Σε καθημερινή βάση ο έμπορος, ο βιοτέχνης, ο αρτοποιός, ο μανάβης, ο κρεοπώλης, ο ζαχαροπλάστης και άλλοι επαγγελματίες γνωρίζουν πόσες ώρες θα δουλέψουν, αλλά δεν ξέρουν πόσα εμπορεύματα θα πουλήσουν. Αντίστοιχα, ο πελάτης που στέκεται στον πάγκο ενός καταστήματος ξέρει ακριβώς πόσα χρήματα έχει, αλλά δεν ξέρει αν επαρκούν για τα ψώνια της μέρας. Και οι δύο καλούνται να πάρουν μια απόφαση για το ίδιο πράγμα, που εξαρτάται από την τιμή πώλησης. Ο πρώτος αναρωτιέται πόσο ακόμη μπορεί να κρατήσει την τιμή όσων πουλάει και ο δεύτερος υπολογίζει τι θα χρειαστεί να αφήσει εκτός καλαθιού σήμερα ή αν θα ακριβύνει αύριο.
- του Βασίλη Κορκίδη, Πρόεδρος ΕΒΕΠ
Στις αρχές Νοεμβρίου η χονδρική τιμή του ρεύματος κινήθηκε κοντά στα 280 ευρώ ανά μεγαβατώρα και το φυσικό αέριο πάνω από 100 ευρώ. Για μια επιχείρηση που αγοράζει ενέργεια με κυμαινόμενη τιμή, έχει σημασία πόσο θα διαρκέσουν αυτά τα επίπεδα και ποιες ώρες λειτουργεί ο εξοπλισμός της. Για έναν επαγγελματία με σταθερό συμβόλαιο το κρίσιμο σημείο μπορεί να είναι η ημερομηνία ανανέωσής του. Δύο φούρνοι στον ίδιο δρόμο, ακόμη και αν χρησιμοποιούν το ίδιο αλεύρι, μπορεί επομένως να βρεθούν αντιμέτωποι με διαφορετικό κόστος για το ίδιο καρβέλι.
Εδώ αρχίζει η διάκριση ανάμεσα στην κοστολόγηση και την τιμολόγηση. Με την πρώτη ο επιχειρηματίας υπολογίζει πόσο του κοστίζει κάθε τεμάχιο που τελικά πουλά. Με τη δεύτερη αποφασίζει ποιο μέρος της πρόσθετης δαπάνης μπορεί να αναλάβει ο ίδιος και ποιο θα ζητήσει από τον πελάτη του. Στο ενδιάμεσο μεσολαβεί μια εκτίμηση που δύσκολα χωρά σε λογιστικό πρόγραμμα. Πόσο θα επηρεάσουν λίγα λεπτά παραπάνω τον άνθρωπο που αγοράζει το συγκεκριμένο προϊόν κάθε μέρα; Η απάντηση δίνεται με τρεις εκδοχές. Η επιχείρηση μπορεί να διατηρήσει την τιμή απορροφώντας ολόκληρο το ποσό. Μπορεί να μοιραστεί την επιβάρυνση με τον πελάτη ή να μεταφέρει όλη την αύξηση στην τιμή. Με τον συντελεστή ΦΠΑ ίδια θα είναι η ποσοστιαία μεταβολή που θα δει ο καταναλωτής στην απόδειξή του.
Στην αγορά αυτή η συζήτηση αρχίζει συχνά προτού το εμπόρευμα φτάσει στο κατάστημα. Ένα φορτηγό ψυγείο που παραδίδει γαλακτοκομικά σε δέκα σημεία πώλησης διανύει περίπου την ίδια απόσταση είτε τα καταστήματα παραγγείλουν εκατό κιβώτια είτε ογδόντα. Αν οι παραγγελίες μικρύνουν, το κόστος του δρομολογίου μοιράζεται σε λιγότερα κιβώτια. Αν πάλι ο προμηθευτής έχει ήδη συμπεριλάβει τη μεταφορά στη νέα τιμή παράδοσης, ο έμπορος οφείλει να περάσει την επιβάρυνση μία φορά στον υπολογισμό του. Αλλιώς κινδυνεύει να χρεώσει δύο φορές το ίδιο δρομολόγιο.
