Μια νέα και ιδιαίτερα εντυπωσιακή ανακάλυψη φαίνεται πως φέρνει την επιστημονική κοινότητα πιο κοντά στην απάντηση του διαχρονικού ερωτήματος για το αν υπάρχει ζωή πέρα από τη Γη.
Αστρονόμοι εντόπισαν έναν υποψήφιο εξωπλανήτη, ο οποίος παρουσιάζει εντυπωσιακές ομοιότητες με τον πλανήτη μας και ενδέχεται να βρίσκεται μέσα στη λεγόμενη «κατοικήσιμη ζώνη» του άστρου του — δηλαδή στην κατάλληλη απόσταση ώστε να μπορεί να υπάρχει υγρό νερό.
Ο πλανήτης, που έχει ονομαστεί HD 137010 b, βρίσκεται περίπου 146 έτη φωτός μακριά από τη Γη και εντοπίστηκε χάρη σε δεδομένα του διαστημικού τηλεσκοπίου Kepler της NASA.
Η βλάβη που οδήγησε στην ανακάλυψη
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης είναι πως η πιθανή ανακάλυψη προέκυψε έπειτα από τεχνική βλάβη του τηλεσκοπίου Kepler το 2013.
Μετά το πρόβλημα που παρουσιάστηκε στο σύστημα προσανατολισμού του, η αποστολή μετατράπηκε στο πρόγραμμα K2, μέσω του οποίου το τηλεσκόπιο παρατηρούσε διαφορετικές περιοχές του ουρανού για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Αυτή η αλλαγή δυσκόλεψε σημαντικά τον εντοπισμό πλανητών με μεγάλες τροχιές, όπως η Γη, καθώς ένας τέτοιος πλανήτης μπορεί να περάσει μπροστά από το άστρο του μόνο μία φορά μέσα στο διαθέσιμο χρονικό «παράθυρο» παρατήρησης.
Κι όμως, ακριβώς αυτή η μοναδική διέλευση ήταν που τράβηξε την προσοχή των επιστημόνων.
Το ανεξήγητο «βύθισμα» φωτεινότητας
Οι ερευνητές εντόπισαν μια ασυνήθιστη και έντονη πτώση στη φωτεινότητα ενός άστρου, κάτι που συνήθως υποδηλώνει ότι ένας πλανήτης περνά μπροστά του.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το φαινόμενο καταγράφηκε μόνο μία φορά, γεγονός που καθιστά δύσκολη την πλήρη επιβεβαίωση της ύπαρξης του πλανήτη.
Παρά τις δυσκολίες, οι επιστήμονες εκτιμούν πως ο HD 137010 b πιθανότατα έχει μέγεθος παρόμοιο με της Γης και ολοκληρώνει μία περιφορά γύρω από το άστρο του περίπου κάθε έναν χρόνο.
Αυτό σημαίνει πως οι συνθήκες στο συγκεκριμένο σύστημα ενδέχεται να επιτρέπουν την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή — βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη ζωής όπως τη γνωρίζουμε.
Γιατί θεωρείται τόσο σημαντική η ανακάλυψη
Οι περισσότεροι εξωπλανήτες που έχουν ανακαλυφθεί έως σήμερα περιφέρονται γύρω από αμυδρά άστρα, γεγονός που δυσκολεύει την περαιτέρω μελέτη τους.
Στην περίπτωση του HD 137010 b, όμως, το άστρο του είναι αρκετά φωτεινό, στοιχείο που μπορεί να επιτρέψει στο μέλλον πιο λεπτομερείς παρατηρήσεις από επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια.
Οι επιστήμονες ελπίζουν πως μελλοντικά θα μπορέσουν να εξετάσουν τη μάζα, τη σύσταση και πιθανώς την ατμόσφαιρα του πλανήτη, αναζητώντας ενδείξεις που θα μπορούσαν να συνδέονται με κατοικήσιμες συνθήκες.
Οι πολίτες που βοήθησαν στην ανακάλυψη
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι το αρχικό σήμα εντοπίστηκε μέσω του προγράμματος Planet Hunters, μιας διεθνούς πρωτοβουλίας «citizen science», στην οποία εθελοντές πολίτες βοηθούν τους επιστήμονες να αναλύσουν αστρονομικά δεδομένα.
Η συμβολή τους αποδείχθηκε καθοριστική στην ανάδειξη του συγκεκριμένου σήματος, το οποίο πλέον εξετάζεται εντατικά από ερευνητικές ομάδες.
Το επόμενο βήμα για τη NASA
Παρότι οι επιστήμονες εμφανίζονται αισιόδοξοι, τονίζουν ότι απαιτούνται νέες παρατηρήσεις ώστε να επιβεβαιωθεί πλήρως η ύπαρξη του πλανήτη.
Τα σημερινά όργανα δεν διαθέτουν ακόμη την απαραίτητη ακρίβεια για οριστικά συμπεράσματα, ωστόσο μεγάλα μελλοντικά προγράμματα της NASA, όπως το υπό ανάπτυξη Habitable Worlds Observatory, αναμένεται να ανοίξουν νέους δρόμους στην εξερεύνηση κατοικήσιμων κόσμων.
Ο HD 137010 b θεωρείται ήδη ένας από τους πιο υποσχόμενους υποψήφιους εξωπλανήτες που έχουν εντοπιστεί τα τελευταία χρόνια και ίσως στο μέλλον δώσει απαντήσεις σε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του σύμπαντος: αν η Γη είναι τελικά μοναδική.