του Γιάννη Τσαρπαλή, Πρόεδρος ΔΣ Δήμου Ελληνικού-Αργυρούπολης, πρ. δήμαρχος Αργυρούπολης
Έχω ένα «ελάττωμα» που δεν κατάφερα ποτέ να διορθώσω. Κάθε χρόνο, όταν οι μαθητές μου δίνουν εξετάσεις, βρίσκομαι έξω από τα λύκεια και περιμένω να βγουν. Θέλω να δω τα πρόσωπά τους, να ακούσω τις πρώτες αντιδράσεις, να καταλάβω αν η προσπάθειά τους δικαιώθηκε.
Σε λύκειο του δήμου, οι μαθητές εξετάζονταν στα μαθηματικά. Μόλις συμπληρώθηκε ο ελάχιστος χρόνος παραμονής στην αίθουσα, βγήκε μια ομάδα περίπου είκοσι μαθητών μαζί.
«Τι σας έβαλε στη θεωρία;», τους ρώτησα.
Η απάντηση με αιφνιδίασε.
«Δεν ξέρουμε, κύριε. Γράψαμε το όνομά μας και παραδώσαμε λευκή κόλα. Πάμε τώρα για μπάνιο».
Δεν υπήρχε αγωνία. Δεν υπήρχε απογοήτευση. Δεν υπήρχε καν η διάθεση να δοκιμάσουν. Η εξέταση είχε τελειώσει πριν καν αρχίσει.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, δεν είναι ότι κάποιοι μαθητές παρέδωσαν λευκή κόλα. Αυτό συνέβαινε πάντοτε και θα συμβαίνει. Το πρόβλημα είναι ότι όλοι αυτοί οι μαθητές θα περάσουν στην επόμενη τάξη. Θα φτάσουν στη Γ’ Λυκείου έχοντας τεράστια κενά γνώσεων. Και αν επιλέξουν να δώσουν πανελλαδικές εξετάσεις, είναι σχεδόν βέβαιο ότι σε πολλά μαθήματα θα βρεθούν πολύ κάτω από τη βάση.
Κάπου στη διαδρομή χάσαμε την ουσία της εκπαίδευσης. Η προαγωγή από τάξη σε τάξη έπαψε να συνδέεται με την κατάκτηση βασικών γνώσεων και δεξιοτήτων. Δημιουργήσαμε την ψευδαίσθηση ότι όλα πάνε καλά, ότι κανείς δεν πρέπει να μείνει πίσω, ότι η αποτυχία μπορεί να εξαφανιστεί αν απλώς σταματήσουμε να την καταγράφουμε.
Όμως η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Τα μαθηματικά που δεν έμαθες στην Α’ Λυκείου θα τα βρεις μπροστά σου στη Β’. Οι αδυναμίες της Β’ θα εμφανιστούν στη Γ’. Και αργότερα, η έλλειψη βασικών γνώσεων θα γίνει εμπόδιο στις σπουδές, στην εργασία, στην ίδια τη ζωή.
Οι ευθύνες δεν ανήκουν μόνο στους μαθητές. Ανήκουν στους γονείς που συχνά αρκούνται στον τίτλο της προαγωγής. Ανήκουν στους εκπαιδευτικούς όταν συμβιβάζονται με τη μετριότητα. Ανήκουν στην Πολιτεία που ενδιαφέρεται περισσότερο για τους αριθμούς των επιτυχόντων παρά για το πραγματικό επίπεδο γνώσεων. Ανήκουν σε όλους μας όταν θεωρούμε φυσιολογικό να ολοκληρώνει κάποιος μια σχολική χρονιά χωρίς να έχει αποκτήσει τα στοιχειώδη εφόδια.
Το σχολείο δεν υπάρχει για να μοιράζει τάξεις και απολυτήρια. Υπάρχει για να μορφώνει. Και όταν ένας νέος άνθρωπος φτάνει στο σημείο να παραδίδει λευκή κόλα χωρίς καν να προσπαθήσει, δεν έχει αποτύχει μόνο ο μαθητής. Έχουμε αποτύχει όλοι εμείς που τον αφήσαμε να πιστέψει ότι η γνώση είναι προαιρετική και ότι η πρόοδος έρχεται χωρίς κόπο.
Ίσως λοιπόν η φράση «γράψαμε το όνομά μας και φύγαμε για μπάνιο» να μην είναι απλώς μια μαθητική ατάκα. Ίσως να είναι η πιο σύντομη και πιο σκληρή περιγραφή μιας εκπαιδευτικής πραγματικότητας που εδώ και χρόνια αρνούμαστε να αντιμετωπίσουμε.
