Ένα νέο, αυστηρότερο πλαίσιο για την τουριστική ανάπτυξη στη χώρα επιχειρεί να βάλει τέλος στην άναρχη εκτός σχεδίου δόμηση, ιδιαίτερα σε περιοχές που δέχονται ήδη έντονη τουριστική πίεση.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που παρουσίασαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, εισάγει διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με τον βαθμό κορεσμού κάθε περιοχής, τη φέρουσα ικανότητά της, τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά της και τις πιέσεις σε υποδομές και φυσικούς πόρους.
Η βασική αλλαγή αφορά την αύξηση της ελάχιστης απαιτούμενης έκτασης για νέες τουριστικές επενδύσεις σε εκτός σχεδίου περιοχές. Από τα 4 στρέμματα που ισχύουν σήμερα, η αρτιότητα ανεβαίνει πλέον στα 8, 12 ή ακόμη και 16 στρέμματα, ανάλογα με την κατηγορία της περιοχής.
Από 8 έως 16 στρέμματα η νέα αρτιότητα
Το νέο χωροταξικό χωρίζει τη χώρα σε κατηγορίες, με βάση την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης.
Στις περιοχές με τη μεγαλύτερη πίεση, δηλαδή στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, η αρτιότητα για νέες τουριστικές μονάδες εκτός σχεδίου ανεβαίνει στα 16 στρέμματα.
Στις αναπτυγμένες περιοχές, όπου υπάρχει ήδη σημαντική τουριστική δραστηριότητα αλλά όχι στον ίδιο βαθμό κορεσμού, η αρτιότητα ορίζεται στα 12 στρέμματα.
Στις αναπτυσσόμενες περιοχές, στις περιοχές πρώιμης ανάπτυξης και στις περιοχές ειδικής τουριστικής ανάπτυξης, η ελάχιστη έκταση διαμορφώνεται στα 8 στρέμματα.
Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει τη διάσπαρτη δόμηση και να οδηγήσει την τουριστική ανάπτυξη σε πιο οργανωμένες και βιώσιμες μορφές.
Οι «κόκκινες» περιοχές και τα όρια στις κλίνες
Οι αυστηρότεροι κανόνες θα εφαρμοστούν κυρίως σε περιοχές υψηλής τουριστικής επιβάρυνσης.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στις πιο κορεσμένες περιοχές περιλαμβάνονται 18 δημοτικές ενότητες σε δημοφιλείς προορισμούς, από την Κέρκυρα και την Πιερία έως τις Σποράδες, τη Ζάκυνθο, τη Μύκονο, τη Σαντορίνη, τη Ρόδο και τμήματα της Κρήτης.
Σε αυτές τις περιοχές, η πίεση στις υποδομές, στο νερό, στο περιβάλλον και στην καθημερινότητα των τοπικών κοινωνιών θεωρείται πλέον οριακή.
Για τις κορεσμένες περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο 100 κλινών για νέες τουριστικές αναπτύξεις.
Στις αναπτυγμένες περιοχές, το όριο ανεβαίνει στις 350 κλίνες.
Στις περιοχές χαμηλότερης τουριστικής πίεσης δεν προβλέπεται αντίστοιχος περιορισμός.
Η παράκτια ζώνη μπαίνει σε καθεστώς αυστηρής προστασίας
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην προστασία της παράκτιας ζώνης.
Στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή απαγορεύεται πλήρως κάθε νέα κατασκευή ή διαμόρφωση.
Εξαιρούνται μόνο απολύτως αναγκαίες παρεμβάσεις, όπως έργα πρόσβασης για άτομα με αναπηρία, πρόσβαση ασθενοφόρων ή έργα που προβλέπονται ρητά από την ισχύουσα νομοθεσία για τον αιγιαλό και την παραλία.
Η ρύθμιση αυτή θεωρείται από τις πιο σημαντικές του νέου πλαισίου, καθώς επιχειρεί να προστατεύσει το παράκτιο τοπίο και να περιορίσει την υπερδόμηση σε ευαίσθητες περιοχές.
Ειδική κατηγοριοποίηση για τα νησιά
Το νέο χωροταξικό εισάγει ξεχωριστή κατηγοριοποίηση για τα νησιά, με βάση την έκτασή τους.
Τα μεγάλα νησιά, άνω των 250 τετραγωνικών χιλιομέτρων, θα ελέγχονται αυστηρά, αλλά θα μπορούν να υποδεχθούν μεγαλύτερες αναπτύξεις, εφόσον τεκμηριώνεται η φέρουσα ικανότητά τους.
