Ένα εντυπωσιακό φωτεινό φαινόμενο έκανε το βράδυ της Τρίτης πολλούς κατοίκους από την Αττική έως την Πελοπόννησο και την Κρήτη να κοιτούν με απορία τον ουρανό
Μια παράξενη, φωτεινή «ουρά», που σε ορισμένες εικόνες έμοιαζε με σπείρα, νεφέλωμα ή ακόμη και τεράστιο σύννεφο, διέσχισε τον ουρανό λίγο μετά τη δύση του ηλίου. Το θέαμα καταγράφηκε από κατοίκους και επισκέπτες σε πολλές περιοχές, μεταξύ άλλων στα Χανιά και την Καλαμάτα, προκαλώντας όπως ήταν φυσικό και σχόλια περί… UFO.
Η εξήγηση, ωστόσο, ήταν πολύ πιο γήινη — και ταυτόχρονα εντυπωσιακή: επρόκειτο για το ίχνος από εκτόξευση πυραύλου Falcon 9 της SpaceX.
Η «σπείρα» ενός πυραύλου
Το φαινόμενο συνδέεται με την εκτόξευση Falcon 9 που πραγματοποιήθηκε από το Cape Canaveral της Φλόριντα στις 11 Αυγούστου.
Μετά την εκτόξευση και καθώς ο πύραυλος συνέχιζε την πορεία του προς τη χαμηλή γήινη τροχιά, το ανώτερο στάδιό του απελευθέρωσε αέρια και κατάλοιπα προωθητικού.
Σε τόσο μεγάλο ύψος, όμως, η συμπεριφορά αυτών των αερίων είναι πολύ διαφορετική από εκείνη των καυσαερίων ενός αεροπλάνου μέσα στην πυκνή ατμόσφαιρα. Τα αέρια διαστέλλονται γρήγορα και μπορούν να δημιουργήσουν μια τεράστια, διάχυτη περιοχή στον ουρανό.
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι ο ουρανός μπορεί να είναι σκοτεινός για τον παρατηρητή στη Γη, ενώ το νέφος του πυραύλου εξακολουθεί να φωτίζεται από τον Ήλιο.
Αυτό ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση που καταγράφηκε από την Ελλάδα.
Γιατί έμοιαζε με φωτεινό σύννεφο;
Το φαινόμενο είναι γνωστό ως «Twilight Effect», δηλαδή φαινόμενο του λυκόφωτος.
Όταν το ανώτερο στάδιο ενός πυραύλου βρίσκεται σε πολύ μεγάλο υψόμετρο, μπορεί να βρίσκεται ακόμη μέσα στο ηλιακό φως, ακόμη κι αν ο Ήλιος έχει ήδη δύσει για τους ανθρώπους που βρίσκονται στο έδαφος.
Οι ακτίνες του Ήλιου φωτίζουν έτσι τα αέρια και τα σωματίδια που απελευθερώνονται από το ανώτερο στάδιο του πυραύλου, δημιουργώντας ένα φωτεινό νέφος που μπορεί να φαίνεται τεράστιο από τη Γη.
Η NASA έχει καταγράψει επανειλημμένα παρόμοια φαινόμενα από πυραύλους Falcon 9. Σε χαρακτηριστική περίπτωση, η αμερικανική διαστημική υπηρεσία περιγράφει μια εντυπωσιακή «σπείρα» στον ουρανό ως νέφος καυσαερίων πυραύλου που φωτιζόταν από τον Ήλιο σε μεγάλο υψόμετρο.
Γιατί σχηματίστηκε η χαρακτηριστική σπείρα;
Η σπειροειδής μορφή δεν ήταν τυχαία.
Καθώς το ανώτερο στάδιο του Falcon 9 αλλάζει προσανατολισμό και εκτελεί τους απαραίτητους ελιγμούς για τη διαδικασία ανάπτυξης των δορυφόρων, τα αέρια που απελευθερώνονται από το σύστημα πρόωσης διασκορπίζονται στον χώρο.
Από την επιφάνεια της Γης, η κίνηση αυτή μπορεί να μετατρέψει το νέφος σε έναν τεράστιο φωτεινό στροβιλισμό.
Η NASA έχει εξηγήσει σε αντίστοιχη περίπτωση ότι η χαρακτηριστική σπείρα δημιουργείται από την επαναπροσανατολισμένη κίνηση του Falcon 9, ενώ η εντυπωσιακή φωτεινότητά της οφείλεται ακριβώς στο Twilight Effect.
Δεν ήταν UFO — αλλά ήταν ένα σπάνιο θέαμα
Οι εικόνες που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δικαιολογούν την έκπληξη όσων το είδαν.
Το φωτεινό σχήμα δεν έμοιαζε με συμβατικό ίχνος αεροσκάφους, ούτε με μετεωρίτη. Η μεγάλη διάστασή του, η αργή μεταβολή του σχήματος και η λευκή ή γαλαζωπή λάμψη του δημιουργούσαν την εντύπωση ενός αντικειμένου που αιωρείται στον ουρανό.
Στην πραγματικότητα, όμως, επρόκειτο για καυσαέρια και προϊόντα της διαδικασίας πρόωσης ενός πυραύλου σε πολύ μεγάλο ύψος, τα οποία φωτίζονταν από τον Ήλιο.
Παρόμοια φαινόμενα έχουν κατά καιρούς προκαλέσει «κύματα» αναφορών για UFO σε διαφορετικά σημεία του κόσμου, ακριβώς επειδή οι παρατηρητές δεν βλέπουν τον ίδιο τον πύραυλο αλλά το φωτισμένο νέφος που αφήνει πίσω του.
Ένα φαινόμενο που συνδέει τη Γη με το διάστημα
Το εντυπωσιακό θέαμα αποτελεί ουσιαστικά ένα παράπλευρο «αποτύπωμα» της σύγχρονης διαστημικής δραστηριότητας.
Οι εκτοξεύσεις πυραύλων έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ενώ η ανάπτυξη μεγάλων δορυφορικών αστερισμών, όπως το Starlink, έχει οδηγήσει σε ολοένα συχνότερες εκτοξεύσεις.
Η NASA έχει μάλιστα μελετήσει και μια διαφορετική επίδραση των πυραυλικών καυσαερίων στην ανώτερη ατμόσφαιρα: υπό συγκεκριμένες συνθήκες, τα προϊόντα των εκτοξεύσεων μπορούν να συμβάλουν στον σχηματισμό ή την ενίσχυση νυχαυγών νεφών — των λεγόμενων noctilucent clouds.
Έτσι, αυτό που για λίγα λεπτά έμοιαζε με ένα μυστηριώδες φωτεινό αντικείμενο πάνω από την Ελλάδα ήταν στην πραγματικότητα ένα εντυπωσιακό «καθρέφτισμα» μιας διαστημικής εκτόξευσης που είχε πραγματοποιηθεί χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Και το γεγονός ότι το ίδιο φαινόμενο έγινε αντιληπτό από την Αττική μέχρι την Κρήτη δείχνει ακριβώς πόσο τεράστιο μπορεί να φαίνεται από τη Γη ένα νέφος που δημιουργείται σε ύψος εκατοντάδων χιλιομέτρων.
