Με έργο προϋπολογισμού 1,35 εκατ. ευρώ, το ιστορικό Αρχοντικό Βουβάλη αποκαθίσταται και προετοιμάζεται να αποδοθεί ξανά στην τοπική κοινωνία και τους επισκέπτες του νησιού
Ένα από τα σημαντικότερα νεότερα μνημεία της Καλύμνου ετοιμάζεται να αποκτήσει ξανά ζωή, καθώς το υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην αποκατάσταση και επανάχρηση του ιστορικού Αρχοντικού Βουβάλη, με στόχο να το επαναφέρει στο επίκεντρο της πολιτιστικής ζωής του νησιού.
Το έργο, με προϋπολογισμό 1,35 εκατ. ευρώ, έχει ενταχθεί στο Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Νοτίου Αιγαίου 2021-2025 και προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026. Με την ολοκλήρωσή του, το ιστορικό κτίριο θα αποδοθεί ξανά στους κατοίκους και τους επισκέπτες της Καλύμνου ως ένας ζωντανός χώρος πολιτισμού.
Το επιβλητικό αρχοντικό, που δεσπόζει στην Πόθια, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της νεοκλασικής αστικής αρχιτεκτονικής των νησιών του Αιγαίου. Πρόκειται για διώροφο κτίσμα με υπερυψωμένο κεντρικό όροφο, ενώ δίπλα του βρίσκεται ένα σχεδόν πανομοιότυπο κτίριο της ίδιας οικογένειας, το οποίο σήμερα στεγάζει βρεφονηπιακό σταθμό.
Ένα σπίτι-σύμβολο της ιστορίας του νησιού
Το Αρχοντικό Βουβάλη κατασκευάστηκε λίγο μετά τα μέσα του 19ου αιώνα ως προικώο της Αικατερίνης Πελεκάνου, συζύγου του Νικόλαου Βουβάλη. Το 1894 ανακαινίστηκε ριζικά, αποκτώντας τη μορφή με την οποία είναι γνωστό μέχρι σήμερα.
Η αρχιτεκτονική του συνδυάζει νεοκλασικά, αναγεννησιακά και νεομπαρόκ στοιχεία με τοπικές παραδοσιακές επιρροές, αποτυπώνοντας την οικονομική και κοινωνική ακμή που γνώρισε η Κάλυμνος χάρη στο εμπόριο σφουγγαριών.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, υπογράμμισε ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς των νησιών αποτελεί βασική προτεραιότητα του υπουργείου.
«Στρατηγική προτεραιότητα για το υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί η προστασία και η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς των νησιών του Αιγαίου», δήλωσε αρχικά.
Παράλληλα σημείωσε ότι το Αρχοντικό Βουβάλη, το οποίο έχει χαρακτηριστεί έργο τέχνης από το 1972, «αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της νεοκλασικής νησιώτικης αστικής αρχιτεκτονικής, που ήκμασε στην Κάλυμνο, στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα».
Όπως ανέφερε, η ολοκλήρωση του έργου θα επιτρέψει την επανέκθεση της αυθεντικής οικοσκευής του αρχοντικού, με αντίκες, έπιπλα εποχής και ιστορικά αντικείμενα που αποτυπώνουν την αστική ζωή της περιόδου.
Από ιδιωτική κατοικία σε μουσείο
Το Αρχοντικό πέρασε από τέσσερις διαφορετικές οικοδομικές φάσεις μέχρι να αποκτήσει τη σημερινή του μορφή. Η σημαντικότερη πραγματοποιήθηκε το 1894 υπό την επίβλεψη του Κερκυραίου αρχιτέκτονα Αλέξανδρου Ανδρέη, όταν το κτίριο επεκτάθηκε και μεταμορφώθηκε σε μία από τις πιο εντυπωσιακές κατοικίες της Καλύμνου.
Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία, η μεγάλη ανακαίνιση συνδέθηκε και με την προετοιμασία για την επίσκεψη του Ελευθερίου Βενιζέλου στην τότε υπό οθωμανική κυριαρχία Κάλυμνο, γεγονός που οδήγησε στη δημιουργία ενός αρχοντικού αντάξιου της φιλοξενίας ενός τόσο σημαντικού προσώπου.
Μετά τον θάνατο της Αικατερίνης Πελεκάνου το 1956, το κτίριο πέρασε στο Ίδρυμα Ελέους και στη συνέχεια δωρήθηκε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία με την προϋπόθεση να λειτουργήσει ως μουσείο. Το 1981 άνοιξε επίσημα τις πύλες του, φιλοξενώντας τα αντικείμενα που είχαν διασωθεί από την οικογένεια Βουβάλη.
Το 2013 υπέστη σοβαρές ζημιές από κεραυνό και πλημμύρα, με αποτέλεσμα να ανασταλεί η λειτουργία του.
Τι προβλέπει η αποκατάσταση
Οι εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη περιλαμβάνουν τη δομική ενίσχυση του μνημείου, την αποκατάσταση των λιθοδομών, τη συντήρηση των ξύλινων και μεταλλικών στοιχείων, την αντιμετώπιση της υγρασίας, αλλά και τον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων και των συστημάτων πυροπροστασίας.
Παράλληλα, θα συντηρηθούν οι τοιχογραφίες, οι ιστορικές ταπετσαρίες, τα βικτωριανά τζάκια, τα ξυλόγλυπτα, τα διακοσμητικά στοιχεία και ο υπόλοιπος εσωτερικός διάκοσμος, ώστε να διατηρηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο ο αυθεντικός χαρακτήρας του μνημείου.
Με την ολοκλήρωση του έργου, το Αρχοντικό Βουβάλη αναμένεται να επαναλειτουργήσει ως σημαντικός μουσειακός και πολιτιστικός χώρος, ενισχύοντας τη σύνδεση της ιστορίας της Καλύμνου με το σήμερα και προσφέροντας στους επισκέπτες μια ολοκληρωμένη εμπειρία γνωριμίας με την αρχιτεκτονική και την κοινωνική ιστορία του νησιού.