Τους στόχους που θέτει ενόψει του ετήσιου τακτικού συνεδρίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, που θα πραγματοποιηθεί στην Καλαμάτα από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου, παρουσιάζει ο δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης και α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ Γρηγόρης Κωνσταντέλλος σε συνέντευξη που παραχώρησε στην «Political». Ο ίδιος υπογραμμίζει με νόημα την υποχρέωση της ΚΕΔΕ να εκφράζει το σύνολο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης πέρα από κομματικές αναφορές. «Η σημαντικότερη διεκδίκηση είναι να αποκτήσει πραγματικό περιεχόμενο η διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των δήμων», τονίζει μεταξύ άλλων.
Κύριε Κωνσταντέλλο, το ετήσιο τακτικό συνέδριο της ΚΕΔΕ θα πραγματοποιηθεί στην Καλαμάτα από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου. Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που θέλει να στείλει η αυτοδιοίκηση μέσα από αυτό το συνέδριο;
Το μήνυμά μας είναι ότι η χώρα χρειάζεται ισχυρούς δήμους με πραγματική δυνατότητα να αποφασίζουν και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών. Δεν μπορούμε κάθε Νοέμβριο να καταγράφουμε τα ίδια προβλήματα, να ακούμε τις ίδιες υποσχέσεις και να επιστρέφουμε στις πόλεις μας περιμένοντας λύσεις που διαρκώς αναβάλλονται. Στην Καλαμάτα πρέπει να θέσουμε την κυβέρνηση ενώπιον συγκεκριμένων επιλογών. Θέλει μια αυτοδιοίκηση με αρμοδιότητες, προσωπικό και οικονομική αυτοτέλεια; Τότε οφείλει να διαμορφώσει τις αντίστοιχες προϋποθέσεις. Οι δήμοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κοινωνικής φροντίδας, της πολιτικής προστασίας, της περιβαλλοντικής διαχείρισης και της καθημερινότητας. Η αποτελεσματικότητά τους αφορά κάθε οικογένεια. Το συνέδριο πρέπει να καταλήξει σε σαφές πλαίσιο διεκδικήσεων με προτεραιότητες, χρονοδιαγράμματα και συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Έχουμε εξαντλήσει την υπομονή μας απέναντι στη διαρκή μετάθεση των λύσεων. Η συνεργασία με την Πολιτεία προϋποθέτει σεβασμό στον θεσμικό μας ρόλο και μετρήσιμα αποτελέσματα για τις τοπικές κοινωνίες.
Ποια είναι η σημαντικότερη διεκδίκηση των δημάρχων από την κυβέρνηση; Υπάρχει συγκεκριμένο αίτημα για το οποίο η ΚΕΔΕ δεν είναι διατεθειμένη να κάνει άλλες υποχωρήσεις;
Η σημαντικότερη διεκδίκηση είναι να αποκτήσει πραγματικό περιεχόμενο η διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των δήμων. Η κόκκινη γραμμή μας είναι σαφής: καμία πρόσθετη αρμοδιότητα χωρίς τους αναγκαίους πόρους και το αντίστοιχο προσωπικό, καμία αφαίρεση αρμοδιοτήτων χωρίς ουσιαστικό διάλογο με την αυτοδιοίκηση. Το ενεργειακό κόστος δείχνει πόσο επείγουσα είναι αυτή η συζήτηση. Δήμοι και ΔΕΥΑ καταναλώνουμε περίπου 2,3 τεραβατώρες ετησίως, αλλά χρεωνόμαστε 24-26 λεπτά ανά κιλοβατώρα, όταν μεγάλοι καταναλωτές πληρώνουν 6 λεπτά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που καταθέσαμε, η πρόσθετη επιβάρυνση προσεγγίζει τα 240 εκατ. ευρώ. Η εξήγηση είναι ότι κάθε παροχή αντιμετωπίζεται χωριστά. Στον δήμο μας έχουμε έναν ΑΦΜ και 350 ρολόγια. Εμφανιζόμαστε επομένως ως εκατοντάδες μικροί καταναλωτές και αποκλειόμαστε από εκπτώσεις που δικαιολογεί η συνολική κατανάλωσή μας. Θεωρώ αυτή την πρακτική καταχρηστική. Διεκδικούμε δίκαιη τιμολόγηση με αναγνώριση της συνολικής κατανάλωσης ανά φορέα. Μετά τον αρνητισμό που συναντήσαμε στις συζητήσεις με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, θεωρώ αναγκαία την παρέμβαση του πρωθυπουργού. Πρόκειται για χρήματα των πολιτών που στερούνται οι υπηρεσίες των πόλεών μας.
Ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα της περιόδου. Ποιες αλλαγές θεωρείτε απαραίτητες για να ενισχυθεί ουσιαστικά ο ρόλος των δήμων και όχι απλώς να αναδιοργανωθεί η λειτουργία τους;
Η ΕΕΤΑΑ έχει κάνει ουσιαστική δουλειά για τη συγκέντρωση και αποσαφήνιση μιας κατακερματισμένης νομοθεσίας. Ωστόσο, η κωδικοποίηση δεν συνιστά από μόνη της μεταρρύθμιση. Το κριτήριο είναι αν ο νέος Κώδικας δίνει στους δήμους περισσότερη ελευθερία, επαρκή μέσα και δυνατότητα να λύνουν προβλήματα εγκαίρως. Χρειαζόμαστε σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους, περιφερειών και δήμων χωρίς επικαλύψεις και μετακύλιση ευθυνών. Χρειαζόμαστε σταθερή χρηματοδότηση, ευχέρεια στελέχωσης, απλούστερες διαδικασίες και έλεγχο νομιμότητας που δεν θα μετατρέπεται σε έλεγχο σκοπιμότητας. Παράλληλα, απαιτείται ουσιαστική προστασία της θέσης των αιρετών με λογοδοσία και ασφάλεια δικαίου. Οι Υπηρεσίες Δόμησης αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα. Δεν γίνεται να συζητάμε τη διατήρηση οργανωμένων δημοτικών ΥΔΟΜ, ενώ η μεταφορά τους στο Κτηματολόγιο παρουσιάζεται ως ειλημμένη απόφαση. Η απάντηση στις δυσλειτουργίες τους είναι η στελέχωση, η ψηφιοποίηση και οι ενιαίοι κανόνες λειτουργίας. Οι αλλαγές στο εκλογικό σύστημα χρειάζονται συμφωνία με την αυτοδιοίκηση. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η θέση των αιρετών. Δεν είναι εύλογο ένας δήμαρχος, γιατρός, δικηγόρος ή ελεύθερος επαγγελματίας να χρειάζεται ειδική άδεια για να συνεχίσει την εργασία του. Με διαφάνεια και σαφείς κανόνες αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων πρέπει να διατηρεί την επαγγελματική του σύνδεση με την κοινωνία. Διαφορετικά αποθαρρύνουμε ενεργούς πολίτες από τη συμμετοχή στα κοινά.
