Η προσέλκυση Άμεσων Ξένων Επενδύσεων αποτελεί αναγκαία επιλογή για την ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας. Το πραγματικό ζητούμενο, όμως, είναι η μετατροπή των εισερχόμενων κεφαλαίων σε παραγωγή, τεχνογνωσία, εξαγωγές και ποιοτικές θέσεις εργασίας. Με αυτό το κριτήριο πρέπει να αξιολογηθεί το νομοσχέδιο για τα νέα κίνητρα ΑΞΕ, δηλαδή από την προστιθέμενη αξία που θα αφήσει στη χώρα και τις συνεργασίες που θα δημιουργήσει με τις ελληνικές επιχειρήσεις.
- του Βασίλη Κορκίδη, Πρόεδρος ΕΒΕΠ
Το προτεινόμενο καθεστώς αφορά επενδυτικά σχέδια επιλέξιμου κόστους από δέκα έως πενήντα εκατομμύρια ευρώ, με ανώτατη ενίσχυση είκοσι εκατομμυρίων ανά σχέδιο, υπό τους εφαρμοστέους περιορισμούς. Προβλέπει φορολογική απαλλαγή, ταχεία αδειοδότηση, δυνατότητα δανειοδότησης μικρομεσαίων επιχειρήσεων με εγγύηση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και διευκόλυνση αδειών διαμονής επενδυτών και εργαζομένων τρίτων χωρών. Η στόχευση στη μεταποίηση, την καινοτομία, τη βιοτεχνολογία και την εφοδιαστική αλυσίδα έχει σαφές παραγωγικό ενδιαφέρον.
Χρειάζεται, ωστόσο, να εξηγηθεί ότι η φορολογική απαλλαγή προϋποθέτει κέρδη και αξιοποιείται με συγκεκριμένους περιορισμούς εντός δεκαπέντε φορολογικών ετών. Δεν αποτελεί άμεση χρηματική επιχορήγηση. Επομένως, η επενδυτική εκκίνηση εξακολουθεί να απαιτεί επαρκή ρευστότητα, αξιόπιστη χρηματοδότηση και προσεκτικό επιχειρηματικό σχεδιασμό. Αντίστοιχα, η δυνατότητα αίτησης για εγγυημένο δάνειο δεν ισοδυναμεί με αυτόματη τραπεζική έγκριση.
Από την πλευρά του ΕΒΕΠ, θεωρούμε κρίσιμο να διασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα των ξένων επενδύσεων με την εγχώρια επιχειρηματικότητα. Χρειάζονται σαφείς ορισμοί για την προέλευση των κεφαλαίων και ρητή δυνατότητα συνεπενδύσεων με ελληνικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, υφιστάμενες ελληνικές θυγατρικές ξένων ομίλων πρέπει να μπορούν να πραγματοποιούν νέες, διακριτές παραγωγικές επενδύσεις, χωρίς να υποχρεώνονται να δημιουργήσουν διαφορετικό εταιρικό σχήμα.
Το κατώτατο όριο των δέκα εκατομμυρίων περιορίζει την πρόσβαση μικρότερων επενδύσεων υψηλής τεχνολογικής αξίας. Προτείνουμε ειδική κατηγορία από τρία εκατομμύρια ευρώ για έρευνα, εφαρμοσμένη καινοτομία και τεχνολογικές συνεργασίες, με κατάλληλους κανόνες επιλεξιμότητας. Η δημιουργία γνώσης απαιτεί ερευνητές, λογισμικό και ανάπτυξη προϊόντων. Συνεπώς, χρειάζεται διακριτή πρόβλεψη για ερευνητικές δαπάνες, σύμφωνα με το αντίστοιχο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Για τον Πειραιά, οι δυνατότητες είναι συγκεκριμένες. Απαιτούνται σύγχρονα logistics, ναυτιλιακός εξοπλισμός, ναυπηγοεπισκευή, βιομηχανικές εφαρμογές και τεχνολογίες ενεργειακής αποδοτικότητας. Η επιλεξιμότητα κάθε δραστηριότητας πρέπει να αποσαφηνιστεί στην προκήρυξη. Ζητούμε η αξιολόγηση να συνεκτιμά μεταφορά τεχνογνωσίας και συνεργασίες με μικρομεσαίες επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Έτσι μπορούν να δημιουργηθούν ανταγωνιστικές αλυσίδες αξίας, με ανοιχτές διαδικασίες και σεβασμό στους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Εξίσου σημαντική είναι η ασφάλεια των επενδυτικών κεφαλαίων. Ένα τραπεζικό έμβασμα ή μια φορολογική ενημερότητα δεν αποδεικνύει αυτοτελώς τη νόμιμη προέλευση ολόκληρης της χρηματοδότησης. Απαιτείται τεκμηρίωση του τρόπου δημιουργίας των χρημάτων, της τραπεζικής διαδρομής και της εκπλήρωσης των εφαρμοστέων φορολογικών υποχρεώσεων. Ο όρος «φορολογημένα κεφάλαια» χρειάζεται ακρίβεια, καθώς μπορεί να πρόκειται για νόμιμο δανεισμό ή εισόδημα που απαλλάσσεται νόμιμα από φόρο.