Τι σημαίνουν αυτά για τον Νοέμβριο; Μεγαλύτερη έκθεση έχουν τα είδη που χρειάζονται καθημερινό ψήσιμο, συνεχή ψύξη ή συχνή διανομή. Στα κατεψυγμένα το κατάστημα πληρώνει για τη συντήρηση ακόμη και των τεμαχίων που θα μείνουν απούλητα. Στα χαρτικά ή στα απορρυπαντικά, αντίθετα, καθοριστική μπορεί να αποδειχτεί η επόμενη παραλαβή με νέο τιμολόγιο. Για αυτό εκτιμώ ότι θα δούμε επιλεκτικές ανατιμήσεις, με διαφορετικό χρόνο εμφάνισης ακόμη και σε γειτονικά ράφια. Μια αύξηση της ενεργειακής δαπάνης της τάξης του 10% ή 20% σημαίνει αύξηση στο ράφι 2% ή 3%. Για πρόβλεψη στο σύνολο του καλαθιού χρειάζονται πραγματικοί τιμοκατάλογοι και στοιχεία για όσα αγοράζουν τα νοικοκυριά.
Η απορρόφηση του κόστους έχει και αυτή όρια. Αν σε ένα προϊόν απομένουν πέντε λεπτά ανά πώληση για την κάλυψη των πάγιων εξόδων, μια επιβάρυνση τεσσάρων λεπτών αφήνει μόλις ένα. Από την πλευρά του καταναλωτή όμως το μέτρο σύγκρισης είναι η εβδομαδιαία απόδειξη. Η οικογένεια πληρώνει μαζί το ψωμί, το γάλα, τα αυγά και τα καθαριστικά. Μια επιχείρηση βλέπει την αναγκαία προσαρμογή σε έναν κωδικό. Το νοικοκυριό βλέπει το άθροισμα όλων των προσαρμογών και αποφασίζει αν θα αλλάξει μάρκα, ποσότητα ή κατάστημα. Η διαφορά φαίνεται καθαρά όταν η ίδια οικογένεια επιστρέφει στο ταμείο κάθε Σάββατο.
Θεωρώ βεβαίως εύλογο να ζητάμε την ίδια συνέπεια και όταν η ενέργεια φθηναίνει. Ο επιχειρηματίας που περίμενε το ακριβότερο τιμολόγιο πριν αλλάξει την τιμή του έχει κάθε λόγο να επανεξετάσει την απόφασή του όταν παραλάβει φθηνότερα. Και η Πολιτεία μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά, κάνοντας ευκολότερη για τη μικρή επιχείρηση τη σύγκριση επαγγελματικών τιμολογίων ρεύματος με βάση τις ώρες που πραγματικά καταναλώνει. Για τον φούρνο που δουλεύει χαράματα αυτή η πληροφορία αξίζει περισσότερο από έναν γενικό μέσο όρο.
Τον Νοέμβριο το δυσκολότερο ερώτημα για κάθε επαγγελματία θα είναι πόσα από τα πρόσθετα λεπτά ανά τεμάχιο μπορεί να αναλάβει χωρίς να θέσει σε κίνδυνο την επόμενη παραγγελία αντικατάστασης στο ράφι ή τη μισθοδοσία του. Για τον πελάτη του το κριτήριο θα παραμείνει απλούστερο. Όταν θα έχει πληρώσει τα βασικά της εβδομάδας, πόσα χρήματα θα του έχουν απομείνει. Μια υπεύθυνη απόφαση για την τιμή οφείλει να κρατά και τους δύο αυτούς λογαριασμούς ανοιχτούς πάνω στο ίδιο τραπέζι. Τέλος, σημαντική είναι η αναφορά του ΥΠΑΝ που αναμένει τη συνέχιση της πρωτοβουλίας μειωμένων τιμών για περίπου 1.000 κωδικούς προϊόντων το δίμηνο Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου.
