Πριν από χρόνια θα φάνταζε αδιανόητο. Σήμερα αποτελεί σχεδόν υποχρεωτικό πέρασμα για κάθε πολιτικό που θέλει να δείξει ότι «επικοινωνεί με την κοινωνία». Υπουργοί, βουλευτές και αυτοδιοικητικοί ανοίγουν λογαριασμούς στο TikTok και διεκδικούν λίγα δευτερόλεπτα από την προσοχή των χρηστών.
- του Βασίλη Βρανά – Σύμβουλος Στρατηγικής Επικοινωνίας, Διδάκτωρ Φιλοσοφικής Σχολής ΕΚΠΑ
Η παρουσία στην πλατφόρμα δεν είναι από μόνη της λάθος. Αντιθέτως, μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η πολιτική μετατρέπεται σε σκηνικό και η επικοινωνία σε διαδοχή από χαμόγελα, χειραψίες και σύντομα στιγμιότυπα καθημερινότητας. Ο χρήστης παρακολουθεί, διασκεδάζει ίσως, αλλά σπάνια φεύγει γνωρίζοντας κάτι περισσότερο.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπήρξε ο πρώτος που αξιοποίησε συστηματικά το TikTok στην ελληνική πολιτική σκηνή. Δεν αρκέστηκε σε μια πιο χαλαρή εικόνα. Χρησιμοποίησε τη γλώσσα της πλατφόρμας για να εξηγήσει κυβερνητικές πρωτοβουλίες, μέτρα και πολιτικές επιλογές. Πολλοί από όσους ακολούθησαν υιοθέτησαν το ύφος, όχι όμως και την ουσία.
Έτσι, το πολιτικό TikTok κατακλύζεται από περιεχόμενο που δείχνει πού πήγε ένας πολιτικός, ποιους συνάντησε και σε ποια εκδήλωση παρευρέθηκε. Σπανιότερα εξηγεί γιατί ψήφισε ένα νομοσχέδιο, ποια θέση έχει το κόμμα του για ένα κρίσιμο ζήτημα ή τι σημαίνει στην πράξη μια νέα θεσμική μεταρρύθμιση. Κι όμως, ακριβώς αυτό είναι το περιεχόμενο που μπορεί να μετατρέψει την προσοχή σε ενημέρωση και τη θέαση σε πολιτική συμμετοχή.
Το κόστος αυτής της επιλογής δεν το πληρώνει μόνο ο πολίτης που βλέπει το χρονολόγιό του να γεμίζει από «βόλτες» και χαιρετούρες. Το πληρώνει και ο ίδιος ο πολιτικός. Η υπερβολική έμφαση στο ανάλαφρο περιεχόμενο συχνά αποδυναμώνει τη θεσμική του εικόνα. Οι πολίτες εξακολουθούν να αναζητούν πρόσωπα με επάρκεια, κύρος και καθαρό πολιτικό λόγο. Η ανθρώπινη πλευρά είναι πολύτιμη, δεν αρκεί όμως για να υποκαταστήσει τον δημόσιο ρόλο.
Υπάρχει και μια δεύτερη παράμετρος. Οι χιλιάδες προβολές δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε πολιτική επιρροή. Ένας βουλευτής της περιφέρειας μπορεί να γίνει viral σε ολόκληρη τη χώρα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι προσεγγίζει τους ψηφοφόρους που τελικά θα κρίνουν την εκλογική του τύχη. Συχνά το μοναδικό απτό κέρδος είναι η ευρύτερη αναγνωρισιμότητα.
Άλλωστε, ο ίδιος ο αλγόριθμος του TikTok δεν επιβραβεύει μόνο το χιούμορ ή τη συχνότητα δημοσιεύσεων. Ευνοεί το περιεχόμενο που κρατά το ενδιαφέρον, απαντά σε πραγματικά ερωτήματα και προσφέρει χρησιμότητα. Η ουσία δεν είναι αντίπαλος της απήχησης, συχνά αποτελεί προϋπόθεσή της.
Το TikTok είναι ένα ισχυρό εργαλείο πολιτικής επικοινωνίας, ιδίως για πρόσωπα που επιδιώκουν πανελλαδική εμβέλεια (αρχηγοί κομμάτων, ευρωβουλευτές). Για να αποδώσει όμως, απαιτεί στρατηγική, γνώση του κοινού και περιεχόμενο προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής. Γιατί στο τέλος της ημέρας η εικόνα μπορεί να κερδίσει το βλέμμα. Μόνο η ουσία, όμως, κερδίζει την εμπιστοσύνη.