Η διαφάνεια πρέπει να φτάνει στον πραγματικό δικαιούχο και στον τελικό έλεγχο του επενδυτικού σχήματος. Το νέο νομοσχέδιο διατηρεί την εφαρμογή του μηχανισμού ελέγχου ΑΞΕ για λόγους ασφάλειας ή δημόσιας τάξης. Χρειάζεται όμως σαφής σύνδεση των κινήτρων με την ολοκλήρωση των απαιτούμενων ελέγχων και επανεξέταση ουσιωδών αλλαγών ιδιοκτησίας ή χρηματοδότησης. Η ταχεία αδειοδότηση πρέπει να λειτουργεί με πλήρεις εγγυήσεις νομιμότητας.
Σε επενδύσεις τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, η αξιολόγηση οφείλει να εξετάζει συγκεκριμένους κινδύνους: κρατική επιρροή, στρατιωτικές διασυνδέσεις και πρόσβαση σε κρίσιμες υποδομές, τεχνολογία ή δεδομένα. Η εθνικότητα δεν αρκεί για να τεκμηριώσει επιβλαβή σκοπιμότητα, όπως και μια ενδιάμεση ευρωπαϊκή εταιρική έδρα δεν αρκεί για να εξαλείψει έναν πραγματικό κίνδυνο. Η προστασία των εθνικών συμφερόντων απαιτεί ουσιαστικό και αιτιολογημένο έλεγχο.
Στο διοικητικό σκέλος, ζητούμε σαφείς προθεσμίες τελικών αποφάσεων, ψηφιακή παρακολούθηση και ανώτατα όρια παραβόλων. Η δυνατότητα έναρξης λειτουργίας με το μισό των εγκεκριμένων θέσεων εργασίας πρέπει να συνοδεύεται από δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα πλήρους κάλυψης. Οι κυρώσεις χρειάζονται αναλογικότητα, με αυστηρή αντιμετώπιση απάτης και δυνατότητα διόρθωσης τυπικών παραλείψεων όπου επιτρέπεται. Παράλληλα, η νόμιμη σώρευση ενισχύσεων πρέπει να διακρίνεται καθαρά από την απαγορευμένη διπλή χρηματοδότηση.
Αναγκαία είναι επίσης η διασφάλιση διοικητικής συνέχειας. Οι εγκεκριμένες ενισχύσεις και οι εκκρεμείς αιτήσεις χρειάζονται σαφή αντιμετώπιση. Μια ετήσια δημόσια έκθεση πρέπει να αποτυπώνει επενδύσεις που ολοκληρώθηκαν, θέσεις εργασίας, περιφερειακή κατανομή, φορολογικό κόστος και πραγματικά αποτελέσματα. Η επιμελητηριακή κοινότητα μπορεί να συμβάλει οργανώνοντας συναντήσεις επενδυτών και επιχειρήσεων, καταγράφοντας ανάγκες προμηθευτών και παρακολουθώντας τα αποτελέσματα των συνεργασιών. Η θεσμική συμμετοχή της θα ενισχύσει την ενημέρωση, τη διαφάνεια και την εφαρμογή.
Η Ελλάδα χρειάζεται σταθερό επενδυτικό περιβάλλον, λειτουργικές υποδομές και θεσμούς που εμπνέουν εμπιστοσύνη. Η θέση του ΕΒΕΠ είναι θετική στην προσέλκυση ξένων κεφαλαίων, με ισότιμους όρους ανταγωνισμού και ουσιαστικές ευκαιρίες για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Η επιτυχία του νομοσχεδίου θα μετρηθεί στην παραγωγική του απόδοση. Τα δικά μας κριτήρια είναι περισσότερη εγχώρια αξία, ισχυρότερη εξωστρέφεια, καλύτερη εργασία και διαρκές όφελος για την κοινωνία.
