισμού κυβέρνησης.
Με τη μεταφορά των πολιτικών που ανεβαίνουν σε «ψηλά δέντρα» κατά την προεκλογική περίοδο, τους κάλεσε να προσαρμοστούν στη μετεκλογική πραγματικότητα. Όπως είπε, η προεδρία θα επιχειρήσει να τους προσφέρει τις «σκάλες» για να υποχωρήσουν από απόλυτες δεσμεύσεις και να εξετάσουν δημιουργικούς συμβιβασμούς.
Η παρέμβασή του ανοίγει χώρο για ευρύτερες συνεννοήσεις, χωρίς να προδικάζει ποιο κυβερνητικό σχήμα μπορεί να προκύψει.
Γιατί οι 67 έδρες δεν αρκούν πολιτικά
Το βασικό εμπόδιο για την αντιπολίτευση είναι η συνεργασία με τις αραβικές παρατάξεις. Κόμματα όπως τα Yashar, B’Yachad και Yisrael Beytenu είχαν αποκλείσει προεκλογικά τη συμμετοχή τους σε συνασπισμό με τις συγκεκριμένες μη σιωνιστικές δυνάμεις.
Ο επικεφαλής των Δημοκρατών, Γιαΐρ Γκολάν, υποστηρίζει ανοιχτά τη συνεργασία με αραβικά κόμματα και έχει πραγματοποιήσει επαφές με τον πρόεδρο της Ράαμ, Μανσούρ Αμπάς, καθώς και με στελέχη της Κοινής Λίστας.
Ο Άχμαντ Τίμπι έχει δηλώσει ότι η Κοινή Λίστα είναι έτοιμη να προτείνει υποψήφιο από το αντιπολιτευόμενο σιωνιστικό στρατόπεδο και να στηρίξει εναλλακτική κυβέρνηση από έξω, με πιθανότερη επιλογή τον Άιζενκοτ.
Η εξωτερική στήριξη, όμως, διαφέρει από τη συμμετοχή σε κυβέρνηση και απαιτεί συμφωνία για τις κρίσιμες κοινοβουλευτικές ψηφοφορίες. Συνεπώς, η κοινή επιθυμία απομάκρυνσης του Νετανιάχου δεν εξασφαλίζει από μόνη της σταθερότητα.
Οι υπερορθόδοξοι και το αγκάθι της στράτευσης
Παράλληλα, εξετάζεται πιθανή αλλαγή στάσης από την υπερορθόδοξη Ενωμένη Τορά, γνωστή ως UTJ, παραδοσιακό σύμμαχο του Νετανιάχου.
Σύμφωνα με ισραηλινά δημοσιεύματα, στελέχη της συζητούν το ενδεχόμενο ανοχής σε κυβέρνηση Άιζενκοτ, μέσω αποχής από ψηφοφορίες, χωρίς άμεση συμμετοχή στον συνασπισμό. Οι αναφορές παραμένουν διερευνητικές και δεν αποτελούν συμφωνία.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι η στρατιωτική υπηρεσία των υπερορθόδοξων ανδρών. Η UTJ διεκδικεί ρυθμίσεις για τους σπουδαστές θρησκευτικών σχολών, ενώ ο Άιζενκοτ αντιτίθεται στις γενικευμένες απαλλαγές. Η διαφωνία αυτή εξηγεί γιατί μια αριθμητικά δυνατή συνεννόηση παραμένει πολιτικά δύσκολη.
Το Λικούντ θέλει διεύρυνση, χωρίς εναλλαγή στην κορυφή
Από την πλευρά του Λικούντ, ο κοινοβουλευτικός συντονιστής Οφίρ Κατς απέκλεισε συμφωνία που θα προέβλεπε διαδοχική άσκηση της πρωθυπουργίας από τον Νετανιάχου και άλλον ηγέτη.
Αντίθετα, ο δήμαρχος της Ντιμόνα και σύμμαχος του πρωθυπουργού, Μπένι Μπιτόν, υποστήριξε ότι ο Νετανιάχου επιθυμεί κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Πρότεινε μάλιστα ο Χέρτσογκ και ο Ντόναλντ Τραμπ να λειτουργήσουν ως εγγυητές μιας συμφωνίας, χωρίς να παρουσιάσει συμφωνημένο σχέδιο.
Η μάχη μεταφέρεται και στην Κνεσέτ
Πριν ακόμη σχηματιστεί κυβέρνηση, οι αντίπαλοι του Νετανιάχου εξετάζουν την αξιοποίηση των 67 εδρών για την αντικατάσταση του προέδρου της Κνεσέτ, Αμίρ Οχάνα, μετά την ορκωμοσία της νέας Βουλής στις 10 Νοεμβρίου.
Στις προτεραιότητές τους περιλαμβάνεται και η σύσταση κρατικής επιτροπής έρευνας για τις αποτυχίες που συνδέονται με την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η πλευρά Νετανιάχου προειδοποιεί ότι μονομερείς κοινοβουλευτικές κινήσεις θα επιβαρύνουν τις συνομιλίες ενότητας.
Στις διεργασίες παρενέβη και ο Αμερικανός πρέσβης Μάικ Χάκαμπι, χαρακτηρίζοντας ανησυχητική ενδεχόμενη συμμετοχή Αράβων βουλευτών που, κατά τον ίδιο, δεν έχουν καταδικάσει την επίθεση της Χαμάς. Η τοποθέτηση αποτυπώνει τη δική του αξιολόγηση και δεν αφορά αδιακρίτως όλες τις αραβικές πολιτικές δυνάμεις.
Η χώρα βρίσκεται έτσι μπροστά σε τρεις δύσκολες διαδρομές: ευρύτερη κυβέρνηση συνεννόησης, εναλλακτικό σχήμα με εξωτερική στήριξη ή παρατεταμένο αδιέξοδο που μπορεί να οδηγήσει σε νέες εκλογές. Οι διαβουλεύσεις του Χέρτσογκ θα δείξουν ποιες προεκλογικές δεσμεύσεις είναι διατεθειμένα να επανεξετάσουν τα κόμματα.