Ποια είναι σήμερα η πραγματική οικονομική κατάσταση των ελληνικών δήμων; Πόσο απέχουν οι διαθέσιμοι πόροι από τις πραγματικές ανάγκες τους;
Πολλοί δήμοι λειτουργούν με ασφυκτικά οικονομικά περιθώρια. Οι υποχρεώσεις αυξάνονται, το κόστος ενέργειας, υπηρεσιών και έργων επιβαρύνει τους προϋπολογισμούς, ενώ οι ανάγκες για συντήρηση υποδομών, κοινωνική πολιτική και πολιτική προστασία διευρύνονται συνεχώς. Το πρόβλημα δεν αποτυπώνεται μόνο στο αν ένας προϋπολογισμός ισοσκελίζεται λογιστικά. Αποτυπώνεται στις συντηρήσεις που αναβάλλονται, στις υπηρεσίες που δυσκολεύονται να στελεχωθούν και στα αναγκαία έργα που μετατίθενται. Ένας δήμος μπορεί να εμφανίζει οικονομική ισορροπία επειδή περιορίζει παρεμβάσεις που η πόλη του χρειάζεται. Ήδη καταρτίζουμε τους προϋπολογισμούς του 2027 με ανοιχτά ζητήματα για τις κοινωνικοπρονοιακές δομές και τα δημοτικά τέλη. Οι δήμοι χρειάζονται εγκαίρως σαφείς απαντήσεις για τους πόρους τους. Ζητούμε απόδοση των θεσμοθετημένων εσόδων, πλήρη χρηματοδότηση των μεταφερόμενων αρμοδιοτήτων και κατάργηση του τέλους ταφής. Ένας μέσος δήμος δαπανά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάσαμε, 1,5-2 εκατ. ευρώ ετησίως μόνο για ηλεκτρική ενέργεια. Καταλαβαίνετε πόσο περιορίζονται έτσι οι δυνατότητές του. Το χρηματοδοτικό κενό χρειάζεται μόνιμη αντιμετώπιση, με αντικειμενική κοστολόγηση των αναγκών και δίκαιη κατανομή πόρων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Ως α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης πώς αξιολογείτε τη δυνατότητα της Ένωσης να διαμορφώνει ενιαία θέση για τα προβλήματα των δήμων, οι οποίοι έχουν διαφορετικές ανάγκες και οικονομικές δυνατότητες;
Η δύναμη της ΚΕΔΕ κρίνεται ακριβώς στην ικανότητά της να μετατρέπει τις διαφορετικές αφετηρίες σε κοινή διεκδίκηση. Ένας ορεινός ή νησιωτικός δήμος έχει άλλες ανάγκες από έναν μεγάλο αστικό δήμο. Όλοι όμως χρειαζόμαστε επαρκή χρηματοδότηση, προσωπικό, καθαρές αρμοδιότητες και σεβασμό στις αποφάσεις μας.
Ενιαία θέση σημαίνει κοινές αρχές και δίκαιες λύσεις, προσαρμοσμένες στις πραγματικές συνθήκες. Οι δήμοι με μεγαλύτερες δυνατότητες οφείλουμε να συμβάλλουμε με τεχνογνωσία και προτάσεις και να στηρίζουμε εκείνους που αντιμετωπίζουν εντονότερες δυσκολίες. Η άμεση και έντονη κοινή αντίδραση εννέα παράκτιων δήμων της Αττικής στη ρύθμιση για τα παραλιακά καταστήματα δείχνει τι μπορούμε να πετύχουμε όταν υπερασπιζόμαστε μαζί τον θεσμικό μας ρόλο. Αυτή η στάση πρέπει να διαπερνά όλες τις διεκδικήσεις μας. Στη Γαύδο ή στη Χάλκη ο δήμαρχος μπορεί να χρειαστεί ακόμη και να ανέβει στο απορριμματοφόρο. Το πληθυσμιακό μέγεθος δεν μετρά το βάρος της ευθύνης. Αυτές τις συνθήκες οφείλουμε να αναδεικνύουμε. Η ΚΕΔΕ έχει υποχρέωση να εκφράζει το σύνολο της αυτοδιοίκησης πέρα από κομματικές αναφορές. Οφείλουμε να διεκδικούμε λύσεις μέσα από ουσιαστικό διάλογο χωρίς να αναγκαζόμαστε διαρκώς να προσφεύγουμε στα δικαστήρια. Στην Καλαμάτα πρέπει να επιβεβαιώσουμε ότι η ενότητά μας έχει δύναμη, συνέχεια και αποτέλεσμα.
