Χριστός Ανέστη!
Και μαζί με τις ευχές, σχεδόν πάντα η δημόσια συζήτηση ανοίγει για τους δρόμους με αριθμούς νεκρών, με σκληρές εικόνες, με τον γνωστό απολογισμό που μας θυμίζει ότι στην Ελλάδα το τιμόνι εξακολουθεί πολύ συχνά να συνδέεται με απώλεια. Φέτος όμως υπάρχουν άλλα δεδομένα. Υπάρχει μια πιο καθαρή εικόνα ότι η οδική ασφάλεια μπορεί να βελτιωθεί όταν ο νόμος εφαρμόζεται συστηματικά, αλλά και μια εξίσου σημαντική υπενθύμιση ότι η πραγματική αλλαγή δεν θα έρθει μόνο από τον φόβο της ποινής. Θα έρθει όταν η κοινωνία μάθει αλλιώς.
Οι έλεγχοι είναι αναγκαίοι. Όπως είναι αναγκαίος ο έλεγχος σε κάθε πεδίο όπου ο νόμος πρέπει να αποκτήσει περιεχόμενο.
Σε πρόσφατη εκδήλωση για την οδική ασφάλεια που έγινε στο Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής του Δήμου Γλυφάδας, παρουσιάστηκαν στοιχεία που δείχνουν ότι η επιμονή έχει αποτέλεσμα: το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη έκανε λόγο για μείωση των θανάτων από τροχαία κατά 22% μέσα στο 2025 και για πάνω από 6,8 εκατομμύρια ελέγχους, ενώ δόθηκε έμφαση στα αλκοτέστ, στο κράνος, στις παραβάσεις κόκκινου σηματοδότη και στη χρήση έξυπνων καμερών. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στην «απόλυτη επιβολή του νόμου» και στην ανάγκη η πολιτική αυτή να ριζώσει κοινωνικά.
Το πρώτο, λοιπόν, αναγκαίο βήμα είναι ο νόμος να μην είναι διακοσμητικός. Να μην υπάρχει η δυνατότητα να «σβήνει» η κλήση με ένα τηλεφώνημα. Να μην υπάρχει ανοχή στην οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, στην υπερβολική ταχύτητα, στην παραβίαση του κόκκινου, στην αδιαφορία για το κράνος και τη ζώνη. Όμως, όσο σημαντικό και αν είναι αυτό, δεν αρκεί από μόνο του. Γιατί η συμμόρφωση που στηρίζεται αποκλειστικά στην επιτήρηση έχει όρια. Η βαθιά αλλαγή έρχεται όταν ο κανόνας δεν βιώνεται ως εξωτερικός καταναγκασμός, αλλά ως εσωτερική στάση ευθύνης. Και αυτή η στάση δεν χτίζεται μόνο στην Τροχαία, χτίζεται από το σχολείο, την οικογένεια, τον δήμο, τη γειτονιά.
Εδώ ακριβώς αξίζει να σταθούμε στη Γλυφάδα. Χωρίς διθυράμβους και χωρίς εύκολες θριαμβολογίες, επί δημαρχίας Γιώργου Παπανικολάου αναπτύχθηκε πριν από σχεδόν τρία χρόνια το Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής, ένας χώρος που δεν έχει αξία επειδή είναι απλώς καλαίσθητος ή «έξυπνος», αλλά επειδή υπηρετεί έναν ήσυχο και ουσιαστικό σκοπό… να μαθαίνουν τα παιδιά πώς κινείται μια πόλη και πώς πρέπει να κινείται ο άνθρωπος μέσα σε αυτήν. Μια εκπαίδευση των παιδιών σε συνθήκες προσομοίωσης, γνωριμία με τους κανόνες κυκλοφορίας, απόκτηση ορθής οδικής συμπεριφοράς και καλλιέργεια θετικών προτύπων, με απώτερο στόχο τη μείωση των ατυχημάτων.
Και η σημασία του φαίνεται ακριβώς στις λεπτομέρειες. Δεν είναι μόνο οι μικροί δρόμοι, οι διαβάσεις και τα σήματα. Είναι ότι όλα είναι προσεγμένα, ακόμη και στο πώς αποδίδεται σωστά μια ράμπα πεζοδρομίου για τροχήλατα οχήματα. Δηλαδή, το μήνυμα δεν είναι μόνο «μάθε τον ΚΟΚ». Είναι μάθε ότι ο δρόμος ανήκει σε όλους, ότι η ασφάλεια συνδέεται με την προσβασιμότητα, ότι ο δημόσιος χώρος πρέπει να σχεδιάζεται με σεβασμό προς κάθε χρήστη του.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο ουσιαστική πλευρά της υπόθεσης. Η οδική ασφάλεια χρειάζεται έλεγχο για να σωθούν ζωές σήμερα. Αλλά χρειάζεται παιδεία για να σωθούν ζωές και αύριο. Και αυτή η δεύτερη δουλειά είναι πιο αργή, πιο σιωπηλή, λιγότερο εντυπωσιακή. Είναι όμως και η πιο βαθιά.
