Υπάρχει ένα φαινόμενο που διατρέχει οριζόντια το ελληνικό πολιτικό σύστημα και εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί ορισμένοι πολιτικοί χώροι αδυνατούν να αποκτήσουν δυναμική εξουσίας. Δεν αφορά τόσο τις ιδεολογικές τους διαφορές όσο την κουλτούρα της ηγεσίας τους. Για να το θέσουμε απλούστερα, την αδυναμία πολλών στελεχών να συνυπάρξουν κάτω από την ίδια στέγη χωρίς να διεκδικούν διαρκώς την κορυφή.
- του Βασίλη Βρανά – Σύμβουλος Στρατηγικής Επικοινωνίας
Ο χώρος της Αριστεράς αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Από τον ΣΥΡΙΖΑ προέκυψαν τα τελευταία χρόνια διαδοχικές αποχωρήσεις και νέοι πολιτικοί σχηματισμοί: η ΕΛΑΣ, η Πλεύση Ελευθερίας, το ΜέΡΑ25, η Νέα Αριστερά, η Λαϊκή Ενότητα, η Δημοκρατική Αριστερά, οι Δημοκράτες και το Κόσμος. Φυσικά, κάθε διάσπαση παρουσιάστηκε ως αναγκαία πολιτική διαφοροποίηση. Ωστόσο, ένας ψύχραιμος παρατηρητής δυσκολεύεται να πιστέψει ότι οι ιδεολογικές αποστάσεις μεταξύ όλων αυτών των σχημάτων είναι τόσο μεγάλες.
Παρόμοια εικόνα συναντά κανείς και στον χώρο δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας. Η Ελληνική Λύση, η Νίκη, η Φωνή Λογικής, οι Σπαρτιάτες και άλλοι μικρότεροι σχηματισμοί διεκδικούν το ίδιο περίπου ακροατήριο, κατακερματίζοντας μια ήδη περιορισμένη εκλογική δεξαμενή. Το αποτέλεσμα είναι προβλέψιμο: πολλοί παίκτες γύρω από ένα τραπέζι με μικρή πίτα, όπου ο καθένας παίρνει ένα κομμάτι, αλλά στο τέλος κανείς δεν χορταίνει.
Το παράδοξο είναι ότι αρκετοί από αυτούς τους πολιτικούς θα μπορούσαν, πιθανώς, να ασκούν μεγαλύτερη επιρροή ως ισχυρά στελέχη ενός μεγάλου κόμματος, παρά ως αρχηγοί ενός μικρού. Η πολιτική επιρροή δεν μετριέται μόνο από τον τίτλο ενός πολιτικού, αλλά από την πραγματική δυνατότητά του να επηρεάζει αποφάσεις, να διαμορφώνει πολιτικές και, τελικά, να συμμετέχει στη διακυβέρνηση της χώρας.
Η ελληνική πολιτική κουλτούρα, όμως, συχνά οδηγεί στο αντίθετο. Η φιλοδοξία της προσωπικής ηγεσίας υπερισχύει της υπομονής, της συλλογικής δράσης και της μακροπρόθεσμης στρατηγικής. Έτσι, πολλοί επιλέγουν να είναι αρχηγοί ενός μικρού σχηματισμού παρά πρωταγωνιστές μέσα σε έναν μεγαλύτερο οργανισμό με προοπτική εξουσίας.
Ίσως, τελικά, το πρόβλημα να μην είναι η πολυφωνία, που αποτελεί συστατικό στοιχείο της δημοκρατίας, αλλά η αδυναμία σύνθεσης. Και όσο η πολιτική θα παράγει περισσότερους αρχηγούς παρά συνθέσεις, τόσο θα αναπαράγεται το ίδιο φαινόμενο: η χώρα των μικρών κομμάτων και των μεγάλων φιλοδοξιών.
