Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης τελέστηκε το μεσημέρι της Τετάρτης στον Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονος Χαλανδρίου η εξόδιος ακολουθία του Στέλιου Ράμφου, του σπουδαίου συγγραφέα, φιλοσόφου και διανοούμενου που έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα, σε ηλικία 87 ετών
Συγγενείς, φίλοι, άνθρωποι των γραμμάτων, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες και εκπρόσωποι της πολιτικής ζωής βρέθηκαν στον ναό για να πουν το τελευταίο «αντίο» σε έναν από τους πλέον αναγνωρίσιμους και επιδραστικούς στοχαστές της σύγχρονης Ελλάδας.
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η αναφορά του εφημέριου του ναού στις τελευταίες στιγμές του Ράμφου, μια προσωπική λεπτομέρεια που έδωσε στην τελετή έναν βαθιά συμβολικό χαρακτήρα.
«Ήθελε να καλυφθεί περισσότερο από τη χάρη του Θεού»
Ο ιερέας περιέγραψε στους παρευρισκόμενους τι συνέβη λίγο πριν από το τέλος της ζωής του διανοούμενου.
Όπως ανέφερε, ιερείς είχαν προσφέρει στον Στέλιο Ράμφο Θεία Κοινωνία, λείψανα αγίων και είχαν διαβάσει τις κατάλληλες ευχές. Εκείνη τη στιγμή, ενώ το πετραχήλι βρισκόταν πάνω στο κεφάλι του και διαβαζόταν η ευχή, ο Ράμφος σήκωσε το εξαντλημένο χέρι του και το κατέβασε χαμηλότερα, σχεδόν μέχρι τα μάτια του.
Με αυτή την κίνηση, όπως την ερμήνευσε ο εφημέριος, κάλυψε ακόμη περισσότερο το πρόσωπό του.
«Αισθανθήκαμε ότι είχε το μήνυμα μιας επιθυμίας να καλυφθεί περισσότερο από τη χάρη του Θεού», ανέφερε χαρακτηριστικά ο ιερέας.
Και πρόσθεσε ότι αυτή ήταν μία από τις τελευταίες κινήσεις ενός ανθρώπου ο οποίος επί δεκαετίες «κάλυψε» με το έργο και τη σκέψη του ερωτήματα, προβληματισμούς και αγωνίες της ελληνικής κοινωνίας.
«Αισθάνθηκε την ανάγκη λίγο πριν φύγει να καλυφθεί από τη χάρη του Θεού όσο γίνεται πιο πολύ», είπε ο εφημέριος, δίνοντας στην κίνηση του Ράμφου ένα ιδιαίτερο πνευματικό νόημα.
«Αισθανόμαστε ότι αυτό λέει πολλά για τον ίδιο αλλά και για την ουσία των πραγμάτων», κατέληξε, εκφράζοντας την ευχή και την προσευχή του ο εκλιπών να βρίσκεται κοντά στον Θεό.
Η οικογένεια στο τελευταίο αντίο
Συγκινημένη ήταν η οικογένεια του Στέλιου Ράμφου καθ’ όλη τη διάρκεια της τελετής.
Η σύζυγός του, Ειρήνη, και οι κόρες του βρέθηκαν στον Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονος, εμφανώς φορτισμένες από την απώλεια.
Η οικογένεια είχε απευθύνει, μάλιστα, έκκληση αντί στεφάνων να ενισχυθούν τα ιδρύματα «Μαζί για το Παιδί» και «Γαλιλαία» ή οποιοδήποτε άλλο κοινωφελές ίδρυμα επιθυμούν οι πολίτες.
Παρουσία ανθρώπων της πολιτικής και πνευματικής ζωής
Στην κηδεία παρέστησαν άνθρωποι από τον χώρο της πολιτικής, της δημοσιογραφίας, των τεχνών και των γραμμάτων.
