Προϋποθέσεις στην κατάσχεση της μοναδικής κατοικίας οφειλέτη για χρέη προς το Δημόσιο θέτει το Συμβούλιο της Επικρατείας
Σύμφωνα με την απόφαση 1404/2026 του ΣΤ΄ Τμήματος, η Διοίκηση οφείλει προηγουμένως να έχει ερευνήσει και να έχει τεκμηριωμένα αποκλείσει την ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων, κατάλληλων για την ικανοποίηση της συγκεκριμένης απαίτησης.
Η κρίση αφορά διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης βάσει του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ), όπως οφειλές προς την Εφορία, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ασφαλιστικά Ταμεία και Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου.
Δεν θεσπίζεται γενικό ακατάσχετο της πρώτης κατοικίας. Κρίσιμο είναι αν το ακίνητο αποτελεί αποδεδειγμένα τη μόνη κατοικία του οφειλέτη και της οικογένειάς του και αν υπάρχουν άλλοι, πρόσφοροι και λιγότερο επαχθείς τρόποι είσπραξης.
Η υπόθεση της μεζονέτας στο Μοσχάτο
Αφορμή αποτέλεσε πρόγραμμα πλειστηριασμού για το 50% μεζονέτας 162 τετραγωνικών μέτρων στο Μοσχάτο. Το ποσοστό ανήκε σε διευθύνοντα σύμβουλο βιομηχανικής εταιρείας, για ληξιπρόθεσμες οφειλές της εταιρείας προς το Δημόσιο ύψους 142.917 ευρώ. Το υπόλοιπο 50% ανήκε στη σύζυγό του.
Η αξία του εκπλειστηριαζόμενου μεριδίου είχε εκτιμηθεί στις 100.000 ευρώ και η τιμή πρώτης προσφοράς είχε οριστεί στις 80.000 ευρώ.
Ο οφειλέτης προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι το ακίνητο αποτελούσε την οικογενειακή του στέγη και ότι διέθετε άλλη ακίνητη περιουσία, στην οποία θα μπορούσε να στραφεί προηγουμένως το Δημόσιο.
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών ακύρωσε το πρόγραμμα πλειστηριασμού, ενώ το Διοικητικό Εφετείο απέρριψε την έφεση του Δημοσίου. Η υπόθεση έφτασε στο ΣτΕ, το οποίο επίσης απέρριψε την αίτηση αναίρεσης του Δημοσίου.
Η προστασία της κατοικίας και η αναλογικότητα
Στο σκεπτικό που παραθέτει το δημοσίευμα, το δικαστήριο συνδέει την προστασία της κατοικίας με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικής και οικογενειακής ζωής.
Υπό αυτό το πρίσμα, η επιλογή μέτρου που οδηγεί σε στέρηση της κατοικίας πρέπει να δικαιολογείται ως απολύτως αναγκαία στη συγκεκριμένη περίπτωση. Απαιτείται, δηλαδή, να έχει προηγηθεί εξέταση άλλων κατάλληλων αλλά ηπιότερων μέτρων για την είσπραξη της οφειλής.
Η πλημμέλεια μπορεί να προβληθεί και κατά του προγράμματος πλειστηριασμού
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δικονομική πλευρά της απόφασης. Το ΣτΕ δέχεται ότι η παράλειψη προηγούμενης έρευνας για άλλα πρόσφορα περιουσιακά στοιχεία μπορεί να προβληθεί για πρώτη φορά με ανακοπή κατά του προγράμματος πλειστηριασμού.
Η συγκεκριμένη πλημμέλεια, σύμφωνα με την κρίση του δικαστηρίου, επηρεάζει τόσο την κατασχετήρια έκθεση όσο και τις επόμενες πράξεις της διαδικασίας. Η παραδοχή αυτή αφορά τον συγκεκριμένο λόγο ανακοπής και δεν ισοδυναμεί με απεριόριστη δυνατότητα προσβολής οποιασδήποτε πράξης χωρίς τις προβλεπόμενες δικονομικές προϋποθέσεις.
