Αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο της χώρας στην ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης και στους στοχευμένους ελέγχους
Μια σύνθετη εικόνα για το ελληνικό φορολογικό σύστημα παρουσιάζει η ετήσια έκθεση φορολογίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2026. Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη συνολική επιβάρυνση της εργασίας μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την άλλη, η Κομισιόν αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης, με αιχμή το σύστημα myDATA και την αξιοποίηση δεδομένων για πιο αποτελεσματικούς φορολογικούς ελέγχους.
Σύμφωνα με την έκθεση Annual Report on Taxation 2026, ο τεκμαρτός φορολογικός συντελεστής στην εργασία (Implicit Tax Rate on Labour) διαμορφώθηκε το 2024 στο 44,8%, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 37,1%. Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών, ακολουθούμενη από την Ιταλία με 43,9% και το Βέλγιο με 40,7%.
Ο συγκεκριμένος δείκτης δεν αφορά τον φορολογικό συντελεστή ενός μεμονωμένου εργαζομένου, αλλά αποτυπώνει τη συνολική επιβάρυνση της μισθωτής εργασίας, συνυπολογίζοντας τον φόρο εισοδήματος, τις ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών σε σχέση με το συνολικό κόστος εργασίας. Η επίδοση αυτή δείχνει ότι η εργασία στην Ελλάδα εξακολουθεί να επιβαρύνεται σημαντικά περισσότερο σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η εικόνα αυτή δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο. Ο σχετικός δείκτης ακολουθεί ανοδική πορεία την τελευταία δεκαετία, καθώς από το 41,4% το 2014 έφτασε στο 44,8% το 2024. Την ίδια περίοδο, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος μειώθηκε από 38,2% σε 37,1%, διευρύνοντας ακόμη περισσότερο τη διαφορά της Ελλάδας από τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ.
Παρά την υψηλή επιβάρυνση της εργασίας, το φορολογικό μείγμα της χώρας παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα. Οι φόροι που σχετίζονται με την εργασία αντιστοιχούν στο 40,7% των συνολικών φορολογικών εσόδων, ποσοστό χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 51,5%. Αντίθετα, η Ελλάδα εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη φορολόγηση της κατανάλωσης, η οποία αντιπροσωπεύει το 37,8% των φορολογικών εσόδων, έναντι 26,8% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι φόροι στο κεφάλαιο διαμορφώνονται στο 21,5%, ποσοστό σχεδόν ταυτόσημο με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον ΦΠΑ, καθώς η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στη συμμετοχή του στο συνολικό φορολογικό μείγμα κατά την περίοδο 2014-2024. Το μερίδιό του αυξήθηκε από 19,5% σε 22,6% των συνολικών φορολογικών εσόδων, ενώ τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν το 2024 στα περίπου 21,4 δισ. ευρώ, αντιστοιχώντας στο 9% του ΑΕΠ. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται σε παράγοντες όπως η αύξηση της κατανάλωσης, ο πληθωρισμός, η ευρύτερη χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών και η βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Συνολικά, τα φορολογικά έσοδα και οι υποχρεωτικές ασφαλιστικές εισφορές ανήλθαν στο 40% του ΑΕΠ το 2024, έναντι 39,4% κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κατατάσσοντας την Ελλάδα στην ένατη θέση μεταξύ των κρατών-μελών ως προς το συνολικό φορολογικό βάρος.
Στον αντίποδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί θετικά τη μετάβαση της ελληνικής φορολογικής διοίκησης στην ψηφιακή εποχή. Το σύστημα myDATA αναγνωρίζεται ως βασικό εργαλείο για την ηλεκτρονική διαβίβαση φορολογικών δεδομένων, τη διασταύρωση εσόδων και εξόδων, καθώς και τη στοχευμένη επιλογή υποθέσεων προς έλεγχο. Παράλληλα, επισημαίνεται η ανάπτυξη σύγχρονων εργαλείων ανάλυσης κινδύνου, η συμμετοχή της χώρας σε ευρωπαϊκά προγράμματα αξιολόγησης και οι πρωτοβουλίες για αποτελεσματικότερη είσπραξη των φόρων.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η επιτυχία ενός σύγχρονου φορολογικού συστήματος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ένταση των ελέγχων, αλλά και από την απλότητα των διαδικασιών, τη φορολογική βεβαιότητα, την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Για τις επιχειρήσεις, τα συμπεράσματα της Κομισιόν αποτυπώνουν δύο βασικές προκλήσεις. Από τη μία πλευρά, το υψηλό κόστος εργασίας συνεχίζει να επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα και τη διαφορά μεταξύ του συνολικού κόστους για τον εργοδότη και των καθαρών αποδοχών των εργαζομένων. Από την άλλη, η πλήρης ψηφιοποίηση των φορολογικών διαδικασιών απαιτεί μεγαλύτερη ακρίβεια στην καταχώριση συναλλαγών, καλύτερη διασύνδεση λογιστικών συστημάτων και αυστηρότερη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το myDATA.
Το συνολικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι σαφές: η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα στον ψηφιακό μετασχηματισμό της φορολογικής διοίκησης, ωστόσο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη μεγάλη πρόκληση ενός φορολογικού μοντέλου που επιβαρύνει ιδιαίτερα την εργασία και στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη φορολόγηση της κατανάλωσης.