Η Ευρώπη του 21ου αιώνα βρίσκεται ενώπιον μιας βαθιάς πολιτισμικής και πνευματικής πρόκλησης και μιας κομβικής διέλευσης. Η τεχνολογική επανάσταση, η τεχνητή νοημοσύνη, η παγκόσμια ψηφιακή διασύνδεση και οι νέες μορφές ψηφιακής υπερεθνικής διακυβέρνησης δημιουργούν ένα περιβάλλον πρωτοφανών δυνατοτήτων, αλλά και κινδύνων πολιτιστικής απορριζώσεως και απομάκρυνσης από την παράδοση.
- του Αλέξιου Π. Παναγόπουλου, Καθηγητής και ακαδημαϊκός (DDDr., Dr.Habil.)
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Διεθνές Συνέδριο και Παγκόσμιο Φεστιβάλ Πολυγλώσσων Συγγραφέων Geoliteratura MMXXVI, που πραγματοποιήθηκε στο αρχαιοελληνικό ιστορικό Κάτταρον (Κότορ, τόπος φιόρδ) του Μαυροβουνίου, αναδείχθηκε σε ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα διεθνή πνευματικά γεγονότα της χρονιάς.
Η σημασία του συνεδρίου δεν περιορίστηκε στους λογοτεχνικούς κύκλους. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το γεγονός ότι η διοργάνωση προσέλκυσε το ενδιαφέρον ενός από τα σημαντικότερα διεθνή μέσα ενημέρωσης στον χώρο του πολιτισμού και των διεθνών σχέσεων, όπως και του Vatican News και άλλων. Στην ενότητα «Κόσμος» της 26ης Ιουνίου 2026, αναφέρθηκε εκτενώς στο συνέδριο υπό τον τίτλο «Λογοτεχνική Συνάντηση στο Μαυροβούνιο», παρουσιάζοντας το Geoliteratura ως μια πρωτότυπη διεθνή πρωτοβουλία διαλόγου μεταξύ πολιτισμών.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα υπήρξε η επισήμανση του Ολλανδού συγγραφέα Olav Schrader ότι η Geoliteratura επιδιώκει τη δημιουργία μιας συμβολικής και πολιτιστικής -και όχι πολιτικής- γέφυρας μεταξύ διαφορετικών εθνικών παραδόσεων. Η παρατήρηση αυτή αγγίζει τον πυρήνα της ίδιας της λογοτεχνικής φιλοσοφίας του εγχειρήματος. Σε μια εποχή όπου οι πολιτισμοί συχνά αντιμετωπίζονται ως αντικείμενα γεωπολιτικού ανταγωνισμού, το αρχαιοελληνικό Κάτταρον-Κότορ πρότεινε έναν διαφορετικό δρόμο: τον δρόμο του διαλόγου των εθνικών ταυτοτήτων και της αυτογνωσίας στο σήμερα.
Το διεθνές ενδιαφέρον που προκάλεσε η διοργάνωση δεν ήταν τυχαίο. Το συνέδριο συγκέντρωσε προσωπικότητες από την Ελλάδα, τη Σερβία, την Τσεχία, την Ιταλία, την Ολλανδία, τη Βραζιλία και το Μαυροβούνιο, οι οποίες προσέγγισαν κρίσιμα ζητήματα όπως η ιστορία των ιδεών, η πολυγλωσσία, η τεχνητή νοημοσύνη, η γεωλογοτεχνία και η πολιτιστική μνήμη.
Ξεχωριστή θέση κατείχε η παρουσίαση τριών σημαντικών μεταφραστικών έργων. Για πρώτη φορά παρουσιάστηκε στα πορτογαλικά το έργο του φιλέλληνα Μαυροβούνιου εθνάρχη, ποιητή και φιλοσόφου Petar II Petrović-Njegoš, γεγονός που διευρύνει σημαντικά την πρόσβαση του λατινοαμερικανικού και πορτογαλόφωνου κοινού στην πνευματική παράδοση των Δυτικών Βαλκανίων, μέσα από την ιστορία και παράδοση της Ορθοδοξίας.
