Σταθερή μείωση του πληθυσμού τις επόμενες δεκαετίες, με την υπογεννητικότητα και τη γήρανση να αλλάζουν τον δημογραφικό χάρτη της χώρας
Μια Ελλάδα με σημαντικά λιγότερους κατοίκους και ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό ηλικιωμένων περιγράφουν οι νέες δημογραφικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σύμφωνα με την έκθεση Ageing Report 2027, ο πληθυσμός της χώρας εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 10,4 εκατομμύρια το 2025 σε μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080.
Πρόκειται για μια απώλεια περίπου 2,8 εκατομμυρίων κατοίκων, που αντιστοιχεί σε μείωση σχεδόν 27% μέσα σε 55 χρόνια. Τα στοιχεία αποτυπώνουν τη σοβαρότητα του δημογραφικού προβλήματος, καθώς η συρρίκνωση του πληθυσμού προβλέπεται να συνεχιστεί σε κάθε επόμενη δεκαετία.
Πώς θα μειώνεται ο πληθυσμός της Ελλάδας μέχρι το 2080
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, η πληθυσμιακή μείωση θα είναι σταδιακή και διαρκής.
Το 2030 ο πληθυσμός της Ελλάδας προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 10,2 εκατομμύρια, ενώ το 2040 θα υποχωρήσει στα 9,7 εκατομμύρια. Μέχρι το 2050 εκτιμάται ότι θα έχει μειωθεί στα 9,2 εκατομμύρια, για να φτάσει τα 8,6 εκατομμύρια το 2060 και τα 8 εκατομμύρια το 2070.
Η πτωτική πορεία αναμένεται να συνεχιστεί μέχρι το 2080, όταν ο συνολικός πληθυσμός της χώρας προβλέπεται να περιοριστεί στα 7,6 εκατομμύρια.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η συρρίκνωση αυτή προβλέπεται παρά την εκτιμώμενη αύξηση της γονιμότητας. Ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα στην Ελλάδα αναμένεται να αυξηθεί από 1,2 σε 1,45 έως το 2080, παραμένοντας ωστόσο αρκετά χαμηλότερα από το επίπεδο που απαιτείται για τη φυσική αναπλήρωση του πληθυσμού.
Η Ευρώπη γερνά και ο πληθυσμός της συρρικνώνεται
Η δημογραφική πρόκληση αφορά συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και οι επιπτώσεις διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών.
Σύμφωνα με την έκθεση, ο πληθυσμός της ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί οριακά από 452 εκατομμύρια το 2025 σε 453 εκατομμύρια το 2029. Στη συνέχεια, ωστόσο, αναμένεται να ακολουθήσει πτωτική πορεία, φτάνοντας τα 414 εκατομμύρια το 2080.
Η μείωση αντιστοιχεί σε περίπου 8% σε σύγκριση με το 2025.
Παράλληλα, σε δέκα κράτη-μέλη προβλέπεται ότι ο πληθυσμός θα είναι μεγαλύτερος το 2080 σε σχέση με σήμερα. Κοινό χαρακτηριστικό όλων των χωρών, ωστόσο, θα είναι η αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων.
Ένας στους τρεις Ευρωπαίους θα είναι άνω των 65 ετών
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έκθεσης αφορά τη μεταβολή της ηλικιακής σύνθεσης του ευρωπαϊκού πληθυσμού.
Το ποσοστό των πολιτών ηλικίας 65 ετών και άνω προβλέπεται να αυξηθεί από 22% το 2025 σε 33% το 2080. Αυτό σημαίνει ότι περίπου ένας στους τρεις κατοίκους της ΕΕ θα ανήκει στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα.
Ακόμη μεγαλύτερη αναλογική αύξηση αναμένεται στους πολίτες ηλικίας 80 ετών και άνω, των οποίων το μερίδιο στον συνολικό πληθυσμό προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.
Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 20 έως 64 ετών θα περιοριστεί από 58% σε 51%, ενώ η διάμεση ηλικία των Ευρωπαίων αναμένεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.
Οι επιπτώσεις στο ασφαλιστικό σύστημα
Η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά και την ισορροπία μεταξύ εργαζομένων και συνταξιούχων.
Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, που αποτυπώνει την αναλογία των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω προς εκείνους ηλικίας 20 έως 64 ετών, προβλέπεται να αυξηθεί στην ΕΕ από 38% το 2025 σε 65% το 2080.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ενώ σήμερα αντιστοιχούν περίπου 26 άτομα ηλικίας 20 έως 64 ετών σε κάθε 10 πολίτες άνω των 65, το 2080 η αναλογία αναμένεται να περιοριστεί σε λιγότερα από 16 άτομα.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το μεγαλύτερο μέρος αυτής της μεταβολής θα έχει ήδη συντελεστεί έως το 2050, εντείνοντας τις πιέσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα και στις δημόσιες δαπάνες που συνδέονται με τη γήρανση.
Η γονιμότητα παραμένει κάτω από το όριο αναπλήρωσης
Παρά τη μικρή βελτίωση που προβλέπεται τις επόμενες δεκαετίες, ο δείκτης γονιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα.
Από τις 1,3 γεννήσεις ανά γυναίκα το 2024, εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στις 1,5 έως το 2080.
Η συγκεκριμένη επίδοση παραμένει αισθητά χαμηλότερη από το όριο των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, που θεωρείται απαραίτητο για τη μακροχρόνια φυσική αναπλήρωση ενός πληθυσμού, χωρίς να συνυπολογίζεται η μετανάστευση.
Μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής για άνδρες και γυναίκες
Την ίδια περίοδο, οι Ευρωπαίοι προβλέπεται να ζουν περισσότερα χρόνια.
Το προσδόκιμο ζωής των ανδρών αναμένεται να αυξηθεί από τα 79 έτη το 2025 στα 86 έτη το 2080, ενώ για τις γυναίκες προβλέπεται άνοδος από τα 84 στα 90 έτη.
Η εξέλιξη αυτή θα περιορίσει σταδιακά τη διαφορά στο προσδόκιμο ζωής μεταξύ των δύο φύλων, ενισχύοντας παράλληλα τη μετατόπιση του πληθυσμού προς τις μεγαλύτερες ηλικίες.
Οι προβλέψεις της Κομισιόν αναδεικνύουν το μέγεθος της δημογραφικής πρόκλησης για την Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη, με τη μείωση των γεννήσεων, τη συρρίκνωση του πληθυσμού παραγωγικής ηλικίας και την αύξηση των ηλικιωμένων να διαμορφώνουν τις κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες των επόμενων δεκαετιών.
