Σε κάθε προεκλογική περίοδο, ο ψηφοφόρος έρχεται αντιμέτωπος με μια θεμελιώδη ερώτηση: Τι βαραίνει περισσότερο στο παραβάν; Η «ουσία» (πρόγραμμα) ή η «βιτρίνα» (αρχηγός);
- του Θανάση Παπαμιχαήλ – Επικοινωνιολόγος-Συγγραφέας Οδηγών Πολιτικής Αυτοβελτίωσης
Είναι οι πολυσέλιδες προγραμματικές διακηρύξεις, γεμάτες οικονομικούς δείκτες και μεταρρυθμιστικά σχέδια, ή είναι η προσωπικότητα, το ήθος και η επικοινωνιακή δεινότητα του ανθρώπου που καλείται να τα υλοποιήσει;
Ιστορικά, τα κόμματα δομήθηκαν γύρω από ιδεολογίες. Το πρόγραμμα αποτελούσε το «κοινωνικό συμβόλαιο» μεταξύ πολιτών και εξουσίας. Οι υποστηρικτές αυτής της προσέγγισης υποστηρίζουν ότι η ψήφος πρέπει να είναι προϊόν ορθολογικής επεξεργασίας. Το πρόγραμμα προσφέρει θεσμική συνέχεια και ασφάλεια, καθώς οι συλλογικές αποφάσεις υπερβαίνουν την ατομική βούληση.
Σε μια υγιή δημοκρατία, οι πολίτες ψηφίζουν για την παιδεία, την υγεία και την οικονομία, όχι για την επικοινωνιακή λάμψη ενός προσώπου. Ωστόσο, στην εποχή της κυριαρχίας της εικόνας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η «προσωποπαγής πολιτική» έχει κερδίσει έδαφος. Ο αρχηγός δεν είναι πλέον μόνο ο εκφραστής μιας ιδεολογίας, αλλά το ίδιο το «προϊόν». Η εικόνα του, η ψυχραιμία του στις κρίσεις, η ευφράδεια, ακόμα και η οικογενειακή του παρουσία λειτουργούν ως συντομευμένος δρόμος για την εμπιστοσύνη του κοινού.
Πολλοί ψηφοφόροι αισθάνονται ότι τα προγράμματα συχνά μένουν στα χαρτιά, ενώ ο χαρακτήρας του ηγέτη είναι αυτός που θα καθορίσει την αντίδραση της χώρας στα απρόβλεπτα.
Η πραγματικότητα βρίσκεται κάπου στη μέση. Το πρόγραμμα χωρίς έναν ικανό ηγέτη στερείται οράματος και κινητήριας δύναμης, ενώ ένας ισχυρός αρχηγός χωρίς σαφές σχέδιο κινδυνεύει να διολισθήσει στον λαϊκισμό.
Στην κάλπη, ο πολίτης καλείται να αξιολογήσει αν η εικόνα του αρχηγού αντικατοπτρίζει την εγκυρότητα του προγράμματος.
Τελικά, η ψήφος είναι μια πράξη σύνθετη. Ψηφίζουμε το πρόγραμμα ως τον «χάρτη» της χώρας, αλλά επιλέγουμε τον αρχηγό ως τον «καπετάνιο» που θα μας οδηγήσει στον προορισμό.
Το ιδανικό είναι η ταύτιση των δύο. Μια εικόνα που εμπνέει εμπιστοσύνη επειδή πατάει πάνω σε ρεαλιστικές και συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