Παράλληλα παρουσιάστηκε η σερβική έκδοση του «Manifesto Brasil» του Βραζιλιάνου φιλοσόφου Rodrigo Morais, καθώς και η μετάφραση στα σερβικά του νέου έργου του Ολλανδού συγγραφέα Olav Schrader, εμπνευσμένου από τη μορφή του ιδρυτή του Σάο Πάολο, του ιεραποστόλου José de Anchieta.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η θρησκευτική και πολιτισμική διάσταση του συνεδρίου με Έλληνα εισηγητή που ανέπτυξε τη σημασία του βυζαντινού οικουμενισμού και της πρόσληψης της βυζαντινής κληρονομιάς στον σύγχρονο κόσμο. Παράλληλα, η ιστορικός Lenka Blehova Celebic ανέλυσε τον ιστορικό ρόλο του καθολικού οικουμενισμού στην περιοχή του Κόλπου του Κότορ, ενώ ο Ολλανδός αναφέρθηκε στη συμβολή των ρωμαιοκαθολικών στη διαμόρφωση του παγκόσμιου πολιτισμού.
Όλα τα παραπάνω επιβεβαιώνουν ότι το Geoliteratura MMXXVI δεν υπήρξε ένα απλό λογοτεχνικό φεστιβάλ, αλλά αποτέλεσε μια διεθνή συνάντηση ιδεών με σαφές πολιτιστικό και φιλοσοφικό υπόβαθρο. Τα πέντε θεματικά του πεδία -Ιστορία των Ιδεών, Γλώσσες, Τεχνητή Νοημοσύνη, Γεωλογοτεχνία και Geonjegoš- συνέθεσαν ένα πρωτότυπο πλαίσιο προβληματισμού για τις προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου.
Η διεθνής αναγνώριση που ακολούθησε επιβεβαίωσε ότι η πρωτοβουλία αυτή άγγιξε ένα πραγματικό κενό της εποχής μας. Από την Ελλάδα έως τη Βραζιλία, από την Κεντρική Ευρώπη έως τη Μεσόγειο, η ιδέα ενός χώρου όπου οι πολιτισμοί συνομιλούν ισότιμα, χωρίς να απεμπολούν την ιστορική τους ταυτότητα, θεωρήθηκε από πολλούς ως μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις στον διεθνή διπλωματικό διάλογο των ιδεών. Κι ίσως αυτό να αποτελεί και το σημαντικότερο μήνυμα του αρχαιοελληνικού Κότορ. Ότι στην εποχή των αλγορίθμων και της τεχνητής νοημοσύνης οι λαοί εξακολουθούν να αναζητούν όχι μόνο την καινοτομία αλλά και τις ρίζες τους. Και ότι η αληθινή παγκοσμιότητα δεν οικοδομείται πάνω στην ομοιομορφία, αλλά πάνω στον σεβασμό της ιστορικής μνήμης, της γλώσσας και της πολιτιστικής ιδιαιτερότητας κάθε έθνους και αναδεικνύει το γεγονός ότι το Geoliteratura MMXXVI έτυχε διεθνούς προβολής ακόμη και από διεθνή μέσα, στοιχείο που ενισχύει τη βαρύτητα και την εμβέλεια της διοργάνωσης. Ενώ συμμετείχε ο ελληνομαθής κ. Μικόνια Κνέζεβιτς, ο κ. Γεώργιος Αραμπατζής, ο πρώην πρέσβης κ. Γκόικο Τσελέμπιτς με τη σημαντική συμβολή στην πολιτισμική διπλωματία καθώς και άλλοι, ο δε γράφων προσκλήθηκε να συμμετάσχει για το επόμενο έτος που θα γίνει το μεγάλο συνέδριο, όπου θα δοθεί έμφαση και στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό του Μαυροβουνίου.
