Η συζήτηση για τα μεγάλα μεταρρυθμιστικά νομοσχέδια, την οικονομική ανάπτυξη και τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους είναι αναμφίβολα κρίσιμη. Ωστόσο, η πραγματική ποιότητα της δημοκρατίας μας και η αποτελεσματικότητα των πολιτικών μας κρίνονται κάθε μέρα στο πιο απλό αλλά και πιο σκληρό πεδίο: στο πεζοδρόμιο, στη διάβαση, στην πλατεία, στην είσοδο του δημόσιου κτιρίου. Εκεί δηλαδή όπου κρίνονται η ποιότητα και η αξιοπρέπεια των ατόμων με αναπηρία, των ηλικιωμένων, των γονέων με καροτσάκια. Η καθολική προσβασιμότητα στον δημόσιο χώρο δεν είναι θεωρητική άσκηση επί χάρτου, αλλά ένα καθαρό ζήτημα καθημερινής επιβίωσης και ισονομίας.
- του Στέλιου Κυμπουρόπουλου , Ψυχίατρος, πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας και πρώην ευρωβουλευτής
Στο πλαίσιο αυτό, η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί τον πρώτο και σημαντικότερο κρίκο της αλυσίδας. Οι δήμοι της χώρας είναι εκείνοι που έχουν την άμεση ευθύνη για τη διαμόρφωση του αστικού περιβάλλοντος. Δυστυχώς, η εικόνα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι πολίτες απέχει πολύ από τα διεθνή πρότυπα και τις θεσμικές μας δεσμεύσεις. Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες ορισμένων δημοτικών αρχών, η συστημική υστέρηση παραμένει εμφανής. Τα κακοποιημένα πεζοδρόμια, οι αποκλεισμένες ράμπες και η αυθαίρετη κατάληψη κοινόχρηστων χώρων συνθέτουν μια πραγματικότητα που αποκλείει de facto μια μεγάλη μερίδα συμπολιτών μας από την κοινωνική και οικονομική ζωή των πόλεων.
Ένα από τα πιο συχνά και σοβαρά προβλήματα που φτάνουν στην Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας αφορά τις παρεμβάσεις σε κοινόχρηστα πεζοδρόμια, συχνά για την εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων, όπως οι χώροι στάθμευσης. Παρατηρείται το φαινόμενο να εκδίδονται άδειες υποβιβασμού κρασπέδου χωρίς ουσιαστικό έλεγχο των τεχνικών προδιαγραφών. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία επικλινών επιφανειών με εγκάρσιες κλίσεις που ξεπερνούν κατά πολύ το νόμιμο όριο του 2%, μετατρέποντας το πεζοδρόμιο σε παγίδα για τους χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων και τους πεζούς. Η εξυπηρέτηση μιας ιδιωτικής ανάγκης δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνεται εις βάρος της ασφάλειας του κοινωνικού συνόλου.
Η Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας παρεμβαίνει συστηματικά σε αυτές τις περιπτώσεις, λειτουργώντας ως θεματοφύλακας της καθολικής προσβασιμότητας. Ωστόσο, η λύση δεν μπορεί να είναι αποσπασματική ούτε να βασίζεται μόνο στην εκ των υστέρων καταστολή ή στην ανάδειξη προβλημάτων κατόπιν καταγγελιών. Απαιτείται μια ριζική αλλαγή νοοτροπίας από την πλευρά των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι τεχνικές υπηρεσίες των δήμων οφείλουν να εφαρμόζουν αυστηρά τις οδηγίες του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και να διενεργούν υποχρεωτικές αυτοψίες και ελέγχους παραλαβής σε κάθε έργο που επηρεάζει τον δημόσιο χώρο.
Δεν χρειαζόμαστε άλλες εξαγγελίες και μεγάλα λόγια. Χρειαζόμαστε πράξεις, σωστή αστυνόμευση των κοινόχρηστων χώρων, αυστηρή τήρηση των νόμων και μηδενική ανοχή στην αυθαιρεσία. Η προσβασιμότητα πρέπει να ενταχθεί οργανικά στον σχεδιασμό κάθε τοπικού έργου, από την πιο μικρή ανάπλαση γειτονιάς έως τα μεγάλα έργα υποδομής.
Η Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας θα συνεχίσει να πιέζει θεσμικά, να καταθέτει προτάσεις και να συνεργάζεται με όλους τους φορείς, αλλά και με Ανεξάρτητες Αρχές όπως ο Συνήγορος του Πολίτη, για την επιβολή της νομιμότητας. Η καθημερινότητα στις πόλεις μας δεν μπορεί να περιμένει. Είναι χρέος μας να παραδώσουμε στους πολίτες μια Ελλάδα προσβάσιμη, δίκαιη και ασφαλή για όλους.