Μεταξύ άλλων, στον Άγιο Παντελεήμονα βρέθηκαν ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο Σταύρος Θεοδωράκης, ο Θανάσης Λάλας, η Βίκη Φλέσσα, καθώς και οι σκηνοθέτες Στάθης Λιβαθινός και Γιάννης Σμαραγδής.
Ο ιδρυτής των Εκδόσεων «Αρμός», Γιώργος Χατζηιακώβου, αποχαιρέτησε τον Ράμφο με μια φράση από την ταινία «Στη φωλιά του κούκου»: «Πέτρα που κυλάει δεν χορταριάζει».
Στον χώρο του ναού συγκεντρώθηκαν πολλά στεφάνια στη μνήμη του εκλιπόντος. Ανάμεσά τους ήταν στεφάνια του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και της συζύγου του Μαρέβας Μητσοτάκη, του προέδρου της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, της υπουργού Εργασίας Νίκης Κεραμέως και άλλων εκπροσώπων της πολιτικής και δημόσιας ζωής.
Δημοσία δαπάνη η κηδεία
Η κηδεία του Στέλιου Ράμφου τελέστηκε δημοσία δαπάνη, έπειτα από κοινή απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών.
Η απόφαση αυτή αποτέλεσε αναγνώριση της προσφοράς του στον ελληνικό πολιτισμό και τη φιλοσοφία, καθώς ο Ράμφος υπήρξε για πολλές δεκαετίες μία από τις πλέον χαρακτηριστικές παρουσίες στον ελληνικό πνευματικό χώρο.
Μια ζωή αφιερωμένη στη σκέψη
Ο Στέλιος Ράμφος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939. Σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη συνέχεια φιλοσοφία στο Παρίσι, όπου δίδαξε Φιλοσοφία από το 1969 έως το 1974.
Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα ανέπτυξε ένα εκτεταμένο συγγραφικό και διδακτικό έργο, ενώ συμμετείχε ενεργά στον δημόσιο διάλογο μέσα από βιβλία, διαλέξεις, συνεντεύξεις και άρθρα. (in.gr)
Η σκέψη του κινήθηκε γύρω από τον ελληνισμό, την αρχαία και βυζαντινή παράδοση, την Ορθοδοξία, την ιστορική διαμόρφωση της ελληνικής κοινωνίας και τον νεοελληνικό ψυχισμό.
Το έργο του δεν περιορίστηκε σε έναν ακαδημαϊκό κύκλο. Για δεκαετίες απευθύνθηκε στο ευρύτερο κοινό, προκαλώντας συζητήσεις, συμφωνίες αλλά και έντονες διαφωνίες.
Αυτό ακριβώς υπήρξε ίσως και ένα από τα χαρακτηριστικά της δημόσιας παρουσίας του: ο Ράμφος δεν επιδίωκε απλώς να δώσει απαντήσεις. Επέμενε να θέτει δύσκολα ερωτήματα για το ποιοι είμαστε, από πού προερχόμαστε και πώς διαμορφώθηκε η ελληνική συνείδηση.
Η παρακαταθήκη του
Με τον θάνατό του κλείνει ένα σημαντικό κεφάλαιο της σύγχρονης ελληνικής πνευματικής ζωής.
Ο Στέλιος Ράμφος αφήνει πίσω του ένα μεγάλο συγγραφικό έργο και μια ιδιαίτερη διαδρομή στον χώρο της φιλοσοφίας, της θρησκευτικής σκέψης και της ερμηνείας της ελληνικής κοινωνίας.
Και ίσως η εικόνα που περιέγραψε ο ιερέας στις τελευταίες στιγμές του να συμπυκνώνει, με έναν τρόπο βαθιά συμβολικό, ένα μεγάλο μέρος της διαδρομής του: ένας άνθρωπος που πέρασε τη ζωή του αναζητώντας απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα, λίγο πριν από το τέλος, να κάνει μια μικρή κίνηση προς τη σκέπη και τη χάρη του Θεού.
