Στα μέσα του 1987, ως νέος τότε δημοτικός σύμβουλος στην Αργυρούπολη, μου ανατέθηκε μια αποστολή που έμελλε να μου μείνει αξέχαστη. Να υποδεχθώ μια εξαμελή ομάδα Ιαπώνων εκπαιδευτικών, οι οποίοι, στο πλαίσιο διακρατικής συμφωνίας με την άδεια του υπουργείου Παιδείας, ήθελαν να παρακολουθήσουν από κοντά τον τρόπο διδασκαλίας σε ένα ελληνικό δημοτικό σχολείο.
- του Γιάννη Τσαρπαλή – Πρόεδρος ΔΣ Δήμου Ελληνικού-Αργυρούπολης, πρ. δήμαρχος Αργυρούπολης
Τους υποδέχθηκα και τους συνόδευσα σε σχολική μονάδα της πόλης. Μπήκαν στις τάξεις, παρακολούθησαν το μάθημα με προσοχή και ενδιαφέρον. Παρά το γεγονός ότι γνώριζαν ελάχιστα ελληνικά, επικοινωνούσαν άνετα στα αγγλικά και αρκετοί στα γαλλικά, ενώ μαζί τους είχαν και μεταφραστές από την πρεσβεία τους.
Η εμπειρία όμως δεν σταμάτησε εκεί. Στη συνέχεια τους συνόδευσα στον Αστέρα Βουλιαγμένης, όπου ο τότε δήμαρχος είχε παραθέσει γεύμα προς τιμήν τους. Εκεί συνάντησα και άλλες δύο αντίστοιχες ομάδες Ιαπώνων εκπαιδευτικών: η μία είχε επισκεφθεί λύκεια στη Βούλα και η άλλη νηπιαγωγεία στη Βουλιαγμένη. Τότε άρχισα να καταλαβαίνω ότι δεν επρόκειτο για μια απλή επίσκεψη, αλλά για κάτι πολύ πιο οργανωμένο.
Ρωτώντας τους, έμαθα κάτι που με εντυπωσίασε βαθιά: παρόμοιες αποστολές υπήρχαν σε όλη την Ευρώπη, ενώ ανά διετία ταξίδευαν και σε άλλες ηπείρους. Σκοπός τους ήταν να παρατηρούν, να καταγράφουν και να μεταφέρουν πίσω στην πατρίδα τους ό,τι θεωρούσαν αξιόλογο, ώστε να ενσωματωθεί στο ιαπωνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση μου προκάλεσε το γεγονός ότι όλο αυτό το εγχείρημα γινόταν με δικά τους έξοδα. Οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί έπαιρναν άδεια άνευ αποδοχών και αποταμίευαν για χρόνια -έως και πέντε- για να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν αυτά τα ταξίδια γνώσης.
Όταν τους ρώτησα τι τους έκανε εντύπωση από την Ελλάδα, η απάντησή τους ήταν αποκαλυπτική. Μου περιέγραψαν την καθημερινότητά τους στην Ιαπωνία: οι μαθητές βγάζουν τα παπούτσια πριν μπουν στην τάξη, στο τέλος του μαθήματος σηκώνουν τις καρέκλες και καθαρίζουν μόνοι τους την αίθουσα. Η έννοια της συλλογικής ευθύνης και του σεβασμού στον χώρο είναι βαθιά ριζωμένη.
Αντίθετα, έμειναν έκπληκτοι -σχεδόν σοκαρισμένοι- βλέποντας έξω από ελληνικά σχολεία σκισμένα βιβλία πεταμένα και μαθητές να τα εγκαταλείπουν. Για εκείνους, κάτι τέτοιο ήταν αδιανόητο.
Κι όμως, μέσα σε αυτή τη σύγκριση, υπήρξε και κάτι που τους άρεσε ιδιαίτερα: η ανάγνωση που γίνεται την πρώτη ώρα στο ελληνικό σχολείο. Ένα στοιχείο που τους φάνηκε ουσιαστικό και άξιο μίμησης.
Θυμήθηκα όλα αυτά πρόσφατα, βλέποντας ένα φυλλάδιο παράταξης της αντιπολίτευσης που ζητούσε περισσότερες καθαρίστριες στα σχολεία. Χωρίς να υποτιμώ τη σημασία της καθαριότητας και του προσωπικού που τη διασφαλίζει, δεν μπορώ να μην αναρωτηθώ: μήπως χάνουμε την ουσία;
Διότι το ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος καθαρίζει το σχολείο, αλλά ποιος μαθαίνει να το σέβεται. Δεν είναι μόνο θέμα υποδομών, αλλά και παιδείας. Η ευθύνη, η συμμετοχή και ο σεβασμός στον κοινό χώρο δεν επιβάλλονται με εγκυκλίους -καλλιεργούνται από μικρή ηλικία.
Ίσως, τελικά, αυτό που έχουμε περισσότερο ανάγκη δεν είναι απλώς περισσότερες καθαρίστριες, αλλά περισσότερα μαθήματα ευθύνης. Και αυτά δεν κοστίζουν χρήματα -κοστίζουν νοοτροπία.
