Το πολιτικό ρίσκο αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την οικονομική ανάπτυξη, τις επενδύσεις και την εμπιστοσύνη των αγορών. Στην Ελλάδα, έπειτα από μια δεκαετία δημοσιονομικής κρίσης και πολιτικής αστάθειας, η κατάσταση τα τελευταία χρόνια έχει βελτιωθεί αισθητά. Ωστόσο, το πολιτικό ρίσκο δεν έχει εξαλειφθεί· απλώς έχει αλλάξει μορφή.
- του Βασίλη Κορκίδη – Πρόεδρος ΕΒΕΠ
Σήμερα η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει τον κίνδυνο μιας θεσμικής ή δημοσιονομικής κρίσης όπως εκείνη της περιόδου 2010-2019. Αντίθετα οι προκλήσεις σχετίζονται περισσότερο με την ικανότητα της κυβέρνησης να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις, να διατηρήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία, να επιταχύνει την απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων και να ανταποκριθεί στις κοινωνικές πιέσεις που δημιουργούν η ακρίβεια, το κόστος στέγασης και η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Η πολιτική σταθερότητα αποτελεί σήμερα ένα από τα βασικά συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας έναντι άλλων ευρωπαϊκών οικονομιών. Οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης, οι θεσμικοί επενδυτές και οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποτιμούν θετικά τη διατήρηση μιας σταθερής κυβερνητικής πορείας και τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων. Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και η μείωση του κόστους δανεισμού αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα των θετικών επιδράσεων που μπορεί να έχει η πολιτική σταθερότητα στην οικονομία.
Παράλληλα όμως αναδύονται νέοι παράγοντες πολιτικού κινδύνου. Η αύξηση του κόστους ζωής, οι πιέσεις στα εισοδήματα, η στεγαστική κρίση, οι ανισότητες και η δυσκολία εύρεσης ανθρώπινου δυναμικού δημιουργούν κοινωνικές εντάσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν το πολιτικό περιβάλλον. Όσο περισσότερο η οικονομική ανάπτυξη δεν μεταφράζεται σε αισθητή βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ενίσχυσης της πολιτικής αβεβαιότητας.
Σημαντικό παράγοντα αποτελεί επίσης η αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης. Η επιτυχία του Ταμείου Ανάκαμψης, η αξιοποίηση του νέου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού 2028-2034 και η προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων προϋποθέτουν ταχύτερες αδειοδοτήσεις, λιγότερη γραφειοκρατία και σταθερό κανονιστικό περιβάλλον. Η καθυστέρηση σε αυτούς τους τομείς μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα της χώρας.
Για τον επιχειρηματικό κόσμο το πολιτικό ρίσκο συνδέεται κυρίως με τέσσερις παραμέτρους: τη φορολογική σταθερότητα, το κόστος χρηματοδότησης, την ταχύτητα απονομής δικαιοσύνης και τη συνέπεια στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Οι επιχειρήσεις δεν ζητούν μόνο χαμηλότερους φόρους αλλά κυρίως προβλεψιμότητα και συνέχεια στους κανόνες του παιχνιδιού. Ένα σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον μειώνει το επενδυτικό ρίσκο και ενισχύει την εμπιστοσύνη των εγχώριων και ξένων επενδυτών.
Το διεθνές περιβάλλον προσθέτει επίσης νέες διαστάσεις στο πολιτικό ρίσκο. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ο πόλεμος στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, οι εμπορικές εντάσεις μεταξύ μεγάλων οικονομιών και οι αλλαγές στην ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική επηρεάζουν άμεσα μια χώρα όπως η Ελλάδα, η οποία βρίσκεται σε κομβική γεωγραφική θέση.
Ωστόσο, οι ίδιες αυτές εξελίξεις δημιουργούν και ευκαιρίες. Η Ελλάδα μπορεί να αναδειχτεί σε στρατηγικό κόμβο μεταφορών, ενέργειας, ναυτιλίας και logistics για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η αξιοποίηση αυτής της γεωστρατηγικής θέσης προϋποθέτει πολιτική συνέχεια, συνεννόηση στα μεγάλα εθνικά ζητήματα και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Από την πλευρά της αγοράς η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά τόσο το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών ή κυβερνητικών αλλαγών όσο την πιθανότητα πολιτικής αστάθειας και επιβράδυνσης της οικονομικής δυναμικής. Η διατήρηση της επενδυτικής βαθμίδας, η συνέχιση των ιδιωτικοποιήσεων, η ψηφιοποίηση του κράτους και η αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης.
Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν το 99% του ελληνικού επιχειρηματικού ιστού, η μεγαλύτερη προτεραιότητα είναι η διαμόρφωση ενός σταθερού και προβλέψιμου οικονομικού περιβάλλοντος. Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, η μείωση του διοικητικού κόστους, η φορολογική συνέπεια και η αντιμετώπιση της έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού είναι ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητά τους.
Το πολιτικό ρίσκο στην Ελλάδα παραμένει σήμερα σαφώς χαμηλότερο σε σχέση με το παρελθόν, χωρίς όμως να μπορεί να θεωρηθεί αμελητέο. Η πρόκληση για τη χώρα είναι να διατηρήσει την πολιτική σταθερότητα, να επιταχύνει τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και να αξιοποιήσει το σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της ελληνικής οικονομίας δράττοντας τις μεγάλες ευκαιρίες της επόμενης δεκαετίας.
