Από το Μουντιάλ του 1986 μέχρι σήμερα, μια φάση που παραμένει ταυτόχρονα έγκλημα, μύθος και πολιτική αφήγηση
Στις 22 Ιουνίου 1986, στο Μουντιάλ του Μεξικού, η Αργεντινή αντιμετωπίζει την Αγγλία σε έναν προημιτελικό που δεν θα μείνει στην ιστορία μόνο για το ποδόσφαιρο. Ο Ντιέγκο Μαραντόνα θα σκοράρει δύο φορές μέσα σε λίγα λεπτά και θα μετατρέψει ένα παιχνίδι σε αφήγηση σχεδόν μυθική. Το πρώτο γκολ, όμως, θα γίνει το πιο αμφιλεγόμενο στην ιστορία του αθλήματος.
Σε μια φάση σύγχυσης μέσα στην περιοχή, η μπάλα διεκδικείται στον αέρα, ο Άγγλος τερματοφύλακας βγαίνει εκτός θέσης και ο Μαραντόνα, χαμηλότερος στο ύψος και εκτός ιδανικής θέσης, πετυχαίνει αυτό που στην αρχή μοιάζει με κεφαλιά. Μόνο που οι επαναληπτικές προβολές αποκαλύπτουν την αλήθεια: η μπάλα έχει μπει με το χέρι. Το VAR δεν υπάρχει, ο διαιτητής μετρά το γκολ και η ιστορία αλλάζει πορεία.
Λίγα λεπτά μετά, ο ίδιος παίκτης θα πετύχει το αντίθετο άκρο της ποδοσφαιρικής ποίησης, ένα σλάλομ σχεδόν σε όλο το γήπεδο που θα αναγνωριστεί αργότερα ως το κορυφαίο γκολ του 20ού αιώνα.
Το “Χέρι του Θεού” και το γκολ που έγινε κάθαρση
Το παράδοξο εκείνης της βραδιάς είναι ότι το πιο διάσημο γκολ του αγώνα δεν είναι το καλύτερο. Είναι το παράνομο. Ο ίδιος ο Μαραντόνα θα το βαφτίσει με μια φράση που θα μείνει για πάντα, λέγοντας ότι μπήκε «λίγο με το κεφάλι του Μαραντόνα και λίγο με το χέρι του Θεού».
Η ειρωνεία είναι ότι η ποδοσφαιρική αδικία του πρώτου γκολ σχεδόν επισκιάζεται από την τελειότητα του δεύτερου. Εκεί όπου η Αγγλία προσπαθεί να τον περιορίσει, εκείνος διασχίζει το γήπεδο σαν να μην υπάρχουν αντίπαλοι. Ένα γκολ που συμπυκνώνει όχι μόνο τεχνική υπεροχή, αλλά και την εικόνα ενός παίκτη που λειτουργεί σχεδόν μόνος του απέναντι σε ολόκληρη ομάδα.
Το Μουντιάλ του 1986 θα ταυτιστεί απόλυτα με το όνομά του. Όχι μόνο για τα γκολ, αλλά γιατί ολόκληρη η Αργεντινή μοιάζει να παίζει μέσα από αυτόν.
Ένας αγώνας που δεν ήταν ποτέ απλώς ποδόσφαιρο
Η ένταση εκείνης της αναμέτρησης δεν εξηγείται μόνο με αθλητικούς όρους. Τέσσερα χρόνια πριν, ο πόλεμος για τα νησιά Φώκλαντ είχε αφήσει βαθύ τραύμα στις σχέσεις Αργεντινής και Βρετανίας. Το παιχνίδι του 1986 έρχεται ως μια άτυπη συνέχεια αυτής της σύγκρουσης, μέσα σε ένα γήπεδο.
FalklandMalvinas Islands, #Argentina soldiers helmets abandoned after the war with #England, 1982. #Usa #art #London #photograghy #artist #artsy #ArtStationHQ #FineArtAmerica #artvsartist #artgallery #artstream #artexhibition #ArtofLegends #artsjobs #artstudio #artworks #artworld pic.twitter.com/TJyu4Shko2
— Imad Salamoun (@ImadSalamoun) June 11, 2019
Για πολλούς Αργεντινούς, η νίκη απέναντι στην Αγγλία είχε συμβολική βαρύτητα. Δεν ήταν απλώς πρόκριση. Ήταν μια στιγμή εθνικής εκτόνωσης, μια αφήγηση όπου το ποδόσφαιρο κουβαλούσε ιστορία, πολιτική και συλλογική μνήμη.
Ο ίδιος ο Μαραντόνα, χρόνια αργότερα, θα μιλήσει για την αίσθηση ότι εκείνη η νίκη είχε κάτι από αποκατάσταση, όχι μόνο αθλητική αλλά και συναισθηματική για τη χώρα του.
Το δίπολο του ίδιου ανθρώπου μέσα σε πέντε λεπτά
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο εκείνου του αγώνα είναι η απόλυτη αντίθεση των δύο γκολ. Από τη μία, μια παράβαση που δεν τιμωρήθηκε ποτέ και έγινε θρύλος. Από την άλλη, μια από τις πιο καθαρές ποδοσφαιρικές στιγμές που έχουν καταγραφεί.
Αυτό το δίπολο είναι που κρατά ζωντανή τη συζήτηση μέχρι σήμερα. Δεν αφορά μόνο το αν ήταν δίκαιο ή άδικο. Αφορά το πώς ένα παιχνίδι μπορεί να χωρέσει δύο ακραίες εκδοχές του ίδιου παίκτη μέσα σε λίγα λεπτά.
Στη μία πλευρά, η πονηριά και το ένστικτο επιβίωσης. Στην άλλη, η απόλυτη ποδοσφαιρική δημιουργία.
Το δίλημμα που δεν έφυγε ποτέ
Σαράντα χρόνια μετά, η φάση εξακολουθεί να επιστρέφει. Όχι μόνο ως ποδοσφαιρικό λάθος, αλλά ως πολιτισμικό σύμβολο. Για κάποιους είναι η πιο χαρακτηριστική μορφή ποδοσφαιρικής αδικίας που δεν διορθώθηκε ποτέ. Για άλλους είναι κομμάτι της ιδιοφυΐας του Μαραντόνα, του παίκτη που έσπαγε τους κανόνες όσο τους κατανοούσε.
Η αλήθεια είναι ότι η συγκεκριμένη στιγμή ξεπερνά το ίδιο το παιχνίδι. Συνδέεται με την έννοια της μνήμης, με τον τρόπο που οι κοινωνίες θυμούνται, επιλέγουν και αφηγούνται το παρελθόν τους μέσα από αθλητικά γεγονότα.
Το γκολ με το χέρι δεν θα μπορούσε ποτέ να σταθεί μόνο ως παράβαση. Έγινε αφήγηση, έγινε εικόνα, έγινε πολιτιστικό σημείο αναφοράς.
Και στο τέλος έμεινε ο άνθρωπος πίσω από τον μύθο
Το όνομα του Ντιέγκο Μαραντόνα κουβαλάει ακόμη και σήμερα αυτή τη διπλή ανάγνωση. Ο παίκτης που παραβίασε έναν κανόνα και ταυτόχρονα χάρισε ένα από τα πιο όμορφα γκολ που έχουν σημειωθεί ποτέ σε Παγκόσμιο Κύπελλο.
Ανάμεσα στο “Χέρι του Θεού” και στο “Γκολ του Αιώνα”, δεν υπάρχει απλώς ένα ποδοσφαιρικό επεισόδιο. Υπάρχει ολόκληρη η ιδέα του τι σημαίνει μύθος στον αθλητισμό.