Η οικονομική κατάσταση των δήμων αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Πίσω από τους αριθμούς των προϋπολογισμών και των κρατικών επιχορηγήσεων που βαίνουν μειωτικά με την πάροδο του χρόνου, βρίσκεται κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: η δυνατότητα ενός δήμου να ανταποκριθεί στις καθημερινές ανάγκες των πολιτών και να σχεδιάσει το μέλλον της τοπικής κοινωνίας πού είναι το μεγάλο ζητούμενο από τους πολίτες.
Οι δήμοι καλούνται σήμερα να παρέχουν ολοένα περισσότερες υπηρεσίες, την ίδια στιγμή που το κόστος λειτουργίας τους αυξάνεται.
- Γράφει ο Ευάγγελος Μπουρνούς – Πρώην Δήμαρχος Ραφήνας-Πικερμίου
Νυν επικεφαλής Μειζονος Αντιπολίτευσης Σύγχρονη Πολιτεία – Συνεργασία Ενεργών Πολιτών
Ενέργεια, καύσιμα, μισθοδοσία, συντήρηση οχημάτων και υποδομών, αποκομιδή απορριμμάτων και εργολαβίες επιβαρύνουν σημαντικά τους δημοτικούς προϋπολογισμούς. Παράλληλα, οι ανάγκες των πολιτών δεν μειώνονται. Αντίθετα, αυξάνονται και γίνονται πιο σύνθετες.
Το μεγάλο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα διαθέτει ένας δήμος, αλλά αν οι διαθέσιμοι πόροι επαρκούν για τις αρμοδιότητες που του έχουν ανατεθεί.
Η οικονομική αυτοτέλεια των δήμων παραμένει ζητούμενο. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικά όταν καλείται να διαχειριστεί κρίσιμες υποδομές και υπηρεσίες, χωρίς να διαθέτει τα αντίστοιχα και σταθερά έσοδα. Η εξάρτηση από έκτακτες χρηματοδοτήσεις και προγράμματα μπορεί να δίνει προσωρινές λύσεις, δεν μπορεί όμως, ούτε πρέπει, να υποκαταστήσει έναν μακροπρόθεσμο οικονομικό σχεδιασμό γιατί θέτει τους δήμους υπό ομηρία.
Οι δήμοι βρίσκονται μπροστά σε μια ακόμη πρόκληση: την ανάγκη να επενδύσουν. Δεν αρκεί να μπορούν να πληρώνουν τους λογαριασμούς τους. Χρειάζονται πόρους για έργα ύδρευσης, αντιπλημμυρικής προστασίας, οδοποιίας, ενεργειακής αναβάθμισης, ψηφιακών υπηρεσιών και πολιτικής προστασίας. Χωρίς επενδύσεις, τα σημερινά προβλήματα απλώς μεταφέρονται στο μέλλον και γίνονται ακριβότερα.
Χρειάζονται όμως και τη νομοθετική δυνατότητα να μπορούν να επενδύσουν για τη βελτίωση ποιότητας ζωής των πολιτών τους. Χρειάζεται να σταματήσει η κεντροδιοικητική χειραγώγηση του θεσμού της αυτοδιοίκησης και να υπάρξει πραγματικά αποκέντρωση των εξουσιών και των δυνατοτήτων για τη διαχείριση των θεμάτων.
Ιδιαίτερα για τους τουριστικούς δήμους και τους δήμους που αποτελούν πύλες εισόδου- εξόδου της χώρας, όπως ο δήμος Ραφήνας- Πικερμίου,όπου φιλοξενεί το δεύτερο σε επιβατική κίνηση λιμάνι της χώρας, η εξίσωση γίνεται ακόμη δυσκολότερη.
Η αύξηση του πληθυσμού κατά τους θερινούς μήνες σημαίνει μεγαλύτερη κατανάλωση νερού, περισσότερα απορρίμματα, μεγαλύτερη επιβάρυνση του οδικού δικτύου, αυξημένες ανάγκες καθαριότητας και κυρίως βασικές υποδομές που να ανταποκρίνονται στη λειτουργία που έχουν δρομολογήσει κεντρικές επιλογές για κάθε τόπο.
Οι υποδομές, όμως, δεν μπορούν να σχεδιάζονται μόνο για λίγους μήνες τον χρόνο, αλλά απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση.
Χρειάζεται, λοιπόν, μια διαφορετική συζήτηση για τα οικονομικά της Αυτοδιοίκησης.
Μια συζήτηση που δεν θα περιορίζεται στο ύψος των χρηματοδοτήσεων, αλλά θα εξετάζει τι πόρους χρειάζεται πραγματικά κάθε δήμος για να ασκήσει αποτελεσματικά τις αρμοδιότητές του.
Η οικονομική ισχυροποίηση των δήμων δεν είναι ζήτημα λογιστικής διαχείρισης. Είναι ζήτημα δημοκρατίας και ποιότητας ζωής. Γιατί ένας οικονομικά ισχυρός και καλά οργανωμένος δήμος μπορεί να σχεδιάζει, να προλαμβάνει και να παρεμβαίνει. Ένας δήμος που διαρκώς αναζητά έκτακτους πόρους, αντίθετα, κινδυνεύει να περιοριστεί στη διαχείριση της καθημερινής κρίσης.
Η καθηνερινή επίκληση της δημάρχου Ραφήνας Πικερμίου κα Τσεβά: “Δεν έχουμε μαντήλι να κλάψουμε” αποτελεί όνειδος αυτοδιοικητικής διαχείρισης και παράδειγμα προς αποφυγή.
Η πρόκληση για την Αυτοδιοίκηση είναι σαφής: Πρέπει να μεταφερθεί το κέντρο βάρους του δήμου από τη διαχείριση της ανάγκης, στο σχεδιασμό για το αύριο.
Αυτό πρωτίστως προϋποθέτει δήμους με επαρκείς, σταθερούς και προβλέψιμους οικονομικούς πόρους.
Προυποθέτει αυτοδιοικητικές διοικήσεις, που δεν θα είναι εντολοδόχοι της κεντρικής διοίκησης, αλλά θα διαθέτουν όραμα και προοπτική για να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών τους.
Το στοίχημα και η πρόκληση για εμάς τους αυτοδιοικητικούς είναι εδώ μπροστά μας.
Αναζητούνται αυτοί που μπορούν να βλέπουν και να προβλέπουν το μέλλον.
