Άρθρο της Πέγκυς Καραμπάτου, Ιδρύτριας ΕΞελίσσω, φιλολόγου, συμβούλου Ψυχικής Υγείας, Συγγραφέα και Instructor Ευεξίας Ογκολογικών Ασθενών
Αύγουστος είναι ο μήνας που η σκέψη χαλαρώνει. Ο νους δεν θέλει βαριές θεωρίες ούτε βαριά κοινωνιολογικά σχήματα. Θέλει μια κουβέντα που να κυλάει όπως το απόγευμα στο μπαλκόνι, με τον αέρα να φέρνει μυρωδιά από γιασεμί και τις φωνές των παιδιών να ακούγονται από μακριά. Κι όμως, μέσα σε αυτή την καλοκαιρινή ηρεμία, στα παιδικά παιχνίδια και σκανταλιές, υπάρχει χώρος για έναν στοχασμό: πώς αλλάζει η οικογένεια γύρω μας και πόσο προστατευμένη είναι σήμερα η ελληνική οικογένεια;
Η αλήθεια είναι πως η οικογένεια δεν είναι πια μία και μοναδική. Είναι πολλές. Μονογονεϊκές, ανασυνθεμένες, ζευγάρια χωρίς παιδιά, οικογένειες που ζουν ανάμεσα σε δύο χώρες, οικογένειες με γονείς του ίδιου φύλου, οικογένειες που στηρίζονται στους παππούδες, οικογένειες που στηρίζονται μόνο στον εαυτό τους. Η παραδοσιακή μορφή υπάρχει ακόμη, αλλά δεν είναι πια η μόνη. Η κοινωνία έχει γίνει ένα μωσαϊκό και κάθε κομμάτι έχει τη δική του ιστορία. Και όλοι είμαστε καθημερινά μέρος της εξέλιξης, αλλά και της διαχρονικότητας.
Μέσα σε αυτή την ποικιλία το ερώτημα της προστασίας γίνεται πιο σύνθετο. Η ελληνική οικογένεια έχει ακόμη ισχυρές ρίζες: τη διαγενεακή στήριξη, την αίσθηση του «μαζί», την κουλτούρα της αλληλοβοήθειας. Σε πολλές περιπτώσεις η οικογένεια λειτουργεί ως καταφύγιο, ως δίχτυ ασφαλείας, ως ο πρώτος χώρος όπου ο άνθρωπος βρίσκει νόημα και στήριξη. Αυτή η δύναμη δεν έχει χαθεί. Όμως η εποχή έχει αλλάξει. Η οικονομική αβεβαιότητα, το υψηλό κόστος ζωής, η εργασιακή αστάθεια, η δυσκολία πρόσβασης σε στέγη, η μετανάστευση των νέων, όλα αυτά δημιουργούν πιέσεις που δεν υπήρχαν με την ίδια ένταση πριν από λίγες δεκαετίες. Κάποιες μορφές οικογένειας βρίσκονται πιο εκτεθειμένες: οι μονογονεϊκές, οι οικογένειες που δεν ταιριάζουν στο «παραδοσιακό πρότυπο», όσες ζουν χωρίς ευρύτερο δίκτυο συγγενών, όσες παλεύουν μόνες μέσα σε μια εποχή που αλλάζει γρήγορα.
Κι όμως, ίσως η πραγματική προστασία να μη βρίσκεται μόνο στους θεσμούς. Ίσως να βρίσκεται στην ικανότητα των ανθρώπων να δημιουργούν δεσμούς που αντέχουν. Η οικογένεια, όποια μορφή κι αν έχει, παραμένει ένας ζωντανός οργανισμός που προσαρμόζεται, μεταμορφώνεται, βρίσκει τρόπους να συνεχίσει. Δεν είναι στατική, είναι δυναμική. Δεν είναι δεδομένη, είναι επιλογή που ανανεώνεται καθημερινά.
Αύγουστος, λοιπόν, αξίζει να δούμε την οικογένεια όχι με αγωνία, αλλά με καθαρό βλέμμα. Να αναγνωρίσουμε ότι αλλάζει, αλλά και ότι επιμένει. Ότι οι μορφές της πολλαπλασιάζονται, αλλά η ουσία της μένει: η ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει κάπου, να μοιράζεται, να στηρίζεται και να στηρίζει. Άλλωστε το αίσθημα του «ανήκειν» είναι μια βασική συναισθηματική ανάγκη του ανθρώπου, να συνδεθεί και να γίνει αποδεκτός. Ίσως τελικά η ελληνική οικογένεια να είναι προστατευμένη όχι επειδή δεν κινδυνεύει, αλλά επειδή έχει μια βαθιά ικανότητα να προσαρμόζεται. Κι αυτή η ικανότητα, όπως και ο Αύγουστος, δεν χρειάζεται πολλή ανάλυση. Αρκεί να την παρατηρήσουμε, να την εκτιμήσουμε και να την αφήσουμε να μας θυμίσει ότι, παρά τις αλλαγές, ο άνθρωπος βρίσκει πάντα τρόπο να φτιάχνει το σπίτι του.
