Από χειρόγραφα του Καβάφη και επιστολές του Σεφέρη μέχρι το ναυτικό καπέλο και το προσωπικό γραφείο του Καββαδία, όσα περιλαμβάνει η πολύτιμη συλλογή
Ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής και της λογοτεχνικής διαδρομής του Νίκου Καββαδία αποκτά πλέον μόνιμη θέση στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ). Περισσότερα από πενήντα χρόνια μετά τον θάνατο του ποιητή, το προσωπικό του αρχείο περνά σε δημόσιο φορέα, ανοίγοντας τον δρόμο για τη συστηματική μελέτη και ανάδειξη ενός υλικού που παρέμενε επί δεκαετίες στην οικογενειακή του συλλογή.
Η δωρεά πραγματοποιήθηκε από τον μοναδικό κληρονόμο του Καββαδία, Φίλιππο Χατζόπουλο, και περιλαμβάνει χιλιάδες τεκμήρια που φωτίζουν την προσωπική του ζωή, τη συγγραφική του δραστηριότητα και τις σχέσεις του με σημαντικές προσωπικότητες των ελληνικών γραμμάτων και τεχνών.
Η Κεντρική Υπηρεσία των ΓΑΚ θα αναλάβει την καταγραφή, την επιστημονική τεκμηρίωση, τη συντήρηση και την ψηφιοποίηση του αρχείου, ώστε το περιεχόμενό του να καταστεί διαθέσιμο σε ερευνητές και στο ευρύ κοινό μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων εργασιών.
Σύμφωνα με τους όρους της δωρεάς, το αρχειακό σύνολο θα διατηρηθεί ενιαίο, με δυνατότητα μελλοντικού εμπλουτισμού.
Από τα χειρόγραφα του Καββαδία μέχρι επιστολές του Σεφέρη και του Καζαντζάκη
Το αρχείο καταλαμβάνει συνολικά 45 αρχειακά κουτιά και καλύπτει μια ιδιαίτερα μεγάλη χρονική περίοδο, από τα μέσα του 19ου αιώνα, μέσω οικογενειακών κειμηλίων, έως τον θάνατο του Νίκου Καββαδία στις 10 Φεβρουαρίου 1975.
Στο υλικό περιλαμβάνονται εκατοντάδες χειρόγραφα του ποιητή, τόσο από γνωστά έργα του όσο και από κείμενα που παραμένουν άγνωστα στο ευρύ κοινό. Ανάμεσά τους βρίσκονται ποιήματα, πεζά και προσωπικές σημειώσεις, που επιτρέπουν μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της δημιουργικής του πορείας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα χειρόγραφα άλλων σημαντικών λογοτεχνών που εντοπίζονται στη συλλογή, όπως του Κ.Π. Καβάφη, του Τέλλου Άγρα, του Μήτσου Παπανικολάου, της Μυρτιώτισσας και του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη.
Ξεχωριστή θέση κατέχει η αλληλογραφία του Καββαδία, η οποία περιλαμβάνει επιστολές προς και από την οικογένειά του, καθώς και επικοινωνία με περίπου 180 ακόμη πρόσωπα.
Ανάμεσά τους βρίσκονται ο Γιώργος Σεφέρης, ο Στρατής Τσίρκας, ο Μ. Καραγάτσης, ο Νίκος και η Ελένη Καζαντζάκη, ο Γιώργος Θεοτοκάς, ο Άγγελος Σικελιανός, η Μέλπω Αξιώτη, ο Δημήτρης Χορν, ο Γιάννης Τσαρούχης και ο Ντίνος Χριστιανόπουλος.
Η συλλογή αυτή αναμένεται να προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για τις προσωπικές και πνευματικές σχέσεις του ποιητή, αλλά και για το ευρύτερο πολιτιστικό περιβάλλον της εποχής του.
Σπάνιες φωτογραφίες και προσωπικά αντικείμενα από τη ζωή στη θάλασσα
Ανάμεσα στα σημαντικότερα τεκμήρια βρίσκονται εκατοντάδες φωτογραφίες, πολλές από τις οποίες δεν έχουν δημοσιευθεί μέχρι σήμερα.
Οι εικόνες αποτυπώνουν διαφορετικές στιγμές της ζωής του Καββαδία, από την παιδική του ηλικία μέχρι τα χρόνια που ταξίδευε ως ναυτικός. Στη συλλογή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, φωτογραφίες του στην καμπίνα του ασυρμάτου στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και στο κατάστρωμα του ατμόπλοιου «Κορινθία» το 1947.
Το αρχείο περιλαμβάνει επίσης το ναυτικό του φυλλάδιο, επαγγελματικά έγγραφα, προσωπικά σημειωματάρια, ατζέντες, αποκόμματα εφημερίδων και περιοδικά.
Σημαντικό μέρος του υλικού αφορά και τη σχέση του έργου του με τη μουσική και τις υπόλοιπες τέχνες. Στη συλλογή βρίσκονται δίσκοι βινυλίου και γραμμοφώνου, κασέτες με ηχογραφήσεις του ποιητή, καθώς και έργα ζωγράφων, χαρακτών και γλυπτών.
Ανάμεσα στα ιδιαίτερα αντικείμενα ξεχωρίζει και η καλλιτεχνική ταυτότητα του Γιάννη Τσαρούχη.
Η συλλογή συμπληρώνεται από προσωπικά αντικείμενα του Καββαδία, όπως κιάλια, εξαρτήματα ασυρμάτου, ναυτικό καπέλο, βαλίτσες, ξυριστική μηχανή και διάφορα αναμνηστικά από τα ταξίδια του.
Στα ΓΑΚ μεταφέρονται ακόμη έπιπλα που του ανήκαν, ανάμεσά τους και το προσωπικό του γραφείο. Τα αντικείμενα αυτά προβλέπεται να παρουσιαστούν σε ειδικά διαμορφωμένο εκθεσιακό χώρο στην Κεντρική Υπηρεσία.
Πώς διασώθηκε το αρχείο του ποιητή
Η διατήρηση αυτού του πολύτιμου υλικού οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην οικογένεια του Νίκου Καββαδία.
Αρχικά, τη φροντίδα του αρχείου είχε αναλάβει η αδελφή του, Τζένια Καββαδία. Στη συνέχεια, η συλλογή διατηρήθηκε από την ανιψιά του, Έλγκα Καββαδία, και τον γιο της, Φίλιππο Χατζόπουλο, ο οποίος προχώρησε στη δωρεά.
Σύμβουλος του Αρχείου Καββαδία ορίζεται ο μελετητής και βιογράφος του ποιητή Μιχάλης Γελασάκης, που θα συμβάλει στην τεκμηρίωση και την παρουσίαση του υλικού.
Στη διαδικασία συνέβαλε επίσης η ΚΑΡΤΕΡΙΑ ΑΜΚΕ, μέσω χορηγίας για συμβουλευτικές υπηρεσίες, τη συσκευασία και τη μεταφορά του αρχείου.
Η ένταξη της συλλογής στα Γενικά Αρχεία του Κράτους δημιουργεί νέες δυνατότητες για τη μελέτη του έργου του Νίκου Καββαδία και της εποχής του.
Μέσα από χειρόγραφα, φωτογραφίες, επιστολές και αντικείμενα καθημερινής χρήσης, οι ερευνητές θα μπορούν να προσεγγίσουν περισσότερες πτυχές του ανθρώπου πίσω από τα ποιήματα που συνδέθηκαν τόσο έντονα με τη θάλασσα, τα ταξίδια και τη νοσταλγία.
