Σε νέα εποχή εισέρχεται το σύστημα κοινωνικών παροχών στη χώρα, καθώς από τις 4 Ιουνίου τίθεται σε πιλοτική λειτουργία το νέο Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, με στόχο την πλήρη καταγραφή όλων των επιδομάτων και οικονομικών ενισχύσεων που λαμβάνει κάθε πολίτης από το Δημόσιο.
Η νέα ψηφιακή πλατφόρμα φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο διαχείρισης των κοινωνικών παροχών, βάζοντας τέλος — σύμφωνα με την κυβέρνηση — σε φαινόμενα αδιαφάνειας, αλληλοεπικάλυψης επιδομάτων και καταβολής ενισχύσεων σε δικαιούχους που δεν πληρούν πλέον τα απαιτούμενα κριτήρια.
Το σχέδιο για τον νέο «χάρτη» των επιδομάτων
Το νέο Μητρώο δημιουργείται μέσα από κοινή υπουργική απόφαση που συνυπογράφουν ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, ο υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής.
Κεντρικός στόχος του συστήματος είναι να συγκεντρώνονται πλέον σε μία ενιαία βάση δεδομένων όλες οι κοινωνικές παροχές που λαμβάνει κάθε φυσικό πρόσωπο, ώστε το κράτος να αποκτήσει σαφή εικόνα:
- για το ποιοι λαμβάνουν ενισχύσεις,
- πόσα επιδόματα συγκεντρώνει κάθε δικαιούχος,
- ποιο είναι το συνολικό δημοσιονομικό κόστος,
- αλλά και πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί το σύστημα κοινωνικής πολιτικής.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην απόφαση, σκοπός είναι «η συγκέντρωση σε ένα ενιαίο μητρώο και η απεικόνιση του συνόλου των παροχών που χορηγεί ο δημόσιος τομέας ανά φυσικό πρόσωπο, για παραγωγική αξιοποίηση και χάραξη αποτελεσματικότερου σχεδιασμού ή ανασχεδιασμού δημόσιων πολιτικών».
Ποιοι μπαίνουν στο «ραντάρ» των ελέγχων
Παρότι μεγάλο μέρος της επεξεργασίας θα γίνεται ανωνυμοποιημένα για στατιστικούς σκοπούς, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιούν τα στοιχεία στο πλαίσιο ελεγκτικών διαδικασιών.
Με βάση τα δεδομένα του νέου Μητρώου, θα μπορούν να εντοπίζονται:
- περιπτώσεις όπου ένα επίδομα συνεχίζει να καταβάλλεται ενώ έχουν αλλάξει τα οικονομικά ή
- οικογενειακά δεδομένα του δικαιούχου,
- παράλληλη λήψη επιδομάτων που δεν επιτρέπεται να συνδυάζονται,
- αλλά και λάθη ή παραποιήσεις σε στοιχεία όπως ΑΦΜ και ΑΜΚΑ.
Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμούν ότι το νέο σύστημα θα επιτρέψει πιο στοχευμένη κοινωνική πολιτική, περιορίζοντας φαινόμενα καταστρατήγησης και ενισχύοντας τη δημοσιονομική εποπτεία.
Τα 27 επιδόματα που περνούν στο νέο σύστημα
Στο πιλοτικό πρόγραμμα, που θα διαρκέσει έως τον Σεπτέμβριο, εντάσσονται τουλάχιστον 27 διαφορετικές παροχές και επιδόματα.
Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται:
- το επίδομα παιδιού,
- το επίδομα γέννησης,
- το επίδομα θέρμανσης,
- το επίδομα στέγασης,
- το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα,
- η τακτική επιδότηση ανεργίας,
- το επίδομα μακροχρόνιας ανεργίας,
- αλλά και σειρά ενισχύσεων για άτομα με αναπηρία και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Στο νέο πλαίσιο εντάσσονται επίσης:
- προγράμματα στέγασης,
- παροχές για ανασφάλιστους υπερήλικες,
- οικονομικές ενισχύσεις για νεφροπαθείς και άτομα με βαριές αναπηρίες,
- καθώς και η υπηρεσία «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία».
Το μεγάλο στοίχημα της κυβέρνησης
Η κυβέρνηση παρουσιάζει το νέο Μητρώο ως βασικό εργαλείο εκσυγχρονισμού του κράτους πρόνοιας, υποστηρίζοντας ότι για πρώτη φορά θα υπάρχει πλήρης εικόνα για τη διαχείριση των κοινωνικών ενισχύσεων στη χώρα.
Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, θα είναι κατά πόσο το νέο μοντέλο θα καταφέρει πράγματι να περιορίσει τις αδικίες και να κατευθύνει αποτελεσματικότερα τους κρατικούς πόρους προς όσους έχουν πραγματικά ανάγκη, χωρίς να προκαλέσει νέες κοινωνικές αντιδράσεις ή φόβους για υπερβολική επιτήρηση των δικαιούχων.