Οι επιστήμονες εντόπισαν μια ενδιαφέρουσα σύνδεση ανάμεσα στο μικροβίωμα και την αντίδραση του οργανισμού στην πίεση
Υπάρχουν δύο τύποι ανθρώπων όταν κάτι πάει στραβά. Εκείνοι που βλέπουν την ακυρωμένη πτήση και αρχίζουν ήδη να σκέφτονται ότι καταστράφηκε το ταξίδι, οι διακοπές και πιθανότατα ολόκληρη η ζωή τους. Και εκείνοι που κοιτάζουν την οθόνη των αναχωρήσεων, ανοίγουν το κινητό και ψάχνουν απλώς την επόμενη πτήση.
Το ίδιο γεγονός, δύο εντελώς διαφορετικές αντιδράσεις.
Μέχρι σήμερα ξέραμε ότι η αντοχή μας στο στρες επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, από τα γονίδια και την προσωπικότητα μέχρι τις εμπειρίες που έχουμε κουβαλήσει μαζί μας. Μόνο που η επιστήμη προσθέτει τώρα ακόμη έναν παράγοντα στη συζήτηση και βρίσκεται σε ένα μάλλον απροσδόκητο σημείο: στο έντερό μας.
Το έντερο έχει περισσότερη σχέση με το άγχος απ’ όση νομίζουμε
Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Neurobiology of Stress εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στο μικροβίωμα του εντέρου και στην αντίδραση του οργανισμού απέναντι στο οξύ στρες.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι άνθρωποι με μεγαλύτερη ποικιλία μικροοργανισμών στο έντερό τους παρουσίαζαν εντονότερη απόκριση όταν βρίσκονταν ξαφνικά υπό πίεση. Αυτό μπορεί αρχικά να ακούγεται σαν κακό νέο. Στην πραγματικότητα, όμως, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα.
Το έντερο και ο εγκέφαλος επικοινωνούν συνεχώς μέσω του λεγόμενου άξονα εντέρου και εγκεφάλου. Οι μικροοργανισμοί που ζουν στο πεπτικό μας σύστημα και οι ουσίες που παράγουν μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά το σώμα στο στρες. Και η σχέση λειτουργεί και αντίστροφα, αφού το παρατεταμένο στρες μπορεί με τη σειρά του να επηρεάσει το μικροβίωμα.
Με άλλα λόγια, εγκέφαλος και έντερο βρίσκονται σε ένα μόνιμο group chat και κανείς δεν έχει τη δυνατότητα να κάνει mute τον άλλον.
Περισσότερη κορτιζόλη δεν σημαίνει απαραίτητα περισσότερο άγχος
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά την κορτιζόλη, την ορμόνη που έχουμε μάθει να συνδέουμε σχεδόν αποκλειστικά με κάτι αρνητικό.
Οι συμμετέχοντες με μεγαλύτερη βακτηριακή ποικιλία εμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης μετά από ένα ξαφνικό στρεσογόνο ερέθισμα. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι διαχειρίζονταν χειρότερα την κατάσταση. Μπορεί να δείχνει ότι ο οργανισμός τους ενεργοποιούσε γρήγορα τον μηχανισμό που χρειάζεται για να ανταποκριθεί σε μια άμεση πρόκληση.
Το οξύ στρες, άλλωστε, υπάρχει για κάποιο λόγο. Όταν αντιλαμβανόμαστε έναν κίνδυνο, το σώμα ανεβάζει στροφές, απελευθερώνει ενέργεια και στρέφει την προσοχή εκεί όπου χρειάζεται. Είναι ο παλιός μηχανισμός επιβίωσης που κάποτε μας βοηθούσε να ξεφύγουμε από ένα αρπακτικό και σήμερα ενεργοποιείται επειδή έχουμε deadline σε δύο ώρες και το laptop αποφάσισε να κάνει update.
Το πραγματικό πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η κατάσταση παύει να είναι προσωρινή. Όταν το στρες γίνεται μόνιμο background noise από δουλειά, λογαριασμούς, ειδοποιήσεις, υποχρεώσεις και εκείνο το email που έχουμε αφήσει αδιάβαστο εδώ και τρεις ημέρες.
Εκεί, ένα πιο ποικιλόμορφο μικροβίωμα φαίνεται ότι ενδέχεται να συνδέεται με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα του οργανισμού απέναντι στην παρατεταμένη πίεση.
Γιατί ο φίλος σου παραμένει ψύχραιμος ενώ εσύ έχεις ήδη καταστροφολογήσει
Πριν αρχίσουμε πάντως να κατηγορούμε αποκλειστικά το έντερό μας για κάθε μικρό mental breakdown, η επιστήμη είναι αρκετά πιο περίπλοκη.
Η αντίδρασή μας στο στρες διαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες ταυτόχρονα. Η γενετική παίζει ρόλο στην ευαισθησία του νευρικού συστήματος, ενώ οι εμπειρίες μάς μαθαίνουν σταδιακά πώς να αντιδρούμε σε δύσκολες καταστάσεις. Κάτι που για έναν άνθρωπο μοιάζει με έκτακτη ανάγκη, για κάποιον που το έχει αντιμετωπίσει δεκάδες φορές μπορεί να είναι απλώς άλλη μία Τρίτη.
Ρόλο παίζει και η προσωπικότητα. Ορισμένοι άνθρωποι είναι περισσότερο επιρρεπείς στην ανησυχία και στην υπερανάλυση, ενώ άλλοι καταφέρνουν ευκολότερα να προσαρμόζονται όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν σύμφωνα με το πρόγραμμα.
Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά βρίσκεται πλέον και το μικροβίωμα.
Δεν υπάρχει λοιπόν ένα μαγικό βακτήριο που μετατρέπει κάποιον στον πιο chill άνθρωπο του γραφείου. Αυτό που αρχίζει να γίνεται πιο ξεκάθαρο είναι ότι η σχέση μας με το στρες δεν αφορά μόνο όσα συμβαίνουν μέσα στο κεφάλι μας.
Ο εγκέφαλος, το νευρικό σύστημα, οι εμπειρίες, οι ορμόνες και τα εκατομμύρια μικροοργανισμών που ζουν στο έντερό μας συμμετέχουν στην ίδια εξαιρετικά περίπλοκη συζήτηση.
Και κάπως έτσι, την επόμενη φορά που κάποιος θα σε ρωτήσει γιατί αγχώνεσαι τόσο πολύ, η απάντηση «είναι περίπλοκο, εμπλέκεται και το μικροβίωμά μου» θα είναι επιστημονικά λίγο πιο βάσιμη απ’ όσο ακούγεται.