Τα νησιά μεσαίας έκτασης, από 20 έως 250 τετραγωνικά χιλιόμετρα, θα επιτρέπουν μόνο ήπια τουριστική ανάπτυξη, με ανώτατο όριο έως 100 κλίνες.
Τα μικρά νησιά κάτω των 20 τετραγωνικών χιλιομέτρων μπαίνουν επίσης σε αυστηρότερο καθεστώς, με ήπιες χρήσεις και αντίστοιχο όριο κλινών.
Για τα νησιά κάτω των 1.000 στρεμμάτων προβλέπονται ακόμη πιο προστατευτικές ρυθμίσεις, με στόχο να διαφυλαχθεί η φυσιογνωμία τους.
Σε περίπτωση που σε μια περιοχή ισχύουν περισσότερες ρυθμίσεις, θα εφαρμόζεται πάντα η αυστηρότερη περιβαλλοντικά πρόβλεψη.
Βραχυχρόνιες μισθώσεις: Έρχεται συνολικό πλαίσιο
Το νέο χωροταξικό αγγίζει και το ζήτημα της βραχυχρόνιας μίσθωσης, αν και οι τελικές ρυθμίσεις αναμένεται να εξειδικευθούν στη συνέχεια.
Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι το φαινόμενο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικές παρεμβάσεις, αλλά απαιτεί συνολικό σχεδιασμό.
Στο τραπέζι βρίσκονται μέτρα όπως γεωγραφικοί περιορισμοί, χρονικά όρια ανά έτος, προϋποθέσεις διάθεσης ακινήτων και ειδικοί κανόνες σε περιοχές υψηλής τουριστικής πίεσης.
Στόχος είναι να περιοριστεί η άναρχη εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης εκεί όπου επηρεάζει την κατοικία, τις τιμές ενοικίων και την ισορροπία των τοπικών κοινωνιών.
Τι θα γίνει με τις υφιστάμενες άδειες
Η κυβέρνηση επιχειρεί να καθησυχάσει την αγορά, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θα υπάρξει αιφνιδιασμός.
Έργα που έχουν ήδη εγκεκριμένη περιβαλλοντική μελέτη ή στρατηγική περιβαλλοντική μελέτη δεν θα υπάγονται στους νέους κανόνες.
Επίσης, έργα που έχουν υποβάλει φάκελο περιβαλλοντικής αδειοδότησης και έχουν λάβει πληρότητα από την αρμόδια υπηρεσία δεν επηρεάζονται από το νέο πλαίσιο.
Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται κρίσιμη για επενδύσεις που βρίσκονται ήδη σε ώριμο στάδιο σχεδιασμού ή αδειοδότησης.
Το χρονοδιάγραμμα μέχρι το ΦΕΚ
Το νέο πλαίσιο μπαίνει σε νέο κύκλο διαβούλευσης με την αγορά και τους φορείς έως τις 25 Μαΐου.
Στη συνέχεια, ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας θα γνωμοδοτήσει και θα εκδώσει σχετικό πόρισμα στις αρχές Ιουνίου.
Το πόρισμα θα διαβιβαστεί στη διοίκηση, ώστε να εγκριθεί από το ΚΕΣΥΠΟΘΑ.
Στόχος είναι έως τα τέλη Ιουνίου να έχει εκδοθεί η κοινή υπουργική απόφαση και να έχει δημοσιευθεί σε ΦΕΚ.
Μαρινάκης: «Πυξίδα της στρατηγικής μας για τον τουρισμό»
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης χαρακτήρισε το νέο χωροταξικό «πυξίδα» για την τουριστική ανάπτυξη της χώρας τα επόμενα χρόνια.
Όπως δήλωσε, η πρόταση της κυβέρνησης «αποτελεί την πυξίδα της στρατηγικής μας για την τουριστική ανάπτυξη της χώρας τα επόμενα χρόνια».
Τόνισε ότι στόχος είναι να οργανωθεί ο χώρος, καθορίζοντας «πού, πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να αναπτυχθεί η τουριστική δραστηριότητα».
Ο κ. Μαρινάκης υπογράμμισε επίσης ότι για πρώτη φορά ολοκληρώνονται ταυτόχρονα τρία Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια: για τον τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη βιομηχανία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό επιτρέπει τη μέγιστη δυνατή συσχέτιση μεταξύ των τριών σχεδίων και δημιουργεί ενιαία στρατηγική χωρικής οργάνωσης.
Πέντε κατηγορίες για όλη τη χώρα
Για πρώτη φορά, η Ελλάδα αναλύεται σε επίπεδο δημοτικών ενοτήτων με βάση τις υφιστάμενες τουριστικές κλίνες ανά στρέμμα.
Οι δημοτικές ενότητες εντάσσονται σε πέντε βασικές κατηγορίες:
Περιοχή Α: Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, όπου υπάρχει ήδη έντονη πίεση και απαιτείται άμεση ρύθμιση.
Περιοχή Β: Αναπτυγμένες περιοχές, όπου στόχος είναι η ποιοτική αναβάθμιση.
Περιοχές Γ και Δ: Αναπτυσσόμενες περιοχές και περιοχές πρώιμης ανάπτυξης, στις οποίες δίνονται ευκαιρίες με όρους βιωσιμότητας.
Περιοχή Ε: Περιοχές ενίσχυσης ειδικής ανάπτυξης, όπου παρέχονται περισσότερα κίνητρα για ειδικές μορφές τουρισμού.
Το νέο πλαίσιο συνδέει πλέον την κατηγοριοποίηση του χώρου με συγκεκριμένους κανόνες δόμησης, τη φέρουσα ικανότητα και τον πολεοδομικό σχεδιασμό.
Τι είναι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό
Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό είναι ένα εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα.
Στόχος του είναι η τουριστική δραστηριότητα να οργανώνεται με οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα.
Με απλά λόγια, το νέο πλαίσιο:
βάζει ενιαίους και διαφανείς κανόνες για νέες τουριστικές επενδύσεις,
οργανώνει την ανάπτυξη ξενοδοχείων και υποδομών,
προστατεύει περιοχές με αυξημένη πίεση,
δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στα νησιά και στις ευαίσθητες περιοχές,
και καθοδηγεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό των επόμενων ετών.
Γιατί χρειαζόταν νέο πλαίσιο
Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό είχε θεσμοθετηθεί το 2009, αλλά ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τυπικούς λόγους που αφορούσαν τη διαδικασία έγκρισής του.
Έτσι, για πολλά χρόνια η χώρα δεν διέθετε ένα σύγχρονο εργαλείο χωρικής οργάνωσης της τουριστικής ανάπτυξης.
Το κενό αυτό έγινε ακόμη πιο έντονο λόγω της δυναμικής ανάπτυξης του ελληνικού τουρισμού, της κλιματικής αλλαγής και των αυξημένων πιέσεων σε δημοφιλείς προορισμούς.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό, βάζοντας σαφείς κανόνες ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής.
Το νέο τουριστικό μοντέλο
Η λογική του νέου χωροταξικού δεν περιορίζεται στο μοντέλο «ήλιος και θάλασσα».
Στόχος είναι η ενίσχυση ειδικών και θεματικών μορφών τουρισμού, η σύνδεση του τουρισμού με τον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της χώρας και η διεύρυνση της τουριστικής περιόδου.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση σε σύγχρονες υποδομές, ψηφιακές υπηρεσίες, περιβαλλοντικές παρεμβάσεις και καλύτερη διαχείριση προορισμών.
Το τελικό ζητούμενο είναι ένας τουρισμός πιο ποιοτικός, πιο ανθεκτικός και λιγότερο επιβαρυντικός για τις τοπικές κοινωνίες.
«Απαραίτητες αλλαγές» για την επόμενη μέρα
Η κυβέρνηση παρουσιάζει το νέο χωροταξικό ως αναγκαία μεταρρύθμιση για να μπει τέλος στην αποσπασματικότητα και στη διάσπαρτη εκτός σχεδίου δόμηση.
Όπως υπογράμμισε ο Παύλος Μαρινάκης, «οι αλλαγές δεν είναι εύκολες, είναι όμως απαραίτητες για να αφήσουμε πίσω την αποσπασματικότητα και τις εκκρεμότητες του χθες για να χτίσουμε με σχέδιο, κανόνες και προοπτική την Ελλάδα του αύριο».
Το νέο χωροταξικό φιλοδοξεί να αποτελέσει τον βασικό οδηγό για το πώς θα αναπτύσσεται ο ελληνικός τουρισμός τα επόμενα χρόνια: με περισσότερους κανόνες, λιγότερη αυθαιρεσία και σαφέστερη προστασία σε περιοχές που έχουν ήδη φτάσει στα όριά τους